Dyrektywa ściekowa do zmiany. Kanalizacja także w mniejszych miejscowościach
Negocjatorzy Parlamentu Europejskiego i Rady osiągnęli wstępne porozumienie w sprawie nowelizacji unijnej dyrektywy ściekowej z 1991 r. Zmiany są istotne, bo rozszerzają obowiązek budowy systemów kanalizacyjnych i oczyszczania ścieków także na mniejsze miejscowości.
Obowiązkowa kanalizacja od 1 tys. RLM
Do tej pory unijne przepisy obejmowały aglomeracje powyżej 2 tys. równoważnej liczby mieszkańców (RLM). Teraz próg zostanie obniżony do 1 tys. RLM, a termin dostosowania przesunięto na rok 2035. Oznacza to, że wiele polskich gmin, dotąd zwolnionych z tego obowiązku, będzie musiało rozbudować infrastrukturę kanalizacyjną.
Nowe standardy oczyszczania
Porozumienie przewiduje także wprowadzenie:
oczyszczania wtórnego (usuwanie materii organicznej) we wszystkich aglomeracjach powyżej 1 tys. RLM – do 2035 r.,
oczyszczania trzeciego stopnia (azot i fosfor) w największych oczyszczalniach – do 2039 r.,
oczyszczania czwartorzędowego (mikrozanieczyszczenia, np. farmaceutyki) – do 2045 r.
Producenci leków i kosmetyków mają pokrywać co najmniej 80 proc. kosztów dodatkowego oczyszczania w ramach rozszerzonej odpowiedzialności producenta.
Neutralność klimatyczna oczyszczalni
Nowelizacja zakłada, że do 2045 r. sektor gospodarki ściekowej ma być neutralny energetycznie i wytwarzać energię ze źródeł odnawialnych – częściowo także na własne potrzeby oczyszczalni.
Polska pod lupą Brukseli
Dla Polski to szczególnie trudny temat. Już w 2022 r. Komisja Europejska skierowała sprawę do TSUE, zarzucając naszemu krajowi brak realizacji wymogów dyrektywy. Wskazano, że ponad 1000 aglomeracji nie posiadało kanalizacji, a w 415 nie zapewniono wymaganego oczyszczania.
Polski rząd wprowadził w odpowiedzi przepisy przewidujące kary administracyjne dla gmin, które do końca 2027 r. nie spełnią wymogów. Kara ma wynosić 200 zł za każdy RLM, co może oznaczać milionowe obciążenia dla samorządów.
Co dalej?
Tymczasowe porozumienie trafi teraz do Komisji ds. Środowiska PE oraz przedstawicieli państw członkowskich w Radzie (Coreper). Po formalnym zatwierdzeniu zostanie opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE i wejdzie w życie.
✅ Podsumowanie dziennikarskie
Zmiana dyrektywy ściekowej to ogromne wyzwanie dla polskich gmin, zwłaszcza mniejszych. Koszty inwestycji będą wysokie, a terminy – choć odsunięte – wciąż ambitne. Pytanie, czy samorządy poradzą sobie z unijnymi wymogami, czy też Polska ponownie stanie przed ryzykiem kar finansowych ze strony Brukseli.
Jeśli Oborniki Śląskie mają około 9 tys. mieszkańców i jedną oczyszczalnię ścieków, to w dokumentach unijnych i krajowych mówi się, że aglomeracja ta ma 9 000 RLM (w praktyce nawet więcej, bo do RLM wlicza się też np. szkoły, zakłady usługowe, przedsiębiorstwa czy turystów).
📌 Jak to działa na liczbach:
1 mieszkaniec = 1 RLM → 9 tys. mieszkańców = 9 000 RLM.
Do tego dolicza się dodatkowe obciążenie np.:
zakład przemysłowy (np. mleczarnia, ubojnia, browar) → nawet +500–2000 RLM,
szkoły, restauracje, hotele → kilkadziesiąt–kilkaset RLM,
turystyka sezonowa → np. +200 RLM latem.
Czyli realne obciążenie oczyszczalni w Obornikach Śląskich może wynosić ponad 10 tys. RLM.
👉 To oznacza, że miasto wchodzi w grupę aglomeracji średnich, które – zgodnie z nową dyrektywą – do 2039 r. będą musiały mieć wdrożone oczyszczanie trzeciego stopnia (azot, fosfor), a potem także czwartego (mikrozanieczyszczenia, np. farmaceutyki).
Autor: Rafał Chwaliński
📌 Definicja RLM
RLM oznacza ilość zanieczyszczeń produkowanych średnio przez jedną osobę w ciągu doby. Jest to tzw. ładunek zanieczyszczeń organicznych wyrażony jako 60 g BZT₅ (biochemiczne zapotrzebowanie tlenu w ciągu 5 dni).
W praktyce:
1 RLM = 1 mieszkaniec, ale do obliczeń wlicza się także przemysł, turystykę, instytucje – czyli wszystkich, którzy generują ścieki.
Jeżeli w gminie działa np. duży zakład mięsny albo browar, to ich produkcja ścieków przeliczana jest na dodatkowe tysiące „równoważnych mieszkańców”.
Dlatego aglomeracja o 1 000 RLM nie musi mieć realnie tysiąca mieszkańców – może być np. 600 mieszkańców i zakład przemysłowy generujący ścieki odpowiadające 400 mieszkańcom.
👉 W skrócie: RLM to miara ładunku ścieków, a nie tylko liczba osób.
📲 Znajdziesz nas także w Google News – kliknij i obserwuj Radio DTR, aby otrzymywać nasze najnowsze informacje prosto w aplikacji!
