Nowy program dla gmin. Szansa czy kolejne wyzwanie?

Czy rządowy program „Aktywny dzienny opiekun w gminie 2026” pomoże w końcu zlikwidować „białe plamy” opieki nad najmłodszymi, czy tylko dołoży samorządom kolejnych formalnych obowiązków?

Co właściwie ogłoszono?

Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej ogłosiło nabór do nowej odsłony programu wspierającego opiekę nad dziećmi do lat 3. Tym razem pod hasłem „Aktywny dzienny opiekun w gminie 2026”. To propozycja wycelowana przede wszystkim w gminy, które nie mają ani żłobka, ani klubu dziecięcego, ani nawet jednego dziennego opiekuna.

Program oferuje dwa moduły:

➡ Moduł 1 — tworzenie nowej instytucji dziennego opiekuna, maksymalnie dwóch na gminę.
➡ Moduł 2 — dofinansowanie już utworzonych miejsc opieki (edycje 2024, 2025 i uzupełniająca).

Brzmi ambitnie. Zwłaszcza że — jak pokazuje dokument resortu — wciąż 801 gmin w Polsce (stan na 30.09.2025) nie oferuje żadnej formy opieki nad najmłodszymi.

Dlaczego wciąż mamy „białe plamy”?

Z analizy programu wynika, że bariery od lat są te same. Gminy wskazują m.in.:

• brak środków inwestycyjnych,

• obawę przed niską liczbą dzieci,

• brak lokalu spełniającego wymogi,

• małe zainteresowanie ze strony rodziców.

To nie są wymówki — to realia, które w wielu miejscach Dolnego Śląska słychać równie wyraźnie jak w statystykach resortu. Gdy wójt lub burmistrz wie, że na pięcioro dzieci trzeba utworzyć cały system, a potem go utrzymywać przez lata, bardzo często po prostu… odpuszcza.

Ile pieniędzy na to wszystko?

Budżet programu to 60 mln zł z Funduszu Pracy. Wszystkie środki mogą pokryć do 100% kosztów — bez wkładu własnego.

Najważniejsze kwoty:

• 300 tys. zł – maksymalnie na utworzenie instytucji (łącznie, niezależnie czy tworzone są jedna czy dwie).

• do 8 000 zł miesięcznie – na funkcjonowanie jednej instytucji opiekuna.

• Nowością jest taryfikator obecności dzieci:

  • 1 dziecko → 8000 zł

  • 2 dzieci → 6500 zł

  • 3 dzieci → 5000 zł

  • 4 dzieci → 4000 zł

  • 5 dzieci → 2500 zł

To próba pogodzenia dwóch światów: realnych kosztów i świadczenia „aktywnie w żłobku”, które dla większej liczby dzieci mogłoby przekraczać ustawowe limity.

Jakie warunki musi spełnić gmina?

Tutaj zaczyna się część mniej medialna, a bardziej „urzędoznawcza”:

• miesięczna opłata rodzica nie może przekroczyć 1500 zł (lub 1900 zł w przypadku dziecka z orzeczeniem),

• opłata musi być zapisana w uchwale rady gminy,

• gmina musi mieć tytuł prawny do lokalu,

• lokal musi spełniać standardy opieki, bezpieczeństwa, higieny i dostępności,

• obowiązuje pełen obowiązek sprawozdawczy, rachunek wyodrębniony i kontrola wydatków,

• gmina ma obowiązek wykorzystywać lokal przez 2 lata po zakończeniu programu (czyli do 31.12.2028).

Jak widać — nie ma tu miejsca na działania „na chwilę”.

Kiedy i jak składać wnioski?

5 listopada – 12 grudnia 2025 r.
Wnioski wyłącznie elektronicznie: ePUAP lub e-Doręczenia.
Liczy się data wpływu do urzędu wojewódzkiego.

Wyniki:

• do 31 grudnia 2025 – ocena wojewody,

• do 19 stycznia 2026 – ogłoszenie listy przez Ministra.

Po tym czasie gminy mają 10 dni roboczych na złożenie oświadczenia o przyjęciu środków.

Czy program naprawdę rozwiąże problem?

To zależy, czy gminy uznają, że gra jest warta świeczki.
Bo choć państwo oferuje 100% finansowania, to realne kłopoty zaczynają się później: z utrzymaniem, z rekrutacją, z niską liczbą dzieci, a czasem… z brakiem chętnych opiekunów.

Dlatego ten program jest testem. Nie tylko dla gmin, ale też dla lokalnych społeczności: czy jesteśmy w stanie zorganizować warunki, by rodzice mogli wracać do pracy, a dzieci miały opiekę blisko domu?

Cytat z dokumentu

„Program daje możliwość utworzenia 177 dziennych opiekunów. Zakłada się, że jego udział w likwidacji ‘białych plam’ wyniesie co najmniej 2%.”
— Program MRPiPS, s. 9.

Resortowy_program_rozwoju_insty…

Dlaczego to ważne lokalnie?

W powiatach takich jak trzebnicki, milicki czy wołowski — gdzie wiele gmin nie ma żadnej formy opieki instytucjonalnej — program może być jednym z niewielu realnych narzędzi zmiany sytuacji rodzin.

A jeśli któraś z gmin po raz kolejny nie skorzysta, mimo braku żłobka… cóż, mieszkańcy mają prawo zapytać: dlaczego?

Link do strony z wnioskami [zobacz]