Przejdź do treści
piątek 20 listopada 2026
Imieniny: Edmund, Feliks, Sędzimir
20 listopada 2026 r.EkologiaInformacja

Spacer po plaży może stać się prawdziwą wyprawą badawczą. Wystarczy telefon, odrobina ciekawości i uważne spojrzenie na przyrodę. Dzięki bezpłatnej aplikacji „Bałtyk pod lupą” każdy może pomóc naukowcom dokumentować życie Morza Bałtyckiego. Najbardziej aktywni obserwatorzy mają dodatkową motywację – nagrody przygotowane przez Akwarium Gdyńskie.

Zwykły spacer, niezwykłe odkrycia

Muszla wyrzucona przez fale, niewielki krab ukrywający się pomiędzy kamieniami, meduza unosząca się w wodzie czy nieznany organizm znaleziony na plaży. To, co dla turysty jest jedynie ciekawostką, dla naukowca może okazać się wartościową obserwacją.

Właśnie na takim założeniu opiera się projekt „Bałtyk pod lupą”, realizowany przez Akwarium Gdyńskie Morskiego Instytutu Rybackiego – Państwowego Instytutu Badawczego.

Reklama

Inicjatywa powstała w ramach programu edukacyjnego „Dziwny jest nasz Bałtyk”, finansowanego przez Fundację ORLEN.

Jej celem jest połączenie nauki z codzienną aktywnością mieszkańców i turystów. Uczestnicy dokumentują napotkane organizmy, a specjaliści weryfikują przesłane informacje i wykorzystują je do tworzenia mapy obserwacji przyrodniczych polskiego wybrzeża.

Nie trzeba być biologiem, oceanografem ani doświadczonym przyrodnikiem. Wystarczy chęć poznawania środowiska morskiego.

Od szkolnego projektu do nauki obywatelskiej

„Bałtyk pod lupą” nie powstał wyłącznie jako internetowa baza fotografii.

W pierwszym etapie przedsięwzięcia uczestniczyli uczniowie z 20 szkół położonych wzdłuż polskiego wybrzeża. Przez 12 miesięcy prowadzili obserwacje środowiskowe i testowali przygotowaną aplikację.

Dopiero po tym etapie narzędzie zostało udostępnione szerszemu gronu użytkowników.

To przykład tak zwanej nauki obywatelskiej, czyli modelu badań, w którym mieszkańcy uczestniczą w gromadzeniu informacji wykorzystywanych przez środowisko naukowe.

Takie rozwiązanie pozwala dokumentować obserwacje dokonywane przez wiele osób w różnych miejscach i terminach.

Oczywiście pojedyncza fotografia nie wystarczy, aby wyciągnąć wnioski o stanie całego ekosystemu. Jednak odpowiednio opisane i zweryfikowane zgłoszenia mogą dostarczać dodatkowych informacji o występowaniu poszczególnych organizmów.

Jak zostać obserwatorem Bałtyku?

Udział w przedsięwzięciu jest bezpłatny, a rozpoczęcie przygody z obserwacjami nie wymaga specjalistycznego sprzętu.

Wystarczy wejść na stronę aplikacji „Bałtyk pod lupą”, utworzyć konto użytkownika i aktywować je za pośrednictwem wiadomości e-mail.

Następnie można dodawać fotografie napotkanych organizmów, uzupełniając wymagane informacje dotyczące obserwacji.

Zgłoszenia trafiają do naukowców i edukatorów Morskiego Instytutu Rybackiego – PIB, którzy sprawdzają ich poprawność.

Zaakceptowane obserwacje pojawiają się na mapie polskiego wybrzeża.

Organizatorzy udostępnili również aplikację na urządzenia z systemem Android.

Co istotne, uczestnik nie musi samodzielnie rozstrzygać wszystkich wątpliwości dotyczących gatunku. Proces weryfikacji przez specjalistów stanowi ważny element projektu.

Dlaczego naukowcy potrzebują naszych zdjęć?

Bałtyk to szczególny ekosystem, w którym mieszają się wpływy wód słodkich i słonych. Jego środowisko pozostaje wrażliwe na zmiany temperatury, dopływ zanieczyszczeń, eutrofizację oraz działalność człowieka.

Ochrona morza wymaga wiedzy nie tylko o największych gatunkach ryb czy ssakach morskich, ale również o organizmach znacznie mniej widowiskowych.

Małże, skorupiaki, glony i inne elementy morskiej przyrody tworzą skomplikowaną sieć zależności ekologicznych.

Dokumentowanie miejsc ich występowania może stanowić uzupełnienie tradycyjnych badań terenowych.

Trzeba jednak pamiętać, że obserwacje przesyłane przez mieszkańców nie zastępują systematycznego monitoringu naukowego. Ich wartość polega przede wszystkim na możliwości poszerzenia zakresu dostępnych informacji.

Reklama

Minister zachęca do wspólnej ochrony morza

Znaczenie społecznego zaangażowania podkreśla minister Stefan Krajewski.

– Morze Bałtyckie to nasze wspólne dobro, o które powinniśmy dbać. Aby skutecznie chronić jego zasoby, musimy lepiej poznawać środowisko morskie i zmiany, które w nim zachodzą. Dlatego tak ważne są badania naukowe, edukacja i zaangażowanie społeczeństwa. Dzięki takim inicjatywom każdy może dołożyć swoją cegiełkę do poznawania i ochrony bioróżnorodności Bałtyku – wskazuje minister w informacji poświęconej przedsięwzięciu.

Projekt pokazuje również, że edukacja ekologiczna nie musi ograniczać się do szkolnych podręczników, wykładów czy kampanii informacyjnych.

Może polegać na samodzielnym odkrywaniu otaczającego świata.

Nagrody dla dziesięciu najbardziej aktywnych

Organizatorzy przygotowali również system punktowy zachęcający do regularnego korzystania z aplikacji.

Użytkownicy zdobywają punkty za aktywność oraz prawidłowe oznaczanie gatunków.

Akwarium Gdyńskie zapowiedziało nagrody dla 10 najbardziej aktywnych obserwatorów.

W dostępnej informacji o projekcie nie określono jednak szczegółowo rodzaju nagród, terminu zakończenia rywalizacji ani pełnych zasad wyłaniania zwycięzców. Osoby zainteresowane konkursem powinny sprawdzić aktualne warunki u organizatora.

Najważniejszą korzyścią pozostaje jednak udział w przedsięwzięciu, które łączy edukację przyrodniczą z dokumentowaniem bioróżnorodności.

Bałtyk warto poznawać przez cały rok

Chociaż większości z nas Morze Bałtyckie kojarzy się przede wszystkim z wakacjami, obserwacje przyrodnicze można prowadzić również poza sezonem turystycznym.

Jesienią i zimą plaże zmieniają swój charakter. Silniejszy wiatr, sztormy i fale mogą odsłaniać lub wyrzucać na brzeg organizmy, których podczas letniego spaceru trudno byłoby wypatrzyć.

Warto jednak pamiętać, że dokumentowanie przyrody powinno odbywać się bez jej niszczenia. Nie trzeba zabierać organizmów z naturalnego środowiska ani narażać się na niebezpieczeństwo podczas sztormowej pogody.

Dobre zdjęcie i właściwy opis obserwacji są znacznie cenniejsze niż niepotrzebna ingerencja w życie zwierząt.

Telefon zamiast laboratorium? Niezupełnie. Ale to dobry początek

Największą zaletą projektu jest jego dostępność.

W świecie, w którym większość fotografii wykonywanych telefonami trafia do mediów społecznościowych i szybko znika w niekończącym się strumieniu informacji, „Bałtyk pod lupą” proponuje inne wykorzystanie technologii.

Zdjęcie może nie tylko dokumentować wspomnienia z wycieczki, ale również stać się częścią uporządkowanej bazy obserwacji przyrodniczych.

A to dobry sposób, aby przypomnieć, że ochrona środowiska zaczyna się od poznawania tego, co właściwie chcemy chronić.

Bo być może następnego odkrycia dotyczącego naszego morza dokona nie naukowiec na pokładzie statku badawczego, lecz dziecko spacerujące z rodzicami po bałtyckiej plaży.

Autor: Redakcja Radia DTR

Informacje praktyczne dla czytelników

Aplikacja „Bałtyk pod lupą”: atlas.mir.gdynia.pl

Informacje o projekcie: naszbaltyk.pl/baltyk-pod-lupa/

Udział: bezpłatny, po założeniu konta.

Organizatorzy: Akwarium Gdyńskie i Morski Instytut Rybacki – Państwowy Instytut Badawczy.

Nagrody: dla 10 najbardziej aktywnych obserwatorów.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *