Przejdź do treści
wtorek 17 listopada 2026
Imieniny: Grzegorz, Yasmin, Rabby, Giovanni
17 listopada 2026 r.Z regionuAnaliza samorządowa

Piętnaście tysięcy złotych brutto miesięcznie za każde zadanie — niezależnie od zapłaty za godziny odśnieżania i posypywania dróg. Taki ryczałt za gotowość przewidział Zarząd Dróg Powiatowych w Trzebnicy w dokumentacji zimowego utrzymania na sezon 2026/2027. Płacenie również w dni bez wyjazdów może mieć uzasadnienie. Pod warunkiem że powiat rzeczywiście otrzymuje gotowy do działania sprzęt z obsługą i potrafi to sprawdzić.

CYKL RADIA DTR: ZIMA NA RACHUNEK POWIATU — CZĘŚĆ 2

W pierwszej części cyklu analizowaliśmy ograniczenie dopuszczalnych stawek godzinowych. Teraz przyglądamy się drugiej części wynagrodzenia: pieniądzom za zapewnienie, że w razie potrzeby będzie komu i czym wyjechać na drogę.

Reklama

Dwa składniki jednego rachunku

Wzór umowy rozdziela wynagrodzenie na ryczałt za pełnienie dyżuru oraz zapłatę za rzeczywiście przepracowane godziny. Pierwszy składnik wynosi 15 000 zł brutto za pełny miesiąc kalendarzowy na każde odrębne zadanie.

Zadań jest pięć: Wisznia Mała, Trzebnica–północ, Trzebnica–południe, Zawonia i Oborniki Śląskie. Przy pełnym miesiącu prawidłowo świadczonej gotowości na wszystkich pięciu zadaniach same ryczałty wyniosłyby więc 75 000 zł brutto. Do tego dochodziłoby wynagrodzenie za pracę sprzętu na drogach.

To wyliczenie wynikające ze stawek, a nie informacja o dokonanych wypłatach. Nie dysponujemy podpisanymi umowami, protokołami ani fakturami pozwalającymi ustalić faktyczne należności.

W dokumentacji przewidziano realizację od podpisania umowy do 30 kwietnia 2027 r. Za niepełny miesiąc ryczałt ma być obliczany proporcjonalnie do liczby dni pełnienia dyżuru. Wzór umowy określa również limit łącznego wynagrodzenia, którego wysokość ma zostać wpisana do konkretnego kontraktu.

Za co płaci się bez wyjazdu?

Gotowość ma gospodarczy sens: wykonawca powinien zapewnić dostępność ludzi i sprzętu również wtedy, gdy prognoza nie zapowiada opadów. Nie da się zorganizować sprawnej akcji zimowej dopiero po pierwszym telefonie o gołoledzi.

Dokumentacja nie opisuje jednak wyłącznie oczekiwania na telefon. Wymaga całodobowej gotowości do świadczenia usługi każdego dnia miesiąca w bazie wykonawcy. Ryczałt dotyczy sprzętu z obsługą.

Wykonawca ma zapewnić stały kontakt telefoniczny, utrzymywać sprawność techniczną pojazdów, zgłaszać awarie i inne przeszkody oraz podstawiać sprzęt zastępczy. Musi także rozpocząć pracę w terminie zadeklarowanym w ofercie. Czas reakcji obejmuje załadunek i dojazd do rozpoczęcia akcji na drodze.

Powiat kupuje więc zdolność do wykonania określonej usługi na wezwanie. Brak śniegu nie oznacza automatycznie, że niczego nie otrzymał. Nie oznacza też, że samo wystawienie faktury potwierdza wykonanie wszystkich obowiązków.

Najpierw protokół, potem ryczałt

Wzór umowy zawiera istotny warunek: wynagrodzenie za gotowość przysługuje za okres po jej protokolarnym stwierdzeniu przez zamawiającego. Samo podpisanie kontraktu nie wystarcza zatem do rozpoczęcia naliczania tej części wynagrodzenia.

SWZ przewiduje, że w ciągu siedmiu dni od podpisania umowy wykonawca podstawi jednostkę sprzętową do sprawdzenia jej pełnej gotowości.

Taki protokół jest ważny. Pozwala potwierdzić, że określony pojazd i wyposażenie były przygotowane do pracy. Nie odpowiada jednak samodzielnie na pytanie, czy przez wszystkie kolejne noce, weekendy i święta dostępna była również obsługa.

Całodobowa gotowość firmy wymaga odpowiedniej organizacji pracy i zastępstw. Nie oznacza nieprzerwanej pracy jednego kierowcy przez całą dobę. Dlatego obok stanu technicznego samochodu znaczenie mają dostępność personelu, jego uprawnienia i możliwość dotrzymania czasu reakcji.

GPS pokaże trasę. Nie zastąpi całej kontroli

Dokumentacja szczegółowo opisuje ewidencjonowanie wyjazdów. Każdy ma odbywać się na zlecenie dyżurnego ZDP. Wykonawca zgłasza pracę sprzętu, prowadzi wykaz tras, godzin i warunków pogodowych, a dane są porównywane z dokumentacją zamawiającego oraz zapisami GPS.

Reklama

To narzędzia pozwalające sprawdzać wykonane przejazdy i ich rozliczenie. Sama lokalizacja stojącego pojazdu nie potwierdza jednak, że był on sprawny, a uprawniony kierowca mógł rozpocząć akcję w wymaganym czasie.

W przeanalizowanym wzorze umowy nie znaleźliśmy szczegółowej procedury bieżącego dokumentowania dostępności obsługi podczas dni bez wyjazdów. Nie znaleźliśmy również odrębnego, jednoznacznego mechanizmu pomniejszania ryczałtu za okresowy brak gotowości.

Nie przesądza to, że ZDP takich kontroli nie prowadzi albo że nie może dochodzić roszczeń na zasadach ogólnych. Procedury mogą znajdować się w innych dokumentach. Trzeba je jednak poznać, aby ocenić skuteczność nadzoru.

Kary są. Jak działają w praktyce?

Wzór umowy przewiduje 200 zł kary za każdą rozpoczętą godzinę zwłoki w przystąpieniu do usługi oraz 5000 zł za każdy przypadek jej niewykonania lub wadliwego wykonania. Dopuszcza również wykonanie prac na koszt i ryzyko wykonawcy, jeżeli nie zapewni on wymaganego standardu.

Nie można więc twierdzić, że zamawiający nie przewidział żadnych zabezpieczeń.

Pozostaje pytanie o sposób ich stosowania. Jak rejestrowana jest godzina wezwania? Jak ustala się moment rozpoczęcia pracy na drodze? Co dzieje się, gdy wykonawca nie odbiera telefonu? Jak rozliczany jest brak gotowości ujawniony w dniu, w którym nie zlecono wyjazdu?

Sam katalog kar nie odpowiada na te pytania. Potrzebne są zasady kontroli oraz dokumenty pokazujące, jak reagowano na stwierdzone uchybienia.

Jednakowa kwota, różne warunki

Stawka 15 000 zł miesięcznie obowiązuje na każde zadanie, mimo że różnią się długości odcinków i przypisane im standardy utrzymania.

Istotna różnica dotyczy także wyposażenia. Dla zadania nr 2a, obejmującego południową część gminy Trzebnica, piaskarkę i pług udostępnia ZDP. W pozostałych zadaniach wykonawca powinien zapewnić własny sprzęt do odśnieżania i posypywania.

Nie oznacza to, że w zadaniu nr 2a wykonawca nie ponosi kosztów. Zapewnia samochód jako nośnik, obsługę, a dokumentacja obciąża go również obowiązkami utrzymania powierzonego wyposażenia.

Jednakowy ryczałt może mieć uzasadnienie, jeśli dominują podobne koszty zapewnienia dostępności. Aby to ocenić, potrzebna jest kalkulacja. W przekazanym zestawie dokumentów jej nie ma.

Nie wystarczy też porównać tegorocznej stawki godzinowej ze stawką poprzedniego sezonu. Trzeba zestawić cały rachunek: gotowość, godziny pracy, wyposażenie i zakres obowiązków. Materiały do zwalczania śliskości oraz ich dostarczenie do bazy wykonawcy zapewnia na własny koszt zamawiający.

Dokumenty, które powinny wyjaśnić rachunek

Do pełnej oceny potrzebne są podpisane umowy, daty rozpoczęcia dyżurów i protokoły potwierdzające gotowość. Następnie zasady kontroli, dokumenty dotyczące zapewnienia obsługi i zastępstw, rejestry wezwań oraz sposób zatwierdzania ryczałtu za miesiące bez wyjazdów.

Potrzebujemy także kalkulacji 15-tysięcznej stawki i danych z poprzedniego sezonu: wypłat za gotowość, liczby godzin pracy, stwierdzonych uchybień i naliczonych kar.

Na etapie przygotowania artykułu nie dysponujemy tym kompletem ani stanowiskiem ZDP wyjaśniającym te kwestie. Brak dokumentu w materiałach przekazanych redakcji nie jest dowodem, że dokument nie istnieje.

Ustawa o finansach publicznych wymaga celowego i oszczędnego wydawania pieniędzy oraz uzyskiwania najlepszych efektów z ponoszonych nakładów. Ocenie podlega więc zarówno cena gotowości, jak i to, co rzeczywiście zapewnia ona mieszkańcom.

Na obecnym etapie nie ma podstaw, by nazywać ryczałt zapłatą za niewykonaną usługę. Jest natomiast podstawa do postawienia konkretnego pytania: czy powiat potrafi udokumentować, że kupiona gotowość oznaczała dostępny sprzęt z obsługą przez cały opłacony okres?

W kolejnej części cyklu „Zima na rachunek powiatu” przyjrzymy się pełnemu kosztowi utrzymania dróg — również wydatkom, których nie widać w samych stawkach godzinowych.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *