Trzy drogi do odkryć – Nagroda NCN 2025 dla młodych naukowców
W świecie, w którym nauka coraz częściej podlega presji czasu i efektów, Narodowe Centrum Nauki przypomina, że prawdziwe odkrycia rodzą się z pasji, wytrwałości i ciekawości. W tegorocznej edycji Nagrody NCN – najważniejszego wyróżnienia dla młodych badaczek i badaczy w Polsce – triumfowali: dr hab. Łucja Kowalewska, prof. Maciej Stolarski i prof. Bartosz Szyszko. Gala odbyła się 15 października w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie.
Nagroda przyznawana jest od 2013 roku w trzech obszarach: nauk humanistycznych, społecznych i o sztuce, nauk ścisłych i technicznych oraz nauk o życiu. W tym roku spośród 185 zgłoszeń wyłoniono troje laureatów, których prace realnie poszerzają granice ludzkiego poznania.
Biologia kształtów – dr hab. Łucja Kowalewska
Badaczka z Uniwersytetu Warszawskiego zgłębia tajemnice błon komórkowych roślin, które – jak mówi – mają własną „geometrię życia”. Jej zespół odkrywa, jak kształt i struktura błon plastydowych wpływają na fotosyntezę i procesy komórkowe. Wyniki badań Kowalewskiej, opublikowane m.in. w The Plant Cell i Advanced Materials, mogą pomóc w tworzeniu biomimetycznych materiałów, np. nośników leków czy inteligentnych powłok regeneracyjnych.
– „Traktujemy kształty tworzone przez błony jako kluczowy, a często pomijany poziom organizacji komórki” – podkreśla laureatka.
Psychologia czasu – prof. Maciej Stolarski
Z kolei prof. Stolarski z Uniwersytetu Warszawskiego bada, jak myślenie o przeszłości, teraźniejszości i przyszłości wpływa na nasze życie. Stworzył koncepcję zrównoważonej perspektywy czasowej, która pomaga rozumieć, jak elastyczne podejście do czasu wpływa na dobrostan i efektywność działania.
– „Zdolność mentalnego podróżowania w czasie to jedno z największych osiągnięć ewolucji – pozwala nam uczyć się, planować i tworzyć” – mówi naukowiec.
Jego prace łączą psychologię poznawczą, pozytywną i osobowościową. Stolarski, prywatnie ultramaratończyk, udowadnia, że myślenie przyszłościowe może realnie wpływać na sukces w sporcie i codziennym życiu.
Chemia węzłów i splotów – prof. Bartosz Szyszko
Z Uniwersytetu Wrocławskiego nagrodzono prof. Bartosza Szyszko – badacza, który łączy naukę z wyobraźnią. W jego laboratorium powstają rotaksany i katenany – cząsteczki splecione jak ogniwa łańcucha. Zespół Szyszko odkrył nawet nowy rodzaj ruchu molekularnego, nazwany „trzepotaniem”.
– „Nagroda NCN to dowód, że w nauce nadal liczy się czysta ciekawość – nie tylko wynik czy zysk” – mówi prof. Szyszko.
Jego odkrycia mogą znaleźć zastosowanie w nanotechnologii, medycynie i robotyce miękkiej – tam, gdzie przyszłość spotyka się z molekularną precyzją.
Gala w duchu naukowej wspólnoty
Wydarzenie poprowadziła Karolina Głowacka z Radia Naukowego. Transmisję można było oglądać na stronie NCN i kanale YouTube Centrum. Patronat medialny objęły Forum Akademickie oraz Nauka w Polsce PAP.
Do dziś Nagrodą NCN uhonorowano 36 badaczy, którzy – jak podkreślają organizatorzy – tworzą „pokolenie NCN”: naukowców wierzących, że warto badać świat z pasji, nie dla splendoru.
Foto Narodowe Centrum Nauki
Czytaj dalej
Ten temat ma ciąg dalszy
Wybraliśmy teksty, które naturalnie prowadzą czytelnika dalej.
