Pogaństwo wraca do łask. Dlaczego coraz więcej Polaków szuka duchowości poza Kościołem?

Czy to tylko moda na słowiańskość, czy głębszy zwrot duchowy? W Polsce przybywa osób, które świadomie wybierają pogańskie ścieżki – od rodzimowierstwa po asatru i druidyzm.

Powrót do przodków – nie do mitów

Z danych Spisu Powszechnego 2021 wynika, że ponad 4,7 tys. Polaków określiło się jako poganie, z czego większość wskazała rodzimowierstwo. To jednak – jak podkreślają badacze – tylko wierzchołek góry lodowej. Realnie może chodzić o kilkanaście tysięcy osób, a liczby te rosną.

„To powrót do przedchrześcijańskich wierzeń – czasem w formie rekonstrukcji, czasem twórczej inspiracji przeszłością” – mówi Joanna Malita‑Król z Uniwersytet Jagielloński.

„Poganin” – słowo z historią (i bagażem)

Termin paganus pierwotnie oznaczał mieszkańca prowincji. Z czasem nabrał pogardliwego tonu. Dziś część praktykujących woli mówić o sobie „rodzimowiercy”, „asatryjczycy” czy „druidzi”. W nauce „pogaństwo” funkcjonuje jednak jako neutralny termin opisowy.

Skąd ten zwrot?

Religioznawcy wskazują kilka przyczyn:

• renesans słowiańskości w popkulturze, modzie i festiwalach,

• sekularyzację i rozczarowanie instytucjonalną religią,

• ciągłą potrzebę duchowości, która nie znika wraz z odejściem od Kościoła.

„W opowieściach o zwrocie ku pogaństwu powraca poczucie bycia ‘u siebie’, bycia w domu – na rytuale, wśród ludzi tej samej drogi” – podkreśla badaczka.

Kim jest współczesny poganin?

Stereotyp „rzucam wszystko i jadę w Bieszczady” rzadko się sprawdza. To zróżnicowana grupa: studenci, pracownicy fizyczni, humaniści i technicy. Częściej miasto niż wieś. Wspólny mianownik? Ogromne oczytanie – pogańskie domy to często biblioteki z ambicjami.

Rytuał zamiast dogmatu

Współczesne pogaństwo jest ortopraksyjne – oparte na praktyce, nie na doktrynie. Kluczowy jest rytuał, a nie wyznanie wiary. To politeizm z silnym szacunkiem dla natury i przekonaniem, że sacrum jest immanentne, obecne w świecie.

Kalendarz natury

W roku obrzędowym pojawia się zwykle osiem świąt:

• przesilenia i równonoce,

  Reklama

  Reklama

  Reklama

  ReklamaType your text here

• święta bóstw (Weles – luty, Perun – lipiec, Mokosz – sierpień),

• Dziady na przełomie października i listopada.

Rytuały towarzyszą też momentom granicznym życia: narodzinom, wejściu w dorosłość, małżeństwu i śmierci.

Szczodre Gody zamiast choinki?

Okres Bożego Narodzenia ma dla rodzimowierców inne znaczenie – to przesilenie zimowe, czyli Szczodre Gody. Narodziny Daźboga symbolizują powrót światła i nadziei. Wiele polskich zwyczajów ma pogańskie korzenie:

• wolne miejsce przy stole – dla przodków,

• mak – symbol dusz zmarłych,

• słoma pod obrusem – dostatek,

• 12 potraw – 12 miesięcy, nie apostołów.

Otwarte kręgi

Wiele obrzędów jest otwartych. Można przyjść, popatrzeć, czasem wziąć udział. Wejście do wspólnoty bywa zaznaczone osobnym rytuałem – bez presji, bez formularzy. Duchowość „na miarę”.

Autor: Redakcja Radio DTR

Źródło: Polska Agencja Prasowa (PAP), rozmowa Eweliny Krajczyńskiej-Wujec.