Czy to tylko moda na słowiańskość, czy głębszy zwrot duchowy? W Polsce przybywa osób, które świadomie wybierają pogańskie ścieżki – od rodzimowierstwa po asatru i druidyzm.
Powrót do przodków – nie do mitów
Z danych Spisu Powszechnego 2021 wynika, że ponad 4,7 tys. Polaków określiło się jako poganie, z czego większość wskazała rodzimowierstwo. To jednak – jak podkreślają badacze – tylko wierzchołek góry lodowej. Realnie może chodzić o kilkanaście tysięcy osób, a liczby te rosną.
„To powrót do przedchrześcijańskich wierzeń – czasem w formie rekonstrukcji, czasem twórczej inspiracji przeszłością” – mówi Joanna Malita‑Król z Uniwersytet Jagielloński.
ReklamaReklama
„Poganin” – słowo z historią (i bagażem)
Termin paganus pierwotnie oznaczał mieszkańca prowincji. Z czasem nabrał pogardliwego tonu. Dziś część praktykujących woli mówić o sobie „rodzimowiercy”, „asatryjczycy” czy „druidzi”. W nauce „pogaństwo” funkcjonuje jednak jako neutralny termin opisowy.
Skąd ten zwrot?
Religioznawcy wskazują kilka przyczyn:
renesans słowiańskości w popkulturze, modzie i festiwalach,
sekularyzację i rozczarowanie instytucjonalną religią,
ciągłą potrzebę duchowości, która nie znika wraz z odejściem od Kościoła.
„W opowieściach o zwrocie ku pogaństwu powraca poczucie bycia ‘u siebie’, bycia w domu – na rytuale, wśród ludzi tej samej drogi” – podkreśla badaczka.
Kim jest współczesny poganin?
Stereotyp „rzucam wszystko i jadę w Bieszczady” rzadko się sprawdza. To zróżnicowana grupa: studenci, pracownicy fizyczni, humaniści i technicy. Częściej miasto niż wieś. Wspólny mianownik? Ogromne oczytanie – pogańskie domy to często biblioteki z ambicjami.
Rytuał zamiast dogmatu
Współczesne pogaństwo jest ortopraksyjne – oparte na praktyce, nie na doktrynie. Kluczowy jest rytuał, a nie wyznanie wiary. To politeizm z silnym szacunkiem dla natury i przekonaniem, że sacrum jest immanentne, obecne w świecie.
Kalendarz natury
W roku obrzędowym pojawia się zwykle osiem świąt:
przesilenia i równonoce,
święta bóstw (Weles – luty, Perun – lipiec, Mokosz – sierpień),
Dziady na przełomie października i listopada.
Rytuały towarzyszą też momentom granicznym życia: narodzinom, wejściu w dorosłość, małżeństwu i śmierci.
Szczodre Gody zamiast choinki?
Okres Bożego Narodzenia ma dla rodzimowierców inne znaczenie – to przesilenie zimowe, czyli Szczodre Gody. Narodziny Daźboga symbolizują powrót światła i nadziei. Wiele polskich zwyczajów ma pogańskie korzenie:
wolne miejsce przy stole – dla przodków,
mak – symbol dusz zmarłych,
słoma pod obrusem – dostatek,
12 potraw – 12 miesięcy, nie apostołów.
Otwarte kręgi
Wiele obrzędów jest otwartych. Można przyjść, popatrzeć, czasem wziąć udział. Wejście do wspólnoty bywa zaznaczone osobnym rytuałem – bez presji, bez formularzy. Duchowość „na miarę”.
Autor: Redakcja Radio DTR
Źródło: Polska Agencja Prasowa (PAP), rozmowa Eweliny Krajczyńskiej-Wujec.
Czytaj dalej
Ten temat ma ciąg dalszy
Wybraliśmy teksty, które naturalnie prowadzą czytelnika dalej.
