Ponad 240 materiałów, trzy wielkie tematy zdrowotne i dziennikarze, którzy od lat pokazują, że o chorobie można mówić bez sensacji, ale z siłą. Jubileuszowa edycja Konkursu „Kryształowe Pióra” podsumowała dwie dekady pracy na styku mediów, medycyny i społecznej odpowiedzialności.
Bo zdrowie publiczne nie zaczyna się w gabinecie lekarskim.
Czasem zaczyna się od dobrze zadanego pytania.
Czy dziennikarstwo może zmieniać życie?
Konkurs „Kryształowe Pióra” od 20 lat wyróżnia dziennikarzy zajmujących się tematyką chorób cywilizacyjnych. Nie chodzi tu jednak wyłącznie o teksty medyczne, rozmowy z ekspertami czy materiały edukacyjne.
Chodzi o coś znacznie trudniejszego: przełożenie medycznego języka na ludzką historię.
W tegorocznej, jubileuszowej edycji zgłoszono ponad 240 materiałów: artykułów prasowych i internetowych, audycji radiowych, podcastów, reportaży oraz materiałów telewizyjnych. Tematy? Cukrzyca, choroby serca, nowotwory. Czyli te obszary, w których wiedza, profilaktyka i szybka reakcja naprawdę mogą decydować o życiu.
Brzmi patetycznie? Być może. Ale akurat w tym przypadku patos ma solidne wyniki badań za plecami.
Dlaczego pacjent był w centrum?
Podczas gali wielokrotnie powracał jeden motyw: pacjent, jego rodzina i codzienność po diagnozie. Nie statystyka. Nie tylko nazwisko profesora. Nie wyłącznie lek, procedura, świadczenie i kolejka.
Człowiek.
To szczególnie wybrzmiało w kategorii poświęconej cukrzycy. Pierwszą nagrodę w kategorii „Cukrzyca – wygrać z postępem choroby” otrzymała Marta Dragan z redakcji Hello Zdrowie za artykuł:
„Z dnia na dzień musimy stać się diabetologami, dietetykami i psychologami, bo nie choruje tylko dziecko, ale cała rodzina”.
To tytuł, który właściwie sam niesie reportażowy ciężar. Pokazuje chorobę nie jako jednostkę medyczną w tabeli, ale jako nagłe przeorganizowanie życia całej rodziny. Rodzice dziecka z cukrzycą typu 1 muszą liczyć, kontrolować, planować i stale czuwać. Nawet zwykłe wyjście na lody przestaje być zwykłym wyjściem na lody.
Wyróżnienia w tej kategorii otrzymali:
Magdalena Hykawy z Telewizji Polsat za materiał „Lalka z cukrzycą”,
Renata Reda z Polskiego Radia Białystok za audycję „Stopa cukrzycowa. Jak postępować, mając taką dolegliwość?”,
Anna Żochowska z TVP3 Białystok za materiał „Choroba nie śpi”.
Czy serce przemawia dopiero po zawale?
W kategorii „Choroby serca – rosnące zagrożenie” pierwszą nagrodę otrzymał Sławomir Zagórski z redakcji OKO.press za materiał:
„Mikołaj Grynberg: Dużo czasu zajmuje, zanim sam sobie powiesz: Kurczę, chyba umieram”.
To rozmowa o chorobie serca, ale też o momencie, w którym człowiek musi przyznać przed sobą, że ciało nie będzie już dłużej cierpliwie znosić wszystkiego. W takich materiałach medycyna wychodzi z gabinetu i zaczyna mówić językiem doświadczenia.
A to często działa mocniej niż najpiękniejszy wykres.
Wyróżnienia w tej kategorii otrzymali:
Elżbieta Glapiak z Medonet.pl za artykuł „Już pięć minut dziennie wydłuża życie. Kardiolog: to naprawdę działa”,
Małgorzata Telmińska z Polskiego Radia 24 za audycję „Nadciśnienie – uwaga mamy problem”,
Piotr Wójcik z TVN24.pl za materiał „Połowa pacjentów nie dożywa 60. Zdiagnozowane dziecko może uratować rodzica”,
Magdalena Żmudziak z Medonet.pl za publikację „Magda miała 19 lat, kiedy urodziła córkę. Nagle jej serce powiedziało »dość«. Mówili mojej rodzinie, żeby się żegnali”.
Prof. Tomasz Grodzicki, juror związany z konkursem od początku, zwrócił uwagę, że dziennikarze coraz odważniej i odpowiedzialniej podejmują temat kardiologii. Podkreślił, że dobre materiały nie tylko opisują zagrożenia, ale wskazują też konkretne rozwiązania i znaczenie profilaktyki.
I właśnie w tym miejscu dziennikarstwo przestaje być tylko opowieścią.
Staje się interwencją.
Dlaczego onkologia zgromadziła najwięcej zgłoszeń?
Największą liczbę materiałów — aż 113 — zgłoszono w kategorii „Nowotwór – przełamać strach, wygrać życie”. Jury zdecydowało tu o przyznaniu dwóch statuetek Kryształowego Pióra.
Laureatkami pierwszej nagrody zostały:
Magdalena Hykawy z Telewizji Polsat za materiał „Rak pęcherza – nie lekceważ”,
Anna Gmiterek-Zabłocka z Radia TOK FM za audycję „Leczył raka masażem. Doszło do uszkodzenia wątroby, chory zmarł”.
Wyróżnienia otrzymali:
Anna Kaczmarek z Dziennika Gazety Prawnej za materiał „Prof. Rajwa: w raku pęcherza szczególnie liczy się czas”,
Ewa Podolska z Radia TOK FM za audycję „Mam raka i nic z nim nie robię?”,
Artur Wolski z Polskiego Radia 24 za materiał „Edukacja onkologiczna dla Pań”.
Prof. Piotr Rutkowski, przewodniczący Zarządu Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, podkreślił znaczenie materiałów, które łączą emocjonalny wymiar doświadczenia pacjenta z rzetelną wiedzą medyczną. To ważne, bo onkologia jest obszarem szczególnie podatnym na lęk, mity, półprawdy i „cudowne terapie”, które często zaczynają się od nadziei, a kończą dramatem.
Dobre dziennikarstwo zdrowotne nie straszy.
Ono porządkuje strach.
Kto został Dziennikarzem Zdrowia 20-lecia?
Z okazji jubileuszu organizatorzy przyznali także 10 nagród specjalnych „Dziennikarz Zdrowia 20-lecia”. Otrzymały je osoby, które przez dwie dekady zdobywały największą liczbę statuetek i wyróżnień oraz szczególnie przyczyniły się do edukacji zdrowotnej społeczeństwa.
Tytuł i statuetkę specjalną otrzymali:
Magdalena Hykawy,
Anna Jarosz,
Margit Kossobudzka,
Patrycja Michońska-Dynek,
Wojciech Moskal,
Katarzyna Pinkosz,
Ewa Podolska,
Dorota Romanowska,
Zbigniew Wojtasiński,
Artur Wolski.
To lista, która pokazuje, że dziennikarstwo zdrowotne nie jest dodatkiem do „poważnych tematów”. Jest jednym z najważniejszych obszarów dziennikarstwa publicznego. Bo dotyczy życia, decyzji pacjentów, zaufania do medycyny i odporności społecznej na bzdury podawane w ładnym opakowaniu.
A tych, niestety, rynek informacyjny produkuje z wydajnością małej fabryki gwoździ.
Czym są Kryształowe Serca?
Podczas gali wręczono również 5 statuetek Kryształowego Serca dla osób od lat zaangażowanych w rozwój konkursu.
Otrzymali je:
prof. dr hab. n. med. Tomasz Grodzicki, wieloletni juror w kategorii „Choroby serca – rosnące zagrożenie”,
prof. dr hab. n. med. Leszek Czupryniak, wieloletni juror w kategorii „Cukrzyca – wygrać z postępem choroby”,
prof. dr hab. n. med. Piotr Rutkowski, wieloletni juror w kategorii „Nowotwór – przełamać strach, wygrać życie”,
Jadwiga Kamińska, prezes Dziennikarskiego Klubu Promocji Zdrowia,
Iwona Schymalla, związana z konkursem od samego początku.
Jubileuszowa gala była również okazją do szerszej refleksji nad odpowiedzialnością słowa. Uczestnicy wysłuchali wystąpienia prof. Karoliny Wigury „Jak zmienić świat?”, poświęconego roli komunikacji w kształtowaniu postaw społecznych. Odbyła się także premiera filmu jubileuszowego „20 lat Konkursu Kryształowe Pióra”.
Co zostaje po jubileuszu?
Po takich wydarzeniach łatwo napisać: „były gratulacje, statuetki i pamiątkowe zdjęcia”. I wszystko będzie poprawnie. Tylko że nie o to tu chodzi.
Kryształowe Pióra pokazują coś ważniejszego: że dziennikarz zajmujący się zdrowiem nie jest jedynie pośrednikiem między lekarzem a pacjentem. Jest tłumaczem, przewodnikiem, czasem ostrzegaczem, a czasem kimś, kto potrafi zdjąć z choroby część samotności.
To dziennikarstwo wymaga wiedzy, uważności i pokory. Trzeba rozumieć medycynę, ale nie udawać lekarza. Trzeba opowiedzieć historię pacjenta, ale nie zrobić z niej taniego wzruszenia. Trzeba przyciągnąć uwagę odbiorcy, ale nie sprzedać mu strachu w promocji „kup dwa, trzeci gratis”.
Po 20 latach konkursu widać jedno: dobra informacja zdrowotna nadal jest jedną z najważniejszych szczepionek przeciw obojętności, dezinformacji i lekceważeniu objawów.
A to już nie jest tylko sprawa mediów.
To sprawa nas wszystkich.
Źródło informacji: materiały organizatora Konkursu „Kryształowe Pióra” / Servier Polska/ Radio DTR.
Czytaj dalej
Ten temat ma ciąg dalszy
Wybraliśmy teksty, które naturalnie prowadzą czytelnika dalej.
