Prezydent Karol Nawrocki po raz drugi odmówił podpisania przepisów umożliwiających szybsze blokowanie nielegalnych treści w internecie – poinformowało Ministerstwo Cyfryzacji. Rząd przekonuje, że decyzja osłabia ochronę dzieci i ofiar przestępstw. Przeciwnicy ustawy wskazują na ryzyko administracyjnej cenzury. Tymczasem w tym sporze jest jeszcze trzeci uczestnik: obywatel, który może paść ofiarą zarówno internetowego przestępcy, jak i niesłusznej decyzji urzędnika czy globalnej platformy cyfrowej.
RADIO DTR | ANALIZA • PRAWO • SPOŁECZEŃSTWO
Kto powinien decydować o tym, co wolno nam przeczytać?
Wyobraźmy sobie dwie sytuacje.
W pierwszej ktoś publikuje w internecie groźby, rozpowszechnia materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci albo zachęca nastolatków do samobójstwa. Zanim odpowiednie instytucje zareagują, materiał oglądają tysiące użytkowników. Pojawiają się kopie, kolejne udostępnienia i nowe ofiary.
W drugiej sytuacji lokalny dziennikarz publikuje krytyczny artykuł o działalności osoby publicznej. Publikacja zostaje zgłoszona jako naruszająca prawo. Jeżeli organ państwowy błędnie zakwalifikuje jej treść jako objętą ustawowym zakazem, może dojść do ograniczenia dostępu do materiału, zanim niezależny sąd rozstrzygnie spór.
Druga sytuacja nie oznacza, że zwykła krytyka urzędnika automatycznie podlegałaby blokowaniu. Pokazuje natomiast znaczenie procedur, od których zależy, czy legalna wypowiedź zostanie właściwie odróżniona od przestępstwa.
Oba przypadki dotyczą wolności i bezpieczeństwa. I oba wymagają skutecznego prawa.
Właśnie wokół tego problemu narasta spór o polskie przepisy uzupełniające unijny Akt o usługach cyfrowych, znany jako DSA.
Prezydenckie weto nie wyłączyło unijnego prawa
Pierwsze nieporozumienie dotyczy samego znaczenia weta.
Unijne rozporządzenie DSA obowiązuje w Polsce bezpośrednio. Nakłada na dostawców usług internetowych szereg obowiązków związanych między innymi ze zgłaszaniem nielegalnych treści, przejrzystością moderacji, ochroną małoletnich i rozpatrywaniem odwołań użytkowników.
We wrześniu prezydent podpisał pierwszą polską ustawę wykonawczą. Od 6 listopada 2026 roku Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej pełni funkcję krajowego koordynatora do spraw usług cyfrowych.
Oznacza to, że Polska nie pozostaje bez żadnych instrumentów nadzoru nad działalnością platform.
Druga ustawa, którą – według komunikatu resortu – prezydent ponownie zawetował, miała wprowadzić dodatkową procedurę wydawania nakazów dotyczących konkretnych nielegalnych treści.
To istotna różnica. Weto nie legalizuje przestępstw internetowych ani nie zwalnia platform z obowiązków wynikających z prawa europejskiego. Uniemożliwia natomiast wejście w życie nowych krajowych mechanizmów interwencyjnych.
Państwo chce działać szybciej. Ale kto będzie kontrolował państwo?
Ministerstwo Cyfryzacji argumentuje, że obowiązujące procedury nie zapewniają odpowiednio szybkiej reakcji na szczególnie niebezpieczne materiały.
W określonych przypadkach ustawa przewidywała możliwość natychmiastowego wykonania nakazu ograniczenia dostępu do treści. Dotyczyć miało to między innymi przestępstw związanych z przemocą, groźbami, seksualnym wykorzystywaniem dzieci oraz namawianiem do samobójstwa.
W takich sprawach czas rzeczywiście ma znaczenie. Materiał pozostający w internecie może być dalej rozpowszechniany, a jego usunięcie po kilku dniach nie zawsze zapobiegnie wyrządzeniu szkody.
Jednak szybkość działania nie rozwiązuje wszystkich problemów.
Prezydent już w styczniu wskazywał na ryzyko przyznania administracji publicznej nadmiernych uprawnień do decydowania o dostępności internetowych publikacji.
Nowy projekt przewidywał możliwość sądowego kwestionowania decyzji. Pozostawało jednak pytanie o sytuacje, w których nakaz byłby wykonywany, zanim sąd zdążyłby rozpoznać sprzeciw.
Bo nawet późniejsze przywrócenie publikacji nie zawsze naprawia wszystkie szkody. Informacja, która powinna dotrzeć do odbiorców w konkretnym momencie, po kilku tygodniach może stracić znaczenie.
Dlatego istotne jest nie tylko to, czy obywatel ma prawo złożyć odwołanie, lecz także kiedy i w jakich okolicznościach może skutecznie powstrzymać wykonanie błędnej decyzji.
Jest jeszcze druga cenzura. Ta, której państwo nie musi nakazywać
W politycznej dyskusji często umyka fakt, że internet już dzisiaj podlega intensywnej kontroli treści.
Tyle że znaczną część tej kontroli sprawują prywatne przedsiębiorstwa.
Facebook, YouTube, TikTok czy platforma X posiadają własne regulaminy, systemy moderacji i algorytmy rekomendacyjne. Mogą usuwać publikacje, zawieszać konta oraz ograniczać widoczność określonych materiałów.
Nie każda taka decyzja jest bezprawna. Platformy mają również obowiązek reagowania na określone naruszenia. Problem pojawia się wtedy, kiedy użytkownik nie otrzymuje wystarczającego uzasadnienia albo nie może skutecznie zakwestionować błędnej decyzji.
DSA już teraz nakłada na dostawców usług określone obowiązki dotyczące uzasadniania moderacji i zapewniania mechanizmów odwoławczych.
Druga polska ustawa miała uzupełniać ten system także o procedury dotyczące ograniczeń nałożonych przez platformy.
To ważny element, niemal nieobecny w politycznych hasłach.
Bo jeżeli państwo nie powinno arbitralnie decydować o tym, jakie informacje docierają do obywateli, to dlaczego równie mało uwagi poświęcamy decyzjom prywatnych korporacji, które wpływają na dostępność publikacji dla milionów użytkowników?
Nie oznacza to, że moderacja platform i administracyjne blokowanie treści są prawnie tym samym. Pokazuje jednak, że wolność wypowiedzi wymaga ochrony przed różnymi rodzajami nieuzasadnionych ograniczeń.
Dzieci w centrum politycznego sporu
Ministerstwo Cyfryzacji przedstawia ochronę dzieci i młodzieży jako jeden z głównych argumentów przemawiających za nowymi przepisami.
Trudno kwestionować potrzebę przeciwdziałania internetowej przemocy, wykorzystywaniu seksualnemu małoletnich czy rozpowszechnianiu treści zachęcających do samookaleczeń.
Resort zaprezentował również materiały dotyczące skali zagrożeń i problemów ze skutecznością zgłaszania niebezpiecznych publikacji.
Jednak sama liczba odrzuconych przez platformy zgłoszeń nie wystarcza, aby ocenić, ile z nich rzeczywiście dotyczyło treści nielegalnych. Potrzebne są dane o rodzaju zgłoszeń, ich zasadności i faktycznym czasie reagowania.
W tym miejscu pojawia się zasadnicze pytanie do rządu: ile konkretnie spraw pozostaje nierozwiązanych z powodu braku nowych uprawnień, a ile wskutek niewystarczającego wykorzystania tych, które już istnieją?
To rozróżnienie ma ogromne znaczenie.
Jeżeli problem wynika z luk prawnych, potrzebna jest zmiana przepisów. Jeżeli natomiast instytucje nie wykorzystują dostępnych możliwości, samo uchwalenie kolejnej ustawy nie musi poprawić sytuacji.
Skuteczności państwa nie mierzy się liczbą przyjętych regulacji, lecz rzeczywistą ochroną obywateli.
Ustawa obejmowała więcej niż najcięższe przestępstwa
W rządowym przekazie dominują przykłady dotyczące bezpieczeństwa dzieci, przemocy i zagrożenia życia.
Jednak krytycy projektu wskazywali, że katalog przestępstw objętych mechanizmem administracyjnym był szerszy.
Instytut Ordo Iuris zwracał między innymi uwagę na przepisy dotyczące określonych przestępstw motywowanych uprzedzeniami, naruszeń praw autorskich oraz regulacji antynikotynowych.
To wymaga szczególnie starannego rozróżnienia.
Nie każda nielegalna publikacja stwarza jednakowo pilne zagrożenie. Materiał przedstawiający wykorzystywanie seksualne dziecka i spór dotyczący praw autorskich mogą wymagać różnych procedur oraz odmiennych standardów natychmiastowej interwencji.
Nie oznacza to, że naruszenia praw autorskich należy tolerować. Chodzi o proporcjonalność zastosowanego środka.
Jeżeli państwo chce wprowadzać mechanizmy ograniczania dostępu do publikacji, powinno precyzyjnie wskazywać, dlaczego określone naruszenie uzasadnia administracyjną interwencję i jakie zabezpieczenia chronią przed błędami.
Co mówią głosy w Sejmie?
Interesujący jest również przebieg prac parlamentarnych.
Podczas głosowania 8 października 2026 roku za ustawą opowiedziało się 242 posłów, przeciw było 61, a 136 wstrzymało się od głosu.
To pokazuje, że projekt nie uzyskał szerokiego poparcia ponad podziałami parlamentarnymi. Nie oznacza jednak, że wszyscy wstrzymujący się od głosu podzielali argumenty prezydenta.
Po poprawkach Senatu Sejm zakończył prace nad ustawą 22 października, a następnego dnia dokument trafił do prezydenta.
Dla dalszych losów regulacji znaczenie będzie miało to, czy parlament zdecyduje się ponownie rozpatrzyć ustawę, czy rząd przygotuje kolejny projekt.
Do odrzucenia prezydenckiego weta potrzebna jest większość trzech piątych głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.
Dlaczego to ważne również dla małych, lokalnych redakcji?
Spór o DSA nie dotyczy wyłącznie wielkich mediów i globalnych platform.
Niewielkie redakcje internetowe coraz silniej zależą od serwisów społecznościowych, przez które docierają do odbiorców. Zawieszenie konta, usunięcie materiału albo nieuzasadnione ograniczenie jego dostępności może istotnie wpłynąć na ich działalność.
Z drugiej strony lokalne media powinny mieć możliwość skutecznej ochrony przed groźbami, bezprawnym ujawnianiem danych czy publikacjami stanowiącymi przestępstwo.
Dlatego interes niezależnego dziennikarstwa nie polega na całkowitym wykluczeniu moderacji ani na przyznaniu urzędnikom nieograniczonych uprawnień.
Polega na stworzeniu przejrzystych procedur, w których każdą decyzję można uzasadnić, skontrolować i – jeśli okaże się błędna – skutecznie zakwestionować.
Dwa polityczne hasła, jedno nierozwiązane zadanie
Rząd przekonuje, że prezydenckie weto pozostawia obywateli bez potrzebnych narzędzi ochrony.
Przeciwnicy ustawy odpowiadają, że chroni ono wolność słowa przed administracyjną cenzurą.
Obie strony wskazują na rzeczywiste wartości konstytucyjne. Ale żadna z tych deklaracji nie zastępuje szczegółowej analizy przepisów.
Nadal trzeba odpowiedzieć, jakie dokładnie treści mogłyby zostać objęte nakazem, kto podejmowałby decyzję, w jakich przypadkach byłaby ona natychmiast wykonalna i jak szybko działałby sąd.
Potrzebna jest też wiedza o odpowiedzialności państwa za błędne decyzje oraz o faktycznej skuteczności dotychczasowych procedur.
Bez tych odpowiedzi dyskusja łatwo zamienia się w polityczny wybór między bezpieczeństwem a wolnością, choć nowoczesne państwo ma obowiązek chronić jedno i drugie.
Internet nie może należeć ani do urzędnika, ani do algorytmu
Drugi spór o ustawę DSA odsłania znacznie większy problem niż kolejne prezydenckie weto.
Dotyczy granic władzy nad informacją.
Dzisiaj tę władzę współdzielą państwa, platformy cyfrowe, właściciele algorytmów i instytucje odpowiedzialne za egzekwowanie prawa.
Obywatel często znajduje się na końcu tego łańcucha. Może być narażony na przestępcze treści, ale może też bezskutecznie domagać się przywrócenia własnej legalnej publikacji.
Nie rozwiąże tego ani pozostawienie wszystkich decyzji prywatnym korporacjom, ani bezkrytyczne przekazanie kontroli nad internetem administracji publicznej.
Polska potrzebuje systemu, w którym nielegalne materiały można usuwać szybko, a legalne wypowiedzi są chronione przed arbitralnym ograniczaniem.
Najważniejsze pytanie po drugim wecie nie brzmi więc, kto wygrał polityczny spór. Brzmi: kiedy powstanie prawo, które jednocześnie pozwoli skutecznie chronić ofiary przestępstw i zapewni obywatelom realną kontrolę nad decyzjami dotyczącymi ich wypowiedzi?
Bo bezpieczny internet nie powinien oznaczać internetu, w którym ktoś inny bez wystarczającej kontroli decyduje, co wolno nam zobaczyć.