Czy gminy mogą stawiać centra zarządzania kryzysowego z pieniędzy, które mają chronić ludzi w sytuacjach nagłych? Najnowsze wyjaśnienie RIO w Bydgoszczy nie pozostawia złudzeń.
Dlaczego gminy sięgają po rezerwę kryzysową?
W wielu samorządach od lat panuje ta sama praktyka: wrzucić coś do „rezerwy kryzysowej”, a potem – w zależności od bieżących potrzeb – przesunąć środki tam, gdzie akurat pali się budżet. W teorii to wygodne. W praktyce – jak przypomina Regionalna Izba Obrachunkowa w Bydgoszczy – bywa to zwyczajnie niezgodne z prawem i zdrowym rozsądkiem.
RIO stawia sprawę jasno:
„Przepisy ustawy o zarządzaniu kryzysowym nie dają podstawy prawnej, by przeznaczyć rezerwę celową na budowę Gminnego Centrum Zarządzania Kryzysowego”.
Czyli żadne inwestycje, żadne „strategiczne budynki”, żadne „bazy przyszłej obrony”. Kryzysówka ma jedno zadanie: ratować w sytuacjach nagłych.
Co według RIO jest „sytuacją kryzysową”?
Izba przypomina definicję ustawową: sytuacją kryzysową jest zdarzenie nagłe, nieprzewidziane, zagrażające życiu, mieniu lub środowisku – takie, które wymaga natychmiastowego działania.
Dlatego rezerwa kryzysowa musi być dostępna „na już”, przez cały rok. Jak podkreśla RIO:
„Środki planowane w rezerwach mają zabezpieczać nagłe, nieprzewidziane wydatki”.
I tu kończy się pole manewru dla gmin, które lubią planować inwestycje za pieniądze, które z natury nie powinny być „zaplombowane” w wieloletnich harmonogramach.
Czy gmina może więc budować centrum kryzysowe z rezerwy?
Krótko: nie.
Dłużej: nie, bo budowa jest działaniem planowalnym, a rezerwa jest od reagowania na nagłe zdarzenia.
Przypomina o tym samo RIO:
„Naturą rezerw jest to, że nie można ich na etapie uchwalania budżetu podzielić na działy i rodzaje wydatków”.
Czyli gmina nie może z góry zapisywać sobie w rezerwie wielomilionowych inwestycji, bo „będzie im to pasować później”. Tym bardziej że część samorządów stosuje jeszcze sprytniejszy trik: tworzą wysoką rezerwę, by w ciągu roku swobodnie przesuwać środki między zadaniami. Wyjaśnienie Izby praktycznie ucina tę metodę.
Co to oznacza dla mieszkańców?
Po pierwsze – większą przejrzystość.
Po drugie – mniejsze ryzyko, że w sytuacji realnego kryzysu gmina okaże się bezbronna finansowo, bo akurat wcześniej „wyciągnęła” środki na coś zupełnie innego.
Warto pamiętać, że RIO nie pierwszy raz zwraca uwagę, że rezerwy nie są plastikową kartą „na wydatki bieżące i majątkowe wedle uznania”. To narzędzie bezpieczeństwa.
RIO-NR.N-432-16/2025 – Stanowisko w sprawie prawidłowości…
Rodzaj: pismo urzędowe – Regionalna Izba Obrachunkowa w Bydgoszczy
Data: 2025
Sygnatura: RIO-NR.N-432-16/2025
Źródło: sip.lex.pl
Status: dostępny w formie opisu (LEX udostępnia treść streszczoną, nie skan PDF)
Link LEX (działa):
https://sip.lex.pl/orzeczenia-i-pisma-urzedowe/pisma-urzedowe/rio-nr-n-432-16-2025-stanowisko-w-sprawie-prawidlowosci-185305886
📲 Znajdziesz nas także w Google News – kliknij i obserwuj Radio DTR, aby otrzymywać nasze najnowsze informacje prosto w aplikacji!