Sekretarz bez konkursu? Samorządy na skróty

Czy stanowisko sekretarza gminy można obsadzić „po cichu”, z awansu wewnętrznego, bez otwartego konkursu?
To pytanie nie jest teoretyczne. Wraca za każdym razem, gdy zagląda się do Biuletynów Informacji Publicznej kolejnych samorządów. I – niestety – coraz częściej pozostaje bez jasnej odpowiedzi.

Analiza BIP-ów gmin Wisznia Mała, Oborniki Śląskie, Trzebnica, Prusice, Zawonia oraz Żmigród z lat 2023–2026 pokazuje wspólny schemat: konkursy na niższe stanowiska urzędnicze są publikowane regularnie, natomiast konkursów na stanowisko sekretarza gminy brak lub nie są one w ogóle udokumentowane w BIP, mimo że funkcja ta jest obsadzona i w tym czasie dochodziło do zmian personalnych.

Sekretarz to nie stanowisko „do przesunięcia”

Sekretarz gminy to jedno z kluczowych stanowisk w urzędzie. Odpowiada za organizację pracy administracji, nadzór nad procedurami, kadrami, często również za wdrażanie zarządzeń wójta lub burmistrza. To funkcja o realnym wpływie na działanie całego urzędu, a nie rola techniczna czy pomocnicza.

Dlatego właśnie prawo i organy nadzoru traktują sposób obsadzania tego stanowiska szczególnie restrykcyjnie.

Co mówi prawo i jak interpretuje je RIO

Zgodnie z ustawą o pracownikach samorządowych, stanowiska urzędnicze – w tym kierownicze – powinny być obsadzane w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru. Zasada ta wynika wprost z konstytucyjnego prawa równego dostępu do służby publicznej.

Jak wielokrotnie podkreśla Regionalna Izba Obrachunkowa, tzw. awans wewnętrzny nie może być stosowany jako mechanizm omijający obowiązek konkursu.

W stanowiskach i wystąpieniach pokontrolnych RIO wskazuje m.in.:

„Awans wewnętrzny nie może zastępować otwartego naboru, jeżeli w rzeczywistości prowadzi do obsadzenia nowego stanowiska urzędniczego o innej randze i zakresie kompetencji.”

oraz:

„Zmiana zakresu obowiązków, nazwy stanowiska lub konstrukcji organizacyjnej urzędu nie może służyć obejściu zasady konkurencyjności.”

W praktyce oznacza to jedno: sekretarz gminy nie może być powołany „tylnymi drzwiami” tylko dlatego, że wcześniej pracował w urzędzie.

Co pokazują BIP-y gmin

We wszystkich analizowanych gminach powtarza się podobny obraz:

• BIP-y zawierają ogłoszenia o naborach na stanowiska urzędnicze i pomocnicze,

• publikowane są konkursy na referentów, inspektorów czy kierowników referatów,

• brakuje natomiast ogłoszeń o konkursach na stanowisko sekretarza gminy.

Co istotne, BIP-y nie wyjaśniają trybu obsadzenia tej funkcji. Nie ma informacji:

• czy przeprowadzono konkurs,

• czy zastosowano przeniesienie służbowe,

• czy powierzono obowiązki czasowo,

  Reklama

  Reklama

  ReklamaType your text here

  Reklama

• ani jaka była podstawa prawna decyzji personalnej.

Z punktu widzenia jawności życia publicznego to poważna luka informacyjna, a z punktu widzenia standardów prawa administracyjnego – problem, który powinien zostać wyjaśniony.

Kontrast, który mówi sam za siebie

Na tym tle wyraźnie odcina się Powiat Trzebnicki, który w badanym okresie opublikował w BIP otwarty konkurs na stanowisko sekretarza powiatu. Procedura była jawna, dostępna publicznie i spełniała wymogi konkurencyjności.

Skoro jeden samorząd potrafi przeprowadzić taką procedurę w sposób transparentny, rodzi się naturalne pytanie: dlaczego inne jednostki samorządu tego nie robią lub nie dokumentują tego w BIP?

To nie jest zarzut. To jest pytanie kontrolne, które w demokratycznym państwie prawa powinno mieć jasną odpowiedź.

Co z tego wynika

1. Brak konkursu na stanowisko sekretarza nie jest drobną formalnością.
   To kwestia równego dostępu do stanowisk publicznych i przejrzystości działania administracji.

2. „Awans wewnętrzny” nie jest furtką do pomijania procedur, co jasno wynika z interpretacji RIO.

3. Milczenie BIP-u działa na niekorzyść urzędu, bo zamiast rozwiewać wątpliwości – mnoży pytania.

Co dalej

W kolejnym kroku do gmin Wisznia Mała, Oborniki Śląskie, Trzebnica, Prusice, Zawonia i Żmigród trafią wnioski o udostępnienie informacji publicznej z pytaniami o:

• podstawę prawną obsadzenia stanowiska sekretarza,

• zastosowany tryb (konkurs, przeniesienie, powierzenie),

• dokumentację potwierdzającą zgodność z przepisami.

Bez tez z góry. Bez emocji. Z dokumentami.

Bo w samorządzie transparentność nie jest uprzejmością władzy.
Jest jej obowiązkiem.

Autor: Rafał Chwaliński

Źródło informacji:

Biuletyny Informacji Publicznej gmin: Wisznia Mała, Oborniki Śląskie, Trzebnica, Prusice, Zawonia, Żmigród (lata 2023–2026); ustawa o pracownikach samorządowych; stanowiska i interpretacje Regionalnej Izby Obrachunkowej.