Rządowy projekt „lex szarlatan” w konsultacjach publicznych

Nowe narzędzia prawne przeciwko pseudomedycynie. Rządowy projekt „lex szarlatan” w konsultacjach publicznych

Rząd przedstawił projekt ustawy, który może stać się punktem zwrotnym w walce z niebezpiecznymi praktykami pseudomedycznymi. Dokument z 6 czerwca 2025 roku, określany jako „lex szarlatan”, został właśnie przekazany do konsultacji publicznych. Projekt nowelizuje ustawę o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz ustawę o systemie powiadamiania ratunkowego.

Trzy filary zmian

Ustawa proponuje trzy główne obszary zmian:

1. Nowe kompetencje dla Rzecznika Praw Pacjenta (RPP):

   Reklama

   • Rzecznik otrzyma możliwość wydawania ostrzeżeń publicznych, decyzji tymczasowych oraz zobowiązań do usunięcia skutków naruszeń.

   • Zmieniono definicję stron postępowania, eliminując dostęp osób trzecich do akt.

2. Zwalczanie praktyk pseudomedycznych:

   • Projekt definiuje pseudomedycynę m.in. jako działania zdrowotne osób bez uprawnień, promowanie niezweryfikowanych metod leczenia czy podważanie skuteczności naukowej medycyny.

   • Zakazuje prowadzenia działalności medycznej bez wpisu do rejestru oraz rozpowszechniania szkodliwej dezinformacji dla zysku.

   • Przewiduje, że RPP będzie mógł publikować decyzje dotyczące pseudomedycyny oraz egzekwować ich realizację.

     Reklama

     Reklama

     Reklama

     Reklama

3. Nowe i wyższe kary finansowe:

   • Kary sięgnąć mogą nawet 1 miliona złotych za naruszenia, oraz do 20-krotności przeciętnego wynagrodzenia dla osób zarządzających.

   • RPP może nakładać grzywny już na etapie wydania decyzji – bez konieczności wykazania ponownego naruszenia.

Co to oznacza w praktyce?

Projekt stanowi bezprecedensowy krok w stronę uregulowania przestrzeni, w której dotąd panował chaos – od „terapii energetycznych”, przez szkodliwe zabiegi nieposiadających uprawnień „terapeutów”, po kampanie dezinformacyjne promujące szarlatanerię kosztem zdrowia pacjentów.

Zgodnie z art. 67zj projektu, pseudomedycyną są m.in. praktyki niezgodne z aktualną wiedzą medyczną, działania osób bez wykształcenia medycznego, publiczna promocja nieskutecznych metod oraz świadome wprowadzanie w błąd dla zysku. Takie działania mają zostać bezwzględnie zakazane.

Nowe przepisy mają wejść w życie po trzech miesiącach od ogłoszenia ustawy.

Cytaty z uzasadnienia projektu:

„Celem nowelizacji jest wzmocnienie ochrony praw pacjenta przez usprawnienie mechanizmów nadzorczych i eliminację praktyk pseudomedycznych, które są szkodliwe lub niebezpieczne” – czytamy w projekcie.

„Praktyki pseudomedyczne są zakazane” – głosi jednoznacznie projektowany art. 67zj ust. 2.

Źródło: projekt ustawy z dnia 6 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz ustawy o systemie powiadamiania ratunkowego (UD207)