W 2025 roku polska transplantologia zapisała się w historii medycyny grubą kreską. Wykonano 2404 przeszczepienia narządów, najwięcej od początku prowadzenia statystyk. To nie jest już pojedynczy sukces, lecz potwierdzenie trwałego trendu wzrostowego, który od kilku lat zmienia obraz leczenia ratującego życie w Polsce.
Co istotne – za liczbami stoją konkretni ludzie. Dawcy. Ich rodziny. Zespoły medyczne, które często pracują w warunkach ogromnej presji czasu i emocji.
Co naprawdę pokazują liczby z 2025 roku?
Rok 2025 to 2298 przeszczepień od dawców zmarłych oraz 106 transplantacji od dawców żyjących. Łącznie – 2404 osoby, które dostały drugą szansę na życie. Dodatkowo wykonano 1650 przeszczepów tkanek oka, a w ramach współpracy międzynarodowej pobrano 59 narządów poza granicami kraju, z czego 55 skutecznie przeszczepiono w Polsce.
Minister Zdrowia, dr Jolanta Sobierańska-Grenda, podkreśla znaczenie ludzi stojących za tym systemem:
„Takie osiągnięcia są szczególną zasługą koordynatorów donacyjnych i transplantacyjnych, lekarzy i personelu medycznego oraz kierowników podmiotów leczniczych. Dziękuję także wszystkim dawcom i ich bliskim za dar życia dla drugiego człowieka”.
To jeden z tych momentów, gdy urzędowy cytat nie brzmi jak frazes – bo trudno inaczej nazwać decyzję podejmowaną w chwili osobistej tragedii.
Wzrost, który nie jest przypadkiem
Dane z ostatnich lat pokazują, że nie mamy do czynienia z jednorazowym „wyskokiem”, ale z systemową zmianą:
liczba dawców: +100% (w porównaniu do 2020 r.)
przeszczepienia nerek: +80% (vs 2021)
przeszczepienia wątroby: +160% (vs 2020)
przeszczepienia płuc: +45% (vs 2020)
W 2025 roku liczba potencjalnych dawców przekroczyła tysiąc, a rzeczywistych było 782 – to najwyższy wynik w historii.
To efekt aktywizacji szpitali z potencjałem donacyjnym oraz pracy koordynatorów, którzy często są niewidoczni dla opinii publicznej, a bez nich system by się po prostu rozsypał.
Każdy z nas może uratować co najmniej sześć żyć
Transplantologia to nie tylko „wielkie narządy”. Po śmierci można przekazać nie tylko nerki, wątrobę, serce czy płuca, ale także rogówki, skórę, kości, zastawki serca. Łącznie – pomoc nawet sześciu osobom.
Możliwe jest także dawstwo za życia:
nerki lub fragmentu wątroby dla bliskich,
komórki krwiotwórcze szpiku – anonimowo, dla pacjentów na całym świecie.
Prawo w Polsce jest w tej kwestii jednoznaczne: jeśli nie wyraziłeś sprzeciwu – jesteś potencjalnym dawcą. Sprzeciw można zgłosić tylko w trzech określonych formach, m.in. w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów.
W praktyce kluczowa pozostaje rozmowa z bliskimi. Bo to oni, w najtrudniejszym momencie, muszą znać i uszanować wolę zmarłego.
Pieniądze, sprzęt i technologia – czyli jak państwo wzmacnia system
Narodowy Program Transplantologii dysponuje rocznie 100 mln zł, które trafiają m.in. do oddziałów anestezjologii i intensywnej terapii. W 2025 roku podpisano 56 umów na zakup sprzętu o łącznej wartości 17,5 mln zł, w tym 8 z placówkami pediatrycznymi.
Rozwijana jest także sieć koordynatorów oraz nowoczesne technologie perfuzji narządów, które:
wydłużają czas niedokrwienia,
pozwalają ocenić jakość narządu,
umożliwiają wykorzystanie przeszczepów wcześniej uznawanych za „niekwalifikujące się”.
To medycyna, która coraz częściej wygrywa z zegarem.
Od historii do teraźniejszości
Ogólnopolski Dzień Transplantacji obchodzony jest w rocznicę pierwszego udanego przeszczepu nerki w Polsce – 1966 rok, Warszawa. Biorczynią była 18-letnia Danusia Milewska. W 2025 roku minęło także 40 lat od pierwszego udanego przeszczepu serca w Zabrzu.
Te daty pokazują jedno: transplantologia w Polsce nie jest już „eksperymentem”. To dojrzały system, który – mimo problemów ochrony zdrowia – potrafi działać skutecznie.
Co dalej?
Rekordy cieszą. Ale prawdziwym wyzwaniem jest utrzymanie tempa i zaufania społecznego. Bo bez zgody rodzin, bez rozmów przy kuchennym stole i bez świadomości, że „to też mnie dotyczy” – żaden system nie zadziała.
I to chyba najważniejszy wniosek z tych statystyk.
