Jak projektować przestrzeń, organizować pracę urzędu i prowadzić konsultacje, aby uwzględniać różne potrzeby mieszkańców? Temu będzie poświęcony Kongres „Miasta Praw Człowieka – od idei do praktyki”, zaplanowany na 17–18 listopada 2026 roku we Wrocławskim Centrum Kongresowym. Honorowym gościem wydarzenia ma być Aleś Bialacki, białoruski laureat Pokojowej Nagrody Nobla.
Schody przed urzędem, niezrozumiałe pismo, przystanek, na którym po zmroku trudno poczuć się bezpiecznie. Każdą z tych spraw można rozpatrywać osobno. Program wrocławskiego kongresu łączy je pytaniem o to, czy mieszkańcy mają rzeczywistą możliwość korzystania z miasta i jego instytucji.
Organizowany przez Departament Różnorodności Społecznej Urzędu Miejskiego Wrocławia kongres ma zgromadzić przedstawicieli samorządów, organizacji społecznych i środowisk eksperckich. Zapowiadane rozmowy obejmują dostępność przestrzeni, warunki pracy, udział mieszkańców w podejmowaniu decyzji oraz przeciwdziałanie przemocy motywowanej uprzedzeniami.
Dostępność zaczyna się przed drzwiami urzędu
W dyskusji o dostępności łatwo zatrzymać się na podjeździe albo windzie. Tymczasem mieszkaniec musi jeszcze dotrzeć do budynku, znaleźć właściwe stanowisko, zrozumieć informację i skutecznie załatwić sprawę. Bariera może pojawić się na każdym z tych etapów.
Z programu wynika, że uczestnicy mają pracować również nad sposobem obsługi mieszkańców oraz projektowaniem przestrzeni uwzględniającym różne potrzeby. To istotne połączenie: nawet starannie przebudowany budynek nie rozwiąże problemu, jeśli procedura pozostanie niezrozumiała, a pracownik nie będzie umiał pomóc.
Barbara Lisiewicz, dyrektorka Departamentu Różnorodności Społecznej, w przekazanym komunikacie wskazuje, że wartość spotkania ujawni się dopiero wtedy, gdy wiedza uczestników przełoży się na codzienne działanie instytucji. Dla mieszkańca sprawdzianem będzie więc możliwość załatwienia sprawy, uzyskania jasnej odpowiedzi czy skorzystania z przestrzeni publicznej.
Kto uczestniczy w rozmowie o mieście?
Pierwszego dnia zaplanowano bloki poświęcone praktycznemu stosowaniu praw człowieka, włączającym miejscom pracy oraz partycypacji na rzecz równości. Po wystąpieniu Bialackiego przewidziano wykład dziennikarki i publicystki Marty Nowak. Doświadczeniami mają dzielić się także przedstawiciele miejskich instytucji, Stowarzyszenia Nomada oraz architektka i urbanistka Magdalena Milert.
Szczególne znaczenie ma pytanie, jak włączać do konsultacji seniorów, młodzież, migrantów i osoby z niepełnosprawnościami. Samo ogłoszenie spotkania nie przesądza jeszcze, że każdy będzie mógł w nim uczestniczyć. W praktycznej ocenie konsultacji warto sprawdzać godzinę, miejsce, język informacji i możliwość przekazania uwag inną drogą.
Istotny jest również dalszy los zgłoszonych propozycji. Mieszkaniec powinien móc dowiedzieć się, które uwagi uwzględniono, a które odrzucono i dlaczego. Taki sposób oceny pozwala odróżnić zebranie opinii od rzeczywistego wpływu na decyzję.
Niewygodne pytanie o klasę średnią
Drugiego dnia punktem wyjścia do rozmowy ma być pytanie, czy miasta praw człowieka są tylko dla klasy średniej. W tej części zapowiedziano udział antropologa i badacza miast dr. hab. Kacpra Pobłockiego, autora m.in. „Chamstwa”.
To ważny problem także poza salą kongresową. Osobom mającym czas, kompetencje cyfrowe i swobodę poruszania się w urzędowych procedurach łatwiej zabierać głos. Potrzeby ludzi pracujących zmianowo, opiekujących się bliskimi czy niemających dostępu do internetu mogą być słabiej widoczne.
Z perspektywy mieszkańca warto zatem pytać nie tylko o liczbę uczestników konsultacji, lecz także o to, czyjego głosu zabrakło. Dotyczy to również mniejszych miejscowości, gdzie odległość od urzędu i dostępność transportu mogą dodatkowo ograniczać udział w życiu publicznym.
Jak reagować na przemoc i uprzedzenia
Osobny panel ma dotyczyć przemocy motywowanej uprzedzeniami oraz mowy nienawiści. Organizatorzy zapowiadają rozmowę o szkoleniu pracowników i tworzeniu bezpiecznych kanałów zgłaszania takich zdarzeń.
W ocenie proponowanych rozwiązań przydatne będą konkretne pytania: czy osoba zgłaszająca wie, do kogo się zwrócić? Czy otrzyma informację o dalszym postępowaniu? Czy instytucje potrafią współpracować, aby człowiek szukający pomocy nie musiał wielokrotnie opowiadać o tym samym doświadczeniu?
Są to kryteria, według których można później oceniać miejskie działania. Sama zapowiedź panelu nie oznacza jeszcze, że powstał nowy system pomocy.
Warsztaty i sprawdzian po kongresie
Drugiego dnia przewidziano także warsztaty. W materiałach organizatora wymieniono cztery obszary: projektowanie przestrzeni, standardy obsługi mieszkańców, komunikowanie spraw związanych z równością i dostępnością oraz wykorzystanie danych społecznych w politykach miejskich.
Warsztatowa formuła daje możliwość przećwiczenia rozwiązań. O trwałości efektów zdecyduje jednak ich późniejsze wdrożenie. Warto będzie sprawdzić, czy powstaną konkretne standardy, kto odpowie za ich stosowanie i jak mieszkańcy będą mogli ocenić zmianę.
Przekazany komunikat nie zawiera kosztorysu wydarzenia ani mierzalnych rezultatów planowanych po jego zakończeniu. Informuje o finansowaniu ze środków Gminy Wrocław, przy udziale budżetu państwa i funduszy unijnych. Brak szczegółowych kwot w zapowiedzi nie przesądza o zasadności wydatku, ale pozostawia pytanie o relację kosztów do osiągniętych efektów.
Jak wziąć udział?
Kongres odbędzie się 17–18 listopada 2026 roku we Wrocławskim Centrum Kongresowym przy ul. Wystawowej 1. Udział jest bezpłatny, ale wymaga zapisów. Formularz rejestracyjny i informacje o programie udostępniono w miejskim portalu Wroclaw.pl.
Zapisy obowiązują również na warsztaty. Każda osoba może wybrać jeden z nich. Organizator podaje limit 40 osób na liście podstawowej oraz 10 na rezerwowej; o przyjęciu decyduje kolejność zgłoszeń.
Zapowiedziano tłumaczenie na polski język migowy podczas wykładów, paneli i sesji w obu dniach. Pętla indukcyjna ma być dostępna przez cały pierwszy dzień oraz podczas paneli i wykładów drugiego dnia. Szczegółowa informacja organizatora nie określa równie wyraźnie zakresu tych udogodnień podczas warsztatów — osoby zainteresowane tą częścią powinny ustalić warunki przed udziałem.
Beton zamiast płótna. Wrocław zamienia zapory ochronne w uliczną galerię sztuki
Sylwester z Polsatem wraca do Wrocławia. Wielkie widowisko na placu Wolności i pytania o koszty
Wrocław wskakuje na lód. Trzy lodowiska ruszają już 6 listopada. Znamy ceny i atrakcje na otwarcie sezonu
