Najpierw niespełna 5 milionów złotych roszczenia, później ponad 77 milionów zasądzone przez sąd, a na końcu 72 miliony wypłacone z budżetu państwa. Tak zakończyła się sprawa gruntów poznańskiej parafii św. Jana Jerozolimskiego za Murami. Decyzję o zawarciu ugody podjął w 2017 roku wojewoda wielkopolski Zbigniew Hoffmann, związany z Prawem i Sprawiedliwością. Dziewięć lat później dokumenty opisane przez „Rzeczpospolitą” pokazują, że prawnicy reprezentujący Skarb Państwa kwestionowali nie tylko wysokość odszkodowania, lecz także podstawy samego roszczenia. Dlaczego więc państwo zdecydowało się zapłacić, nie czekając na prawomocny wyrok? I czy rzeczywiście zaoszczędziło miliony, jak przekonywano wówczas opinię publiczną?
Państwo oddało ziemię? Nie. Zapłaciło za nią 72 miliony
Historia rozpoczyna się znacznie wcześniej niż w 2017 roku. Dotyczy nieruchomości położonych w rejonie Jeziora Maltańskiego w Poznaniu, przejmowanych przez państwo od zakończenia II wojny światowej do lat sześćdziesiątych.
Dzisiaj Malta jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych obszarów rekreacyjnych Poznania. Znajdują się tam tereny sportowe, kolejka wąskotorowa, obiekty turystyczne, zabudowa mieszkaniowa i infrastruktura, której powstanie wymagało wieloletnich inwestycji.
Jednak w momencie przejmowania nieruchomości przez państwo znaczna część tych terenów wyglądała zupełnie inaczej. Były to przede wszystkim łąki, pastwiska, grunty rolne oraz obszary wodne i zielone.
Parafia św. Jana Jerozolimskiego za Murami przez wiele lat starała się odzyskać utracony majątek. Już w maju 1990 roku rozpoczęła postępowanie przed Komisją Majątkową zajmującą się roszczeniami kościelnych osób prawnych.
Gdy nie udało się definitywnie zakończyć sprawy, rozpoczęła proces cywilny.
10 października 2005 roku ówczesny proboszcz, ksiądz Kazimierz Królak, wystąpił przeciwko Skarbowi Państwa, Agencji Nieruchomości Rolnych i Miastu Poznań.
Początkowo domagał się zwrotu nieruchomości, a gdyby okazało się to niemożliwe — wypłaty 4 milionów 866 tysięcy złotych.
W pozwie zaproponowano rekompensatę odpowiadającą 100 złotym za metr kwadratowy wskazanych gruntów.
To właśnie ta kwota stanowi początek finansowej historii, która kilkanaście lat później zakończyła się wypłatą 72 milionów złotych.
Nie oznacza to jednak, że przy identycznym zakresie roszczenia i tych samych zasadach wyceny wartość wzrosła czternastokrotnie. W trakcie wieloletniego procesu zmieniały się żądania, powstawały kolejne opinie rzeczoznawców, a zasadniczego znaczenia nabrała interpretacja przepisów o rekompensatach dla kościelnych osób prawnych.
To właśnie w tych przepisach znajduje się klucz do zrozumienia całej sprawy.
Jak dawne łąki stały się nieruchomościami wartymi dziesiątki milionów?
W sporze o wysokość odszkodowania podstawowe znaczenie miał sposób ustalania wartości nieruchomości.
W przypadku klasycznego odszkodowania za wywłaszczenie zasadniczą rolę odgrywają regulacje ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast sprawy majątkowe kościelnych osób prawnych podlegały również szczególnym zasadom wynikającym z ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego oraz przepisów wykonawczych.
W analizowanym postępowaniu istotny okazał się paragraf 52 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 roku.
Przewidywał on, że przy określaniu odszkodowania dla kościelnej osoby prawnej stan nieruchomości przyjmuje się z chwili utraty własności, natomiast jej ceny i przeznaczenie — z czasu ustalania odszkodowania.
Brzmi technicznie, ale konsekwencje finansowe mogły być ogromne.
Wyobraźmy sobie grunt rolny przejęty kilkadziesiąt lat temu. W chwili przejęcia był stosunkowo mało wartościowy. Później, dzięki rozwojowi miasta, budowie dróg, osiedli i infrastruktury, teren zyskał zupełnie inne przeznaczenie.
Jeżeli rekompensata uwzględnia współczesne przeznaczenie gruntu, jego wartość może być wielokrotnie wyższa od wartości wynikającej z dawnego sposobu użytkowania.
Tak właśnie wyglądał zasadniczy spór w poznańskim procesie.
Według ustaleń „Rzeczpospolitej” powierzchnia nieruchomości objętych wyceną wynosiła około 13,829 hektara.
Pierwszy biegły określił ich wartość na ponad 75 milionów złotych. Po uchyleniu wcześniejszego wyroku przeprowadzono kolejne postępowanie, w którym wykorzystano opinię biegłego doktora Bogdana Husiara.
W styczniu 2015 roku Sąd Okręgowy w Poznaniu zasądził na rzecz parafii 77 milionów 194 tysiące 300 złotych.
Różnica w stosunku do pierwotnego żądania była ogromna.
Jednak nie można bez analizy prawnej twierdzić, że wykorzystanie aktualnego przeznaczenia nieruchomości stanowiło nadużycie. Taką metodologię przewidywał szczególny przepis, na którym oparł się sąd.
Pytanie dotyczy czegoś bardziej zasadniczego: czy przepis został właściwie zastosowany, czy pozostawał zgodny z ustawą i czy zasądzona rekompensata odpowiadała prawom przysługującym parafii.
Właśnie te kwestie zakwestionowali prawnicy reprezentujący interesy państwa.
Prokuratoria Generalna mówiła: roszczenie może być niezasadne
W lutym 2015 roku Prokuratoria Generalna, reprezentująca Skarb Państwa, zaskarżyła nieprawomocny wyrok.
Autorem 45-stronicowej apelacji był radca Marek Jaślikowski.
Dokument, którego treść opisała „Rzeczpospolita”, zawierał argumenty znacznie dalej idące niż zwykły spór o kilka milionów złotych.
Po pierwsze, zakwestionowano przyjęcie aktualnego przeznaczenia nieruchomości jako podstawy ustalenia rekompensaty.
Po drugie, podważono zgodność odpowiednich przepisów rozporządzenia z ustawą.
Po trzecie, wskazano, że roszczenia kościelnych osób prawnych w takich postępowaniach mają charakter szczególnej regulacji reprywatyzacyjnej, a nie klasycznego roszczenia o naprawienie szkody.
W apelacji pojawił się również argument odnoszący się do rekompensaty w wysokości 20 procent wartości nieruchomości.
Nie oznacza to, że sąd musiałby zaakceptować takie ograniczenie. Wymagałoby ono wykazania właściwej podstawy prawnej i możliwości jej zastosowania w tej konkretnej sprawie.
Jednak z perspektywy finansów publicznych samo istnienie takiego zarzutu powinno stanowić ważny element oceny ryzyka procesowego.
Najdalej idący argument Prokuratorii dotyczył natomiast możliwości dochodzenia roszczeń przez parafię.
Prawnicy Skarbu Państwa twierdzili, że roszczenia mogły wygasnąć już 31 grudnia 1992 roku w związku z wcześniejszym postępowaniem przed Komisją Majątkową.
To zasadnicza różnica.
Jeżeli spór dotyczy wysokości odszkodowania, sąd może je obniżyć.
Jeżeli natomiast skuteczny jest zarzut wygaśnięcia roszczenia, konsekwencją może być oddalenie żądania zapłaty.
Właśnie dlatego ta część apelacji ma szczególne znaczenie.
Istniał jednak ważny kontrargument. W postępowaniu przed Komisją Majątkową zawarto wcześniejsze porozumienie, które według opisanych dokumentów nie weszło w życie z powodu braku wymaganej zgody Stolicy Apostolskiej.
Nie sposób więc bez poznania pełnych akt przesądzić, czy zarzut Prokuratorii był zasadny.
Wiemy natomiast, że państwo dysponowało konkretną argumentacją prawną, która mogła mieć wpływ na ostateczny wynik procesu.
Tym bardziej należy zapytać, dlaczego zdecydowano się zakończyć sprawę ugodą.
Wyrok miał zapaść. Zamiast niego pojawiła się ugoda
W listopadzie 2016 roku pełnomocnik parafii wystąpił o przyspieszenie rozpoznania apelacji. Argumentował, że postępowanie trwa od wielu lat.
Sąd wyznaczył termin rozprawy na 10 stycznia 2017 roku, a ogłoszenie rozstrzygnięcia planowano na 23 stycznia.
Do prawomocnego wyroku jednak nie doszło.
Strony rozpoczęły rozmowy ugodowe.
Szczególnie interesująca jest tutaj chronologia.
Z dokumentów opisanych przez „Rzeczpospolitą” wynika, że już 23 grudnia 2016 roku arcybiskup Stanisław Gądecki informował Watykan o warunkach przyszłego porozumienia, przewidującego wypłatę 72 milionów złotych.
3 stycznia 2017 roku kardynał Beniamino Stella udzielił zgody na rezygnację z części roszczeń, w tym odsetek oraz ponad 5 milionów złotych kwoty głównej.
Oznacza to, że strona kościelna przygotowywała się do zawarcia ugody jeszcze przed styczniowym terminem ogłoszenia wyroku.
Nie stanowi to samo w sobie nieprawidłowości. Kościelna osoba prawna może podlegać wewnętrznym wymogom uzyskania zgody na rozporządzenie majątkiem znacznej wartości.
Powstaje jednak pytanie, kiedy przedstawiciele wojewody poznali i zaakceptowali warunki porozumienia.
Według informacji przekazanych „Rzeczpospolitej” przez Wielkopolski Urząd Wojewódzki rozmowy ugodowe zaproponowała parafia, a uzgodnienia ze spotkania 26 stycznia 2017 roku zatwierdził wojewoda Zbigniew Hoffmann.
2 lutego przed Sądem Apelacyjnym w Poznaniu zawarto ugodę.
Skarb Państwa zobowiązał się wypłacić 72 miliony złotych.
Parafia zrezygnowała z ponad 5 milionów złotych kwoty głównej zasądzonej nieprawomocnie oraz z roszczenia o około 12 milionów złotych odsetek.
28 lutego pieniądze zostały wypłacone.
W ten sposób zakończył się wieloletni spór.
Nie zapadł jednak prawomocny wyrok rozstrzygający zarzuty przedstawione w apelacji.
Czy wojewoda rzeczywiście oszczędził państwu 17 milionów złotych?
W 2017 roku ugodę przedstawiano jako sukces.
Zbigniew Hoffmann argumentował, że państwo uniknęło zapłaty części należności głównej, odsetek oraz kosztów procesu.
Rzeczywiście, porównanie nieprawomocnego wyroku z kwotą ugody pokazuje obniżenie należności głównej o 5 milionów 194 tysiące 300 złotych.
Do tego dochodziło około 12 milionów złotych żądanych odsetek.
Łącznie dawało to ponad 17 milionów złotych nominalnych ustępstw strony kościelnej, nie licząc rozliczenia kosztów postępowania.
Problem polega na tym, że ustępstwo z roszczenia nie zawsze oznacza rzeczywistą oszczędność.
Aby mówić o zaoszczędzonych pieniądzach, trzeba ustalić, czy bez ugody państwo rzeczywiście byłoby zobowiązane je wypłacić.
W przypadku 12 milionów złotych odsetek jest to szczególnie istotne.
Według analizy „Rzeczpospolitej” późniejsze orzecznictwo w podobnych sprawach potwierdza, że odsetki mogą przysługiwać dopiero od odpowiednio ustalonej daty wymagalności świadczenia, związanej z ostatecznym rozstrzygnięciem, a nie automatycznie od nieprawomocnego wyroku pierwszej instancji.
Pełnomocnik parafii Mikołaj Drozdowicz przyznał, że obecna linia orzecznicza jest w tej kwestii odmienna od argumentacji przedstawianej przy ugodzie. Jednocześnie zwrócił uwagę, że w 2017 roku sytuacja prawna nie była tak jednoznaczna.
To ważne zastrzeżenie.
Nie można dzisiejszego orzecznictwa mechanicznie przenosić na ocenę decyzji sprzed dziewięciu lat.
Można jednak oczekiwać, że przed zawarciem ugody na tak wysoką kwotę sporządzono analizę ryzyka, która obejmowała także szanse utrzymania odsetek.
Czy taka analiza powstała?
Kto ją przygotował?
Czy wojewoda wiedział, że znaczną część przedstawianych jako oszczędność pieniędzy stanowiło roszczenie, którego zasadność była sporna?
Bez odpowiedzi na te pytania nie sposób stwierdzić, czy ugoda była finansowym sukcesem Skarbu Państwa.
Prawnicy państwa prowadzili proces. O ugodzie zdecydował wojewoda
W tej historii trzeba wyraźnie oddzielić odpowiedzialność procesową od odpowiedzialności za podjęcie decyzji.
Prokuratoria Generalna reprezentowała Skarb Państwa przed sądem. To jej radca przygotował apelację podważającą nieprawomocny wyrok.
Z kolei decyzja o zawarciu ugody należała do wojewody wielkopolskiego.
Z odpowiedzi udzielonych „Rzeczpospolitej” wynika, że Prokuratoria nie uczestniczyła w samych negocjacjach. Prowadzili je przedstawiciele wyznaczeni przez wojewodę, a Prokuratoria formalnie uczestniczyła w zawarciu ugody przed sądem.
Warto jednak przypomnieć fakt, który komplikuje prosty obraz konfliktu między wojewodą a prawnikami państwa.
2 lutego 2017 roku Marek Jaślikowski publicznie pozytywnie ocenił porozumienie, uznając je za sukces negocjacyjny wojewody. Podkreślał, że całkowite roszczenia parafii sięgały prawie 99 milionów złotych.
Nie wolno tego faktu przemilczeć.
Można bowiem jednocześnie kwestionować roszczenie w procesie i uważać późniejszy kompromis za korzystniejszy od ryzyka przegranej.
Dlatego zasadnicze pytanie nie brzmi, czy Prokuratoria była przeciwko parafii, a wojewoda po jej stronie.
Brzmi inaczej: na podstawie jakiej analizy uznano, że zapłata 72 milionów złotych jest korzystniejsza od dalszego postępowania sądowego?
W sprawie tej wartości powinna istnieć dokumentacja pozwalająca odtworzyć proces decyzyjny.
Nie wystarczy informacja, że strony doszły do porozumienia.
Potrzebne są notatki z negocjacji, opinie prawne, kalkulacje ryzyka, upoważnienia i uzasadnienie decyzji.
Z ustaleń „Rzeczpospolitej” wynika, że w udostępnionych aktach sądowych nie znaleziono dokumentów wyjaśniających kulisy negocjacji.
Nie dowodzi to, że dokumentów takich nie ma w urzędzie.
Pokazuje jednak, że ich odnalezienie i przeanalizowanie powinno być jednym z najważniejszych zadań dalszego postępowania dziennikarskiego i ewentualnej kontroli.
Dodatkowy problem: czy rozliczono cały majątek parafii?
Ugoda z 2017 roku nie była jedynym postępowaniem dotyczącym nieruchomości parafii św. Jana Jerozolimskiego za Murami.
Już w lutym 2017 roku mecenas Mikołaj Drozdowicz mówił Radiu Poznań, że równolegle toczą się inne spory z Miastem Poznań.
Wspominał także o porozumieniu z grudnia 2016 roku dotyczącym perspektywy wymiany gruntów pomiędzy miastem a parafią.
To oznacza, że wypłata 72 milionów złotych była częścią szerszego procesu regulowania własności kościelnych nieruchomości.
Nie ma podstaw, aby twierdzić, że parafia otrzymała podwójną rekompensatę za te same działki.
Należy jednak sprawdzić, jakie nieruchomości obejmowały poszczególne postępowania, które działki zwrócono wcześniej, jakie przekazano w ramach innych porozumień i czy wszystkie świadczenia zostały prawidłowo rozliczone.
Szczególnego znaczenia nabiera tutaj historia Komisji Majątkowej.
Według informacji ujawnionych przez „Rzeczpospolitą” w postępowaniu przed Komisją pojawiło się porozumienie dotyczące rezygnacji z roszczeń, które nie weszło w życie z powodu braku wymaganej zgody Watykanu.
To właśnie do wcześniejszych rozliczeń odwoływała się Prokuratoria, kwestionując możliwość dalszego dochodzenia roszczeń.
Dopóki nie zostaną zestawione dokumenty Komisji Majątkowej, księgi wieczyste, operaty i treść późniejszych ugód, nie będzie możliwe przedstawienie pełnego bilansu tego, co parafia utraciła, co odzyskała i za co otrzymała pieniądze.
72 miliony wypłacono. Co zrobiono z pieniędzmi?
Kolejne pytanie dotyczy tego, co wydarzyło się po zakończeniu procesu.
Według informacji Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego przytoczonych przez „Rzeczpospolitą” całą kwotę wypłacono 28 lutego 2017 roku na rachunek pełnomocnika parafii.
Samo przekazanie pieniędzy pełnomocnikowi nie świadczy o nieprawidłowości. Takie rozwiązanie może wynikać z prawidłowego umocowania i warunków ugody.
Nie zmienia to jednak potrzeby ustalenia, jaki był dalszy przepływ środków.
Z korespondencji przedstawicieli Kościoła ze Stolicą Apostolską wynika, że rekompensata miała stanowić podstawę finansową dla działalności duszpasterskiej, charytatywnej oraz ochrony zabytków archidiecezji.
W późniejszych zapowiedziach pojawiła się koncepcja Chrześcijańskiego Centrum Edukacji i Rozwoju w Swadzimiu pod Poznaniem.
Jak ustaliły media, zapowiadany ośrodek w przedstawianej formule nie powstał. W tej lokalizacji działa natomiast obiekt hotelowo-restauracyjny prowadzony przez spółkę archidiecezjalną.
Trzeba przy tym jasno zaznaczyć, że nie wykazano, iż cały koszt tej inwestycji został pokryty z odszkodowania parafii.
Nie ustalono także pełnej struktury ewentualnych transferów pomiędzy parafią, archidiecezją a podmiotami gospodarczymi.
Nie można więc bez dodatkowych dokumentów stawiać zarzutu nielegalnego wykorzystania pieniędzy.
Istnieje natomiast uzasadnione pytanie o sposób realizacji publicznie zapowiadanych przedsięwzięć i o to, w jaki sposób rozliczono środki pochodzące z rekompensaty.
To ważne także dlatego, że mówimy o kwocie wypłaconej z budżetu państwa, a więc ze środków publicznych.
Czy to była jedna z największych afer ostatniej dekady?
W rozmowie z „Rzeczpospolitą” jeden z warszawskich prawników określił sprawę jako potencjalnie jedną z największych afer ostatnich dziesięciu lat.
Tak daleko idąca ocena wymaga jednak dowodów.
Na obecnym etapie można potwierdzić, że państwo wypłaciło 72 miliony złotych, mimo iż w postępowaniu apelacyjnym jego pełnomocnicy przedstawili poważne zarzuty dotyczące zasadności i wysokości roszczenia.
Można również stwierdzić, że ugoda uniemożliwiła uzyskanie prawomocnego rozstrzygnięcia tych zarzutów w ramach trwającego postępowania.
Nie oznacza to jednak automatycznie, że ugoda była niezgodna z prawem, że Skarb Państwa poniósł szkodę albo że osoby podejmujące decyzję dopuściły się przestępstwa.
Do takich wniosków potrzebna byłaby szczegółowa analiza prawna oraz ustalenie, jakie informacje i dokumenty były dostępne w chwili podejmowania decyzji.
Warto także pamiętać, że parafia dwukrotnie uzyskiwała korzystne rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji. Strona kościelna mogła więc racjonalnie uważać swoje roszczenie za uzasadnione.
Mikołaj Drozdowicz, reprezentujący parafię, podkreślał w rozmowie z „Rzeczpospolitą”, że wysokość rekompensaty wynikała z opinii biegłego sądowego, a zawarcie ugody zakończyło wieloletni spór.
Zbigniew Hoffmann, do którego dziennik skierował pytania dotyczące decyzji z 2017 roku, nie przedstawił szczegółowych odpowiedzi. Uznał pytania za sformułowane z przyjętą z góry tezą i przestrzegał redakcję przed publikowaniem nieprawdziwych informacji.
Jego stanowisko również stanowi część tej historii.
Wątpliwości nie może jednak rozstrzygnąć ani polityczna deklaracja, ani opinia anonimowego prawnika.
Mogą to zrobić przede wszystkim dokumenty.
Dziewięć lat później państwo powinno umieć wyjaśnić swoją decyzję
Najbardziej niepokojący w tej historii nie jest sam fakt, że kościelna parafia uzyskała wysoką rekompensatę.
Demokratyczne państwo prawa powinno naprawiać skutki bezprawnych przejęć własności, niezależnie od tego, czy poszkodowanym jest osoba prywatna, przedsiębiorstwo, organizacja społeczna czy wspólnota religijna.
Jednak obowiązek naprawiania dawnych krzywd nie zwalnia administracji z obowiązku gospodarnego dysponowania środkami publicznymi.
Jeżeli państwo zawiera ugodę na 72 miliony złotych, powinno umieć wykazać, dlaczego wybrało takie rozwiązanie.
Powinno przedstawić analizę ryzyka przegranej, wyjaśnić przyjęte zasady wyceny, udokumentować negocjacje i określić, jakie realne korzyści przyniosło odstąpienie od dalszego procesu.
Szczególnie gdy jego prawnicy wcześniej kwestionowali nie tylko wartość nieruchomości, ale również skuteczność samego roszczenia.
To nie jest spór o to, czy Kościół powinien odzyskiwać utracony majątek.
To pytanie o standard podejmowania decyzji w imieniu państwa.
Gdy prywatny przedsiębiorca zawiera wielomilionową ugodę, ponosi konsekwencje własnej decyzji finansowej.
Gdy ugodę zawiera przedstawiciel Skarbu Państwa, ryzyko ponoszą podatnicy.
Dlatego od wojewody i administracji publicznej można oczekiwać nie tylko zapewnienia, że decyzja była korzystna, lecz również przedstawienia dokumentów pozwalających tę ocenę sprawdzić.
Siedem pytań, na które nadal brakuje odpowiedzi
Po ujawnieniu dokumentów przez „Rzeczpospolitą” najważniejsze pozostają następujące kwestie:
- Kto i kiedy ustalił kwotę 72 milionów złotych? Czy istniała wcześniejsza propozycja finansowa zaakceptowana przez przedstawicieli Skarbu Państwa jeszcze w grudniu 2016 roku?
- Jaką analizę ryzyka procesowego otrzymał wojewoda Zbigniew Hoffmann? Czy oceniono prawdopodobieństwo uwzględnienia apelacji Prokuratorii?
- Dlaczego zdecydowano się na ugodę przed prawomocnym rozstrzygnięciem? Które okoliczności uznano za ważniejsze od oczekiwania na wyrok?
- Czy 12 milionów złotych odsetek było rzeczywistym zagrożeniem dla budżetu państwa? Jak oceniano to roszczenie według stanu prawnego i orzecznictwa obowiązujących na początku 2017 roku?
- Czy wszystkie wcześniejsze i równoległe rozliczenia majątkowe parafii zostały uwzględnione? Jakie nieruchomości zwrócono, jakie podlegały zamianie, a za jakie wypłacono odszkodowanie?
- Jak wyglądało pełne rozliczenie wypłaconych 72 milionów złotych? Jakie podmioty ostatecznie otrzymały środki i jakie przedsięwzięcia zostały nimi sfinansowane?
- Czy decyzja wojewody była później przedmiotem kontroli? Jeżeli tak, jakie wnioski sformułowano? Jeżeli nie, dlaczego nie przeprowadzono szczegółowej weryfikacji tak znaczącego wydatku?
Odpowiedzi na te pytania mogą przesądzić o ocenie sprawy. Na razie nie ma podstaw, by wskazywać konkretną kwotę szkody lub przypisywać komukolwiek bezprawne działanie.
Ugoda zamknęła proces. Nie zamknęła pytań
W lutym 2017 roku przedstawiciele państwa i parafii przedstawiali ugodę jako zakończenie długiego, trudnego sporu. Z punktu widzenia obu stron oznaczała ona uniknięcie dalszego postępowania i ryzyka kolejnych rozstrzygnięć.
Parafia uzyskała pewność wypłaty 72 milionów złotych.
Skarb Państwa uzyskał zakończenie procesu i rezygnację strony kościelnej z części żądań.
Nie wiemy jednak, czy państwo wybrało finansowo najkorzystniejszy wariant.
Nie wiemy, czy zarzuty Prokuratorii mogły doprowadzić do istotnego zmniejszenia rekompensaty.
Nie wiemy również, czy przed podjęciem decyzji przeprowadzono udokumentowaną ocenę wszystkich dostępnych scenariuszy.
Dziewięć lat później właśnie te pytania powinny stać się przedmiotem publicznej debaty, a przede wszystkim kontroli dokumentów.
Bo 72 miliony złotych nie były prywatnymi pieniędzmi wojewody. Były pieniędzmi państwa. A państwo powinno potrafić wyjaśnić obywatelom nie tylko, komu zapłaciło, ale przede wszystkim — dlaczego zapłaciło właśnie tyle.
Radio DTR | Analiza redakcyjna, 17 listopada 2026 r.
Artykuł opracowano na podstawie ustaleń „Rzeczpospolitej”, archiwalnych informacji Polskiej Agencji Prasowej i Radia Poznań oraz analizy przedstawionych w tych publikacjach argumentów prawnych. Redakcja nie dysponuje obecnie pełnymi aktami postępowania ani dokumentacją wewnętrzną negocjacji ugodowych. Wskazane wątpliwości wymagają dalszej weryfikacji i nie stanowią stwierdzenia popełnienia przestępstwa.



