W stanowisku Związku Województw RP czytamy:
„Mieszkańcy doceniają fakt, że prasa samorządowa daje im poczucie przejrzystości działań władz i stanowi narzędzie budowania lokalnej wspólnoty.”
To brzmi dobrze. Problem polega na tym, że przejrzystość nie polega na publikowaniu informacji o działaniach władzy, lecz na możliwości ich krytycznej oceny.
A tej w gazetach samorządowych zwykle nie ma.
W wydawnictwach gminnych i powiatowych dominują:
relacje z wydarzeń z udziałem władz,
opisy inwestycji,
zdjęcia z uroczystości,
komunikaty urzędów i instytucji,
podziękowania i gratulacje.
Nie ma natomiast:
sporów politycznych,
stanowisk opozycyjnych radnych,
analizy decyzji budżetowych,
kontroli wydatków,
materiałów śledczych.
Nie ma więc tego, co stanowi fundament dziennikarstwa.
Dlaczego w gazetach samorządowych nie ma opozycji?
Odpowiedź jest prosta — bo to nie są redakcje niezależne.
W wielu gminach i powiatach osoby przygotowujące gazetę:
są zatrudnione w urzędzie lub jednostkach podległych,
podlegają bezpośrednio burmistrzowi, staroście lub wydziałowi promocji,
realizują zadania komunikacyjne, a nie dziennikarskie.
To nie jest zarzut personalny. To opis struktury.
Jeśli „redakcja” jest częścią urzędu, nie będzie publikować materiałów podważających decyzje przełożonych. To tak, jakby dział marketingu firmy prowadził gazetę o tej samej firmie i nazywał ją „niezależnym medium”.
Transparentność czy komunikacja władzy?
Związek Województw RP twierdzi, że media samorządowe zwiększają transparentność.
Ale transparentność to:
kontrola władzy,
dostęp do informacji,
pluralizm opinii,
możliwość zadawania trudnych pytań.
Tymczasem w wielu samorządach nawet komisje rewizyjne rad nie prowadzą realnej kontroli zarządów gmin czy powiatów, a media urzędowe pełnią funkcję wzmacniania przekazu władzy.
To nie jest transparentność.
To jest komunikacja instytucjonalna.
Publiczne pieniądze i jednostronny przekaz
W stanowisku ZW RP pojawia się też argument, że media samorządowe nie są konkurencją dla mediów komercyjnych.
Formalnie — być może nie.
Ale w praktyce samorządy:
wydają publiczne pieniądze na druk i dystrybucję gazet,
finansują etaty redakcyjne,
wykorzystują kanały instytucjonalne do promocji.
Jednocześnie ograniczają współpracę reklamową z niezależnymi mediami lokalnymi, które utrzymują się z rynku.
Efekt jest prosty:
publiczne środki finansują przekaz władzy zamiast wspierać pluralizm medialny.
Obywatel nie widzi różnicy
Najbardziej problematyczne jest jednak coś innego.
Dla wielu mieszkańców:
gazeta samorządowa wygląda jak normalna gazeta,
ma zdjęcia, artykuły, układ redakcyjny,
trafia do skrzynek pocztowych.
Obywatel często nie rozróżnia, że to wydawnictwo urzędu, a nie medium dziennikarskie.
To tworzy iluzję pluralizmu informacyjnego.
Demokracja czy PR?
ZW RP przekonuje, że ograniczenie prasy samorządowej byłoby „nieodpowiedzialne”.
Ale równie nieodpowiedzialne jest nazywanie komunikacji urzędu dziennikarstwem.
Media samorządowe mogą istnieć — jako biuletyny informacyjne.
To potrzebne narzędzie komunikacji.
Nie powinny jednak być przedstawiane jako element systemu medialnego ani jako odpowiednik mediów publicznych.
Bo wtedy zaczyna się zaklinanie rzeczywistości.
Problem nie jest medialny, lecz systemowy
Nie chodzi o to, by zakazać gazet samorządowych.
Chodzi o uczciwość.
Jeśli coś jest biuletynem urzędu — nazwijmy to biuletynem.
Jeśli coś jest promocją gminy — nazwijmy to promocją.
Ale nie mówmy, że to media w rozumieniu dziennikarskim.
Bo demokracja nie polega na tym, że władza mówi do obywatela.
Demokracja polega na tym, że obywatel może kontrolować władzę.
A tego nie zapewni żadna gazeta wydawana przez urząd.
📲 Znajdziesz nas także w Google News – kliknij i obserwuj Radio DTR, aby otrzymywać nasze najnowsze informacje prosto w aplikacji!
