„Bez korzeni nie zakwitniesz”. Uczniowie ruszają tropem historii

Historia zaczyna się w domu?

Czasem wystarczy otworzyć stary album, zajrzeć do rodzinnej szuflady z dokumentami albo po prostu porozmawiać z dziadkami. Właśnie od takich drobiazgów zaczyna się historia – ta prawdziwa, osobista. I właśnie do takich poszukiwań zachęca ogólnopolski konkurs genealogiczny „Bez korzeni nie zakwitniesz. Moja Wielka i Mała Ojczyzna”, organizowany przez Archiwa Państwowe i Ministerstwo Edukacji Narodowej.

W marcu rusza etap szkolny jubileuszowej, piątej edycji projektu. Szkoły i uczniowie mają już ostatnie dni, aby zgłosić swój udział.

Dlaczego genealogia znów staje się modna?

Genealogia jeszcze niedawno kojarzyła się głównie z pasjonatami historii. Dziś coraz częściej staje się elementem edukacji.

Uczniowie nie tylko tworzą drzewa genealogiczne, ale także przygotowują prezentacje, podcasty, filmy czy cyfrowe projekty opowiadające o historii ich rodzin i miejscowości.

— „Skala zainteresowania konkursem mówi sama za siebie. W poprzedniej edycji otrzymaliśmy zgłoszenia z kilkuset szkół. To dowód, że młodzi ludzie chcą poznawać historię poprzez własne doświadczenia i rodzinne opowieści” — podkreśla dr Paweł Pietrzyk, Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych.

To właśnie w tym tkwi siła konkursu. Historia przestaje być datą z podręcznika, a zaczyna być opowieścią o ludziach z własnej rodziny. Bez korzeni nie zakwitniesz archiwa państwowe

Co trzeba zrobić w konkursie?

Zadanie uczestników jest proste w założeniu, ale bywa fascynujące w realizacji.

Uczniowie klas 4–8 szkół podstawowych przygotowują projekt genealogiczny swojej rodziny. Może to być:

• drzewo genealogiczne,

• prezentacja multimedialna,

• film lub podcast,

• projekt łączący historię rodziny z historią miejscowości.

W poprzedniej edycji powstało aż 684 prac z 370 szkół, a uczniowie sięgali nawet po sztuczną inteligencję do ożywiania starych fotografii.

Co nowego w tegorocznej edycji?

Organizatorzy wprowadzili kilka zmian, które mają ułatwić udział w konkursie.

Najważniejsza nowość to wideoporadnik genealogiczny, przygotowany przez Natalię Lipowicz – ambasadorkę konkursu – we współpracy z ekspertami Archiwów Państwowych.

ReklamaType your text here

Reklama

Reklama

Reklama

W materiale wideo pokazano m.in.:

• jak rozpocząć badania genealogiczne,

• gdzie szukać dokumentów i informacji o przodkach,

• jak pracować z archiwaliami,

• jak przygotować atrakcyjny projekt konkursowy.

— „Chciałam pokazać, że poszukiwanie rodzinnych historii nie musi być trudne ani poważne – może być fascynującą przygodą” — mówi Natalia Lipowicz.

Dzięki temu nawet uczniowie, którzy wcześniej nie mieli kontaktu z genealogią, mogą spróbować swoich sił.

Kiedy rozstrzygnie się konkurs?

Etap szkolny odbędzie się między 9 a 16 marca 2026 roku. To nauczyciele zdecydują, które projekty przejdą dalej – do etapu wojewódzkiego.

Finał konkursu zaplanowano na 12 czerwca 2026 roku w Białymstoku. Po raz pierwszy wydarzenie organizują wspólnie dwa archiwa państwowe – w Białymstoku i Suwałkach.

Dlaczego ten konkurs jest ważny?

Genealogia w praktyce okazuje się czymś więcej niż szkolnym zadaniem.

To rozmowy z dziadkami, odkrywanie zapomnianych fotografii, historie rodzinnych migracji czy opowieści o dawnych mieszkańcach wsi i miast.

A czasem – jak mówią nauczyciele – pierwszy moment, gdy młody człowiek naprawdę rozumie, że historia Polski zaczyna się w jego własnym domu.

Więcej informacji oraz szczegółowy harmonogram konkursu na www.archiwarodzinne.gov.pl/konkurs

Źródło: Archiwa Państwowe / Ministerstwo Edukacji Narodowej – informacja prasowa.