Nie umiemy już odpoczywać

Odpoczynek powinien być najprostszą rzeczą na świecie. Zamknąć komputer. Odłożyć telefon. Usiąść. Poczytać książkę. Popatrzeć przez okno. Nie robić nic.

A jednak dla wielu osób właśnie to „nic” staje się dziś najtrudniejsze.

Współczesny człowiek potrafi prowadzić kilka rozmów naraz, pracować po godzinach, odbierać wiadomości w weekend i odpowiadać na służbowe maile z kanapy. Ale gdy ma po prostu odpocząć, nagle pojawia się napięcie. W głowie rusza mała, wewnętrzna księgowa: „A może trzeba coś nadrobić?”, „Czy ja nie marnuję czasu?”, „Czy nie powinienem być produktywny?”.

Ten stan ma już swoją nazwę: stresslaxing. Czyli stresowanie się samym relaksem.

Dlaczego odpoczynek zaczął nas niepokoić?

Problem nie polega tylko na braku czasu. Czasem wolna godzina się pojawia, ale człowiek nie potrafi jej przyjąć bez poczucia winy.

Prof. Michelle Newman z Uniwersytetu Stanowego Pensylwanii opisuje to jako „lęk relaksacyjny” albo „wrażliwość na relaks”. Chodzi o sytuację, w której samo zwolnienie tempa wywołuje niepokój.

Badaczka zwraca uwagę, że część osób czuje, iż „nie wypada” im po prostu poczytać dobrej książki albo obejrzeć programu w telewizji. Jakby odpoczynek wymagał alibi. Najlepiej z pieczątką, podpisem i uzasadnieniem w trzech egzemplarzach. ilustracja do artykułu nie umiemy odpoczywać

Czy ciągłe napięcie bywa tarczą?

U osób z zaburzeniami lękowymi odpoczynek może być odbierany jako ryzykowny. Brzmi paradoksalnie, ale mechanizm jest dość logiczny.

Jeżeli ktoś stale utrzymuje wysoki poziom napięcia, ma poczucie, że jest „przygotowany” na złe wydarzenie. Spokój wydaje się niebezpieczny, bo gdyby nagle zdarzyło się coś trudnego, emocjonalny spadek byłby bardziej bolesny.

W takim układzie zamartwianie się działa jak pancerz. Niewygodny, ciężki, ale znajomy.

Co pokazał eksperyment z elektrowstrząsem?

Jedno z najbardziej znanych badań na ten temat przeprowadził zespół Timothy’ego Wilsona z Uniwersytetu Wirginii. Uczestnicy mieli spędzić od 6 do 15 minut sami w pokoju, bez telefonu, książek i internetu. Tylko oni i ich myśli.

Dostali też możliwość użycia przycisku wywołującego lekki, ale nieprzyjemny elektrowstrząs.

Wynik był niepokojący. 67 procent mężczyzn i 25 procent kobiet wybrało przynajmniej jeden elektrowstrząs zamiast spokojnego siedzenia w ciszy. Jeden z uczestników zrobił to aż 190 razy w ciągu 15 minut.

Reklama

Reklama

ReklamaType your text here

Reklama

To brzmi jak ponury żart o cywilizacji, która wymyśliła smartfony, ale nie poradziła sobie z własną głową.

Dlaczego nicnierobienie jest potrzebne?

Odpoczynek nie jest lenistwem. Jest biologiczną koniecznością.

Przewlekły stres wpływa na zdrowie psychiczne i fizyczne. Pogarsza sen, koncentrację, odporność, relacje, a w dłuższej perspektywie zwiększa ryzyko chorób przewlekłych. Organizm nie jest maszyną z wieczną gwarancją. Nawet najlepszy silnik trzeba czasem zgasić.

Relaks, sen, spacer, spokojne czytanie, rozmowa bez pośpiechu czy zwykłe leżenie bez celu nie są stratą czasu. To konserwacja systemu. Tyle że bez faktury VAT.

Czy odpoczynku trzeba się nauczyć?

Coraz częściej — tak.

Niektórzy muszą ćwiczyć odpoczywanie tak samo, jak ćwiczy się kondycję. Małymi krokami. Bez natychmiastowego rzucania się w „idealny relaks”, który kończy się sprawdzaniem telefonu po trzech minutach.

Można zacząć od kwadransa bez powiadomień. Od spaceru bez słuchawek. Od książki bez poczucia, że trzeba ją szybko skończyć. Od kawy wypitej nie przy komputerze, tylko przy stole.

To drobne rzeczy. Ale w świecie, który ciągle krzyczy „szybciej”, właśnie one zaczynają być aktem oporu.

Może długi weekend jest dobrym testem?

Zbliżający się długi weekend może być prostym sprawdzianem. Nie tego, ile zdążymy zrobić. Raczej tego, czy umiemy choć przez chwilę nie robić nic.

Bez wyrzutów sumienia. Bez nadrabiania. Bez udowadniania światu, że jesteśmy potrzebni, zajęci i produktywni.

Bo być może prawdziwy luksus nie polega dziś na egzotycznym wyjeździe, drogim hotelu ani idealnym zdjęciu z kawą. Prawdziwym luksusem jest spokojna chwila, w której człowiek nie musi niczego udowadniać.

I nie czuje się z tym winny.