Cmentarz pod specjalnym zarządem? Dziennikarskie śledztwo w sprawie przetargu w Obornikach Śląskich
Kluczowe ustalenia i problem śledczy
W styczniu 2025 r. Gmina Oborniki Śląskie ogłosiła przetarg na zarządzanie cmentarzem komunalnym o powierzchni blisko 4 hektarów. Warunki postawione w zapytaniu ofertowym – choć na pierwszy rzut oka zgodne z prawem – po bliższej analizie budzą poważne wątpliwości co do ich transparentności i otwartości na realną konkurencję. Szczególnie rzuca się w oczy jeden zapis: wymóg wykazania doświadczenia w zarządzaniu cmentarzem komunalnym o powierzchni nie mniejszej niż 3,5 ha w ciągu ostatnich kilku lat.
Na pierwszy plan wysuwają się dwie firmy:
Firma Pogrzebowa Jakubowski Sp.k. – nowa spółka komandytowa, zwycięzca przetargu, zarejestrowana w grudniu 2023 r.,
Zakład Usług Pogrzebowych „In Memento” Tomasz Jakubowski – wcześniejszy wieloletni zarządca cmentarza, działający jako jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG).
Między tymi podmiotami istnieją powiązania rodzinne (wspólne nazwisko, powtarzający się adres, domniemani udziałowcy), ale każdy z nich to odrębny podmiot gospodarczy, z osobną odpowiedzialnością i historią.
Gdzie pojawia się problem?
1. Warunek kluczowy szyty na miarę?
Warunek wykazania zarządzania cmentarzem o powierzchni co najmniej 3,5 ha przez ostatnie lata wydaje się, na podstawie lokalnej struktury rynku, praktycznie nieosiągalny dla jakiejkolwiek firmy spoza układu „Jakubowskich”.
Jest tylko jeden taki cmentarz w gminie.
Większość okolicznych cmentarzy (w gminie i regionie) ma znacznie mniejszą powierzchnię.
Praktycznie jedynym podmiotem, który mógłby spełnić warunek, jest… firma lub osoby powiązane z dotychczasowymi zarządcami tego konkretnego cmentarza.
2. Zacieranie granic kompetencji – nowa spółka, stare doświadczenie?
Przetarg wygrała Firma Pogrzebowa Jakubowski Sp.k. zarejestrowana formalnie w grudniu 2023 r., nieposiadająca samodzielnie żadnej historii zarządzania cmentarzem.
Wcześniej zarządzała nim JDG Tomasza Jakubowskiego (lub pokrewne podmioty).
W dokumentacji przetargowej wymóg doświadczenia dotyczy firmy, nie osoby prywatnej – nie wolno z automatu „przepisać” historii JDG na nową spółkę komandytową.
Orzecznictwo KIO jasno wskazuje: doświadczenie firmy nie przechodzi automatycznie na nowy podmiot, nawet jeśli osoba zarządzająca jest ta sama – musi być udowodniona prawna i faktyczna ciągłość działalności, np. poprzez sukcesję uniwersalną lub aport przedsiębiorstwa.
Brak jasnego uzasadnienia lub dokumentacji przeniesienia doświadczenia stanowi naruszenie procedur.
3. Ukierunkowanie przetargu, ograniczenie konkurencji
Warunki przetargu, choć formalnie „obiektywne”, w praktyce odcinają od udziału każdą firmę, która nie zarządzała przez ostatnie lata tym konkretnym cmentarzem.
W rejonie są inni przedsiębiorcy pogrzebowi, którzy w świetle zapisów SIWZ/Zapytania ofertowego nie mieli możliwości spełnienia warunku – rynek jest de facto zamknięty.
4. Kto na tym zyskuje?
Zyskuje nowa spółka powiązana z dotychczasowym zarządcą – uzyskuje dostęp do publicznego kontraktu praktycznie bez realnej konkurencji.
Dotychczasowy „operator” przenosi biznes do nowej formy prawnej, zabezpieczając się na wypadek zmian podatkowych, prawnych czy nawet ewentualnych roszczeń.
Przegrani to: inni przedsiębiorcy, mieszkańcy (którzy nie mają wyboru usługodawcy w sensie zarządcy cmentarza), a także transparentność całego procesu publicznego.
Domniemania, ryzyka i wnioski śledcze
Ryzyko formalne:
Komisja przetargowa powinna bardzo precyzyjnie zweryfikować, czy zwycięska spółka faktycznie spełnia warunek doświadczenia – nie przez powiązanie z osobą, lecz jako odrębny podmiot gospodarczy.
Brak takiej weryfikacji (lub uznanie, że „to przecież ci sami ludzie, tylko w nowej spółce”) może być podstawą do odwołania lub nawet unieważnienia przetargu przez KIO lub inne instytucje nadzorcze.
Ryzyko rynkowe:
Przyjęty sposób formułowania warunków wprost eliminuje wszelką konkurencję – nawet jeśli ktoś chciałby zainwestować i rozszerzyć działalność, nie ma szans „zdobyć” wymaganego doświadczenia, bo jedyny cmentarz tej wielkości w okolicy już jest „zajęty”.
Zacieranie kompetencji:
Łączenie w jednej narracji firmy nowej (spółka komandytowa) i starej (JDG) oraz osób prywatnych powoduje rozmycie odpowiedzialności i zaciera granicę, kto naprawdę odpowiada za realizację umowy i spełnienie warunków.
To klasyczny przypadek tzw. pozornej konkurencji i sukcesji doświadczenia, która – zgodnie z orzecznictwem KIO – nie powinna być akceptowana „na wiarę”.
Kogo należy pytać i czego żądać w imię transparentności?
Władzę gminy Oborniki Śląskie:
Jak zweryfikowali doświadczenie nowej spółki komandytowej?
Jakie dokumenty potwierdzające sukcesję praw i obowiązków przedstawił wykonawca?
Czy w protokole z postępowania są szczegóły dotyczące sposobu spełnienia warunku doświadczenia?
Konkurencję:
Czy podejmowano próby odwołań, protestów?
Czy i dlaczego nie złożono skarg na warunki lub rozstrzygnięcie przetargu?
Instytucje kontrolne (RIO, KIO, UZP):
Czy analogiczne przypadki były już przedmiotem interwencji i jak je rozstrzygano?
Podsumowanie – Kto zyskał na przetargu?
Zyskała firma z „ukierunkowanym” doświadczeniem – w praktyce jeden beneficjent, który „odcina kupony” od wcześniejszej działalności.
Straciła uczciwa konkurencja – warunki nie dawały szans podmiotom spoza „układu”.
Straciła gmina – rynek nie jest realnie otwarty, mogą pojawić się zarzuty o pozorność procedury, a nawet ryzyko unieważnienia kontraktu przy kontroli.
To śledztwo nie kończy się prostym wnioskiem – lecz jasnym sygnałem ostrzegawczym, że tak ustawione warunki przetargowe i sposób rozstrzygania konkursów w Obornikach Śląskich wymagają pilnej, publicznej kontroli i uczciwego audytu.
Czas zadać trudne pytania: czy na pewno cmentarz jest zarządzany dla wspólnego dobra, czy raczej pod konkretnego wykonawcę?
Autor: Rafał Chwaliński
Źródło informacji:
KIO 3027/21, data: 2 listopada 2021 r. – dostępny w serwisie PortalZP.pl jako „KIO 3027/21 WYROK Transpol Lider”
BiP Gminy Oborniki Śląskie
https://bip.oborniki-slaskie.pl/a,18085,zapytanie-ofertowe-pn-zarzadzanie-cmentarzami-komunalnymi-na-terenie-gminy-oborniki-slaskie.htmlhttps://bip.oborniki-slaskie.pl/v,2813,zapytanie-ofertowe-zarzadzanie-cmentarzem-komunalnym-w-obornikach-slaskich.htmlhttps://bip.oborniki-slaskie.pl/a,18356,zapytanie-ofertowe-pn-zarzadzanie-cmentarzem-komunalnym-na-terenie-gminy-oborniki-slaskie.htmlhttps://bip.oborniki-slaskie.pl/m,6806,zp27182025-rozstrzygniecie-zapytania-ofertowego-pn-zarzadzanie-cmentarzem-komunalnym-na-terenie-gmin.html
KRS/ CEIDG
📲 Znajdziesz nas także w Google News – kliknij i obserwuj Radio DTR, aby otrzymywać nasze najnowsze informacje prosto w aplikacji!
