Kaucja czy parapodatek? Państwo znów sięga do kieszeni obywatela
Od 1 października wchodzi w życie system kaucyjny. W teorii – proekologiczny, nowoczesny, mający ratować planetę przed plastikiem. W praktyce – kolejny sposób na fiskalizację życia codziennego, w którym znów rachunek płaci obywatel.
Bo bądźmy szczerzy: każda złotówka dokładana do ceny butelki czy puszki wraca w cenie produktu. Producent nie będzie się kłócił z rządem, nie będzie sponsorował ekologii ze swojego zysku – przerzuci koszt na konsumenta. I tak woda, piwo czy sok stają się droższe, a państwo zadowolone, że system działa.
Tyle że obywatel coraz mniej wierzy w bajki o „wyższych celach”. Bo jak ma uwierzyć, skoro widzi, że jego standard życia spada, pensja ledwo starcza do pierwszego, a każda reforma pod hasłem „dla dobra ludzi” kończy się kolejną daniną?
Cwaniactwo i luka w prawie
Przykład Ustronianki pokazał prawdę o systemie: jeśli można ominąć przepisy, to znajdzie się ktoś, kto to zrobi. Butelka o pojemności 3,001 litra – niby nic, jeden mililitr więcej – a już poza systemem. Producent unika kosztów, a klient? Dalej segreguje, dalej płaci za odbiór odpadów, tylko nie widzi złotówki zwrotu. Ekologia w teorii, biznes w praktyce.
To właśnie kwintesencja polskiego prawa: tworzy się przepisy pełne furtek, a potem oburza, że ktoś z nich korzysta. Władza krzyczy „antypolskie cwaniactwo”, a sama konstruuje takie prawo, które cwaniactwo premiuje.
Państwo jak fiskalny smok
Problem jest szerszy niż kaucja. Państwo od lat żyje z podatków pośrednich. Podwyższanie akcyzy, kolejne parapodatki, teraz ekologia – zawsze z tym samym skutkiem: więcej w kasie budżetu, mniej w portfelach ludzi. Inflacja chwilowo zwiększa wpływy? Super. Spada? To trzeba wymyślić nowe źródło dochodu.
Obywatele słyszą o solidarności, ekologii, odpowiedzialności za klimat. Ale prawda jest prostsza: to budżet jest głównym beneficjentem każdej nowej opłaty.
Czy da się inaczej?
Tak. Ale wymagałoby to odwagi politycznej i uczciwości wobec obywatela.
-
Koszty recyklingu powinny spoczywać na producentach, którzy naprawdę odzyskują surowce – a nie na tych, którzy umieją obejść system.
-
Wprowadzając nową opłatę, trzeba równocześnie obniżyć inną – np. VAT. Inaczej obywatel dostaje tylko kolejną fakturę od państwa.
-
System musi być transparentny – żeby było widać, że kaucja idzie na recykling, a nie na łatane dziury budżetowe.
Bo jeśli państwo dalej będzie traktowało obywateli jak skarbonkę, to żadna narracja o „wyższych celach” nie przekona ludzi, że warto płacić więcej. Ekologia stanie się tylko kolejną etykietką na fiskalnym paragonie.
