Czy doręczanie decyzji podatkowych przez sołtysa, który jednocześnie zasiada w radzie gminy, może prowadzić do utraty mandatu? Takie pytanie postawił burmistrz Obornik Tomasz Szrama, a odpowiedzi udzieliła Regionalna Izba Obrachunkowa w Poznaniu. Wyjaśnienie nie pozostawia wątpliwości: działanie to jest zgodne z prawem, o ile nie jest wynagradzane osobną umową cywilnoprawną.
Sprawa dotyczy często spotykanego w mniejszych gminach zjawiska łączenia funkcji sołtysa i radnego. Wątpliwości pojawiły się, gdy gmina chciała wypłacić dodatkowe wynagrodzenie za doręczanie decyzji podatkowych.
RIO jednoznacznie wskazała, że zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym, radny nie może wykonywać pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej z gminą, w której pełni mandat. To wynika m.in. z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (m.in. II OSK 543/18).
Jednak inaczej wygląda sytuacja, gdy radny pełni funkcję sołtysa, a decyzje podatkowe doręcza na podstawie art. 144 § 4 Ordynacji podatkowej, który wprost stanowi, że jeśli nie da się doręczyć decyzji tradycyjną drogą, może to zrobić właśnie sołtys.
Jak podkreśliła prezes RIO Grażyna Wróblewska, nie ma wtedy mowy o cywilnoprawnym stosunku pracy, a jedynie o relacji administracyjnoprawnej wynikającej z ustawy. Umowa ewentualnie może jedynie doprecyzować zakres zadań, ale nie jest podstawą zatrudnienia. Nie może być za to wypłacane odrębne wynagrodzenie.
– Nie dochodzi w takim przypadku do naruszenia przepisów o zakazie zatrudniania radnych – podkreśliła Wróblewska, powołując się na NSA. Zaznaczyła jednocześnie, że ewentualne zwroty kosztów doręczeń mogą być uregulowane w ramach diety sołtysa, na podstawie art. 37b ustawy o samorządzie gminnym.
Podobnie wypowiedział się WSA w Gdańsku w wyroku z listopada 2023 r. (III SA/Gd 475/23), zaznaczając, że funkcja sołtysa ma społeczny charakter, ale ustawa dopuszcza wypłatę diet i zwrot kosztów podróży służbowych.
Podsumowanie dziennikarskie:
Sprawa wyjaśniona przez RIO Poznań pokazuje, że doręczanie decyzji podatkowych przez sołtysa będącego radnym jest legalne, o ile odbywa się na podstawie ustawy, a nie odpłatnej umowy. Próba wypłaty dodatkowego wynagrodzenia może jednak naruszyć ustawowy zakaz pracy radnego na rzecz własnej gminy. Samo wykonywanie obowiązków wynikających z funkcji sołtysa nie skutkuje utratą mandatu.
Redakcja zada stosowne pytania gminom.
Czytaj dalej
Ten temat ma ciąg dalszy
Wybraliśmy teksty, które naturalnie prowadzą czytelnika dalej.
