Ogólnopolskie Porozumienie Organizacji Samorządowych (OPOS) domaga się zmian w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Postulat? Wprowadzenie klauzuli „nadużycia prawa do informacji publicznej”, która pozwalałaby urzędom odmawiać odpowiedzi na wnioski uznane za uporczywe, nadmierne czy składane w celach komercyjnych.
– „Wnosimy o wprowadzenie ogólnej klauzuli nadużycia prawa do informacji publicznej jako instrumentu legislacyjnego zapobiegającego działaniom, które formalnie mieszczą się w granicach prawa, lecz faktycznie prowadzą do jego instrumentalizacji” – czytamy w stanowisku OPOS.
Samorządowcy podkreślają, że obecnie urzędy zalewane są tysiącami wniosków – często schematycznych, generowanych masowo, a niekiedy związanych z prywatnymi interesami wnioskodawców. Prezes Unii Miasteczek Polskich, Grzegorz Cichy, wskazywał podczas Krajowego Kongresu Sekretarzy:
– „To należy na pewno zmienić, przejrzeć, bo to jest uciążliwe dla sekretarzy”.
Czego dotyczy propozycja?
Według OPOS odmowa miałaby być możliwa w sytuacjach, gdy:
-
wniosek jest uporczywy, powtarzający się lub nadmierny,
-
realizacja żądania paraliżuje pracę urzędu,
-
celem jest uzyskanie danych do komercyjnych treści,
-
sprawa dotyczy wyłącznie interesu prywatnego,
-
ujawnienie informacji mogłoby zagrażać skuteczności działań kryzysowych i obronnych.
Nowością byłby też obowiązek wykazania przez wnioskodawcę, że żądana informacja ma „szczególne znaczenie dla interesu publicznego”.
Kontrowersje wokół jawności
Dyskusja o ograniczeniach budzi sprzeciw wielu środowisk obywatelskich i dziennikarskich. Krytycy wskazują, że już teraz samorządy nierzadko odmawiają dostępu do dokumentów, a proponowane przepisy mogą stać się wygodnym pretekstem do jeszcze większego ukrywania informacji.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej z 2001 roku gwarantuje jawność działań władz i dostęp obywateli do dokumentów urzędowych. Dla organizacji społecznych, dziennikarzy i mieszkańców to jedno z kluczowych narzędzi kontroli samorządów.
Pytanie, które pozostaje otwarte, brzmi: czy ograniczenie prawa do informacji rzeczywiście rozwiąże problem „zalewu wniosków”, czy raczej stanie się furtką do zmniejszenia przejrzystości życia publicznego?
Czytaj dalej
