Jedni widzą w nim poruszającą opowieść o matce i synu. Inni zarzucają twórcom powierzchowność i zbyt jednostronne spojrzenie na życie jednej z największych polskich artystek. Film „Violetta Villas” Karoliny Bielawskiej, z Sandrą Drzymalską w roli głównej, jeszcze przed premierą kinową wywołuje dyskusję. Produkcja zdobyła już nagrodę na festiwalu w Gdyni, ale pojawia się pytanie znacznie ważniejsze od tego, czy aktorka przypomina legendarną piosenkarkę. Czy pod scenicznym makijażem i efektownymi kostiumami udało się odnaleźć prawdziwą kobietę?
Głos, którego nie dało się pomylić z żadnym innym
Była zjawiskiem. Nie tylko na polskiej estradzie, lecz także w świecie, w którym artystyczną indywidualność często próbowano podporządkować oczekiwaniom publiczności, producentów i politycznej rzeczywistości.
Violetta Villas miała niezwykłe możliwości wokalne, charakterystyczny wizerunek, temperament i ambicję wykraczającą daleko poza granice polskiej sceny muzycznej. Występowała w Paryżu i Las Vegas, gdzie jej głos, sceniczna osobowość i ekstrawaganckie kreacje przyciągały uwagę publiczności.
Ale za obrazem kobiety w olśniewających sukniach, z burzą blond włosów i potężnym głosem istniało życie, które nie przypominało bajki o wielkiej karierze.
Były w nim sukcesy i upadki, trudne relacje rodzinne, konflikty, samotność, religijność, uzależnienia i coraz większe oddalenie od świata.
Właśnie do tej historii postanowili powrócić twórcy filmu „Violetta Villas”.
Film w reżyserii Karoliny Bielawskiej miał światową premierę 21 września 2026 roku podczas 51. Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni. Do polskich kin trafi 27 listopada, zaledwie osiem dni przed piętnastą rocznicą śmierci piosenkarki.
To szczególny moment, aby przypomnieć jej biografię. Ale również zapytać, czy współczesne kino potrafi opowiadać o wielkich osobowościach bez upraszczania ich życia do kilku dramatycznych wydarzeń.
Zanim narodziła się Violetta Villas, była Czesława Cieślak
Przyszła artystka urodziła się 10 czerwca 1938 roku w belgijskim Liège. Była córką polskich emigrantów. Po wojnie jej rodzina osiedliła się w Lewinie Kłodzkim na Dolnym Śląsku.
To właśnie tutaj, z dala od wielkich estrad i blasku reflektorów, dorastała dziewczyna, która później miała zachwycać publiczność swoim głosem.
Czesława Cieślak, znana później również jako Czesława Gospodarek, od młodości przejawiała wyjątkowe uzdolnienia muzyczne. Uczyła się gry na instrumentach, rozwijała umiejętności wokalne i marzyła o występach.
Nie była jednak artystką, której sukces przyszedł bez wysiłku. Jej droga prowadziła przez naukę, lokalne występy, zawodowe próby i osobiste decyzje, które miały wpływ na całe późniejsze życie.
Przyjęcie pseudonimu Violetta Villas stało się symbolicznym początkiem nowej tożsamości.
Czesława mogła być dziewczyną z niewielkiego dolnośląskiego miasteczka. Violetta miała stać się gwiazdą światowego formatu.
I w dużej mierze nią została.
Ale tworzenie legendy ma swoją cenę. Im większy staje się wizerunek publiczny, tym trudniej niekiedy zachować człowieka, który się za nim kryje.
Film o wielkiej artystce czy historia jej syna?
To najważniejsza decyzja twórców i jednocześnie źródło pierwszych kontrowersji.
Karolina Bielawska, znana między innymi z nagradzanego dokumentu „Mów mi Marianna”, nie zdecydowała się na klasyczną biografię obejmującą chronologicznie kolejne etapy życia Violetty Villas.
Zamiast tego film opowiada historię artystki przede wszystkim z perspektywy jej syna, Krzysztofa Gospodarka.
To on staje się świadkiem przemiany matki w wielką gwiazdę, obserwuje jej karierę, sukcesy i narastający dystans między nimi.
Według oficjalnego opisu fabuły syn próbuje zdobyć matczyną miłość, lecz przegrywa z jej przywiązaniem do wolności, kariery i leków.
Jest to wyraźnie określona perspektywa narracyjna. Zrozumiała z punktu widzenia dramaturgii, ale jednocześnie wymagająca krytycznego namysłu.
Bo czy życie Violetty Villas można opowiedzieć przede wszystkim przez cierpienie jej syna?
A może w ten sposób niezwykle skomplikowana postać zostanie sprowadzona do roli matki, która nie potrafiła sprostać oczekiwaniom własnego dziecka?
Nie chodzi o kwestionowanie osobistych doświadczeń Krzysztofa Gospodarka. Jego wspomnienia stanowią istotną część historii rodzinnej i mogą być ważnym świadectwem.
Jednak wspomnienie jednej osoby, nawet najbliższej, nie jest jeszcze pełną biografią drugiego człowieka.
Warto zwrócić uwagę na dodatkową okoliczność. Krzysztof Gospodarek jest jednym z koproducentów filmu, natomiast Małgorzata Gospodarek współtworzyła scenariusz z Karoliną Bielawską. Związek rodziny artystki z produkcją potwierdzają oficjalne materiały festiwalowe.
Nie przesądza to o jednostronności dzieła. Oznacza jednak, że historia jest opowiadana z określonego punktu widzenia, o czym widz powinien wiedzieć.
To szczególnie ważne w przypadku osoby, która przez dziesięciolecia budziła skrajne emocje, a jej życie stało się przedmiotem niezliczonych publikacji, wspomnień i medialnych interpretacji.
Sandra Drzymalska. Wielka przemiana, która przyniosła nagrodę
W tytułową postać wcieliła się Sandra Drzymalska, należąca do najbardziej rozpoznawalnych polskich aktorek młodego pokolenia.
Jej zadanie było wyjątkowo trudne.
Violetta Villas nie miała jedynie charakterystycznego wyglądu. Miała własny sposób poruszania się, mówienia, zachowania na scenie i budowania kontaktu z publicznością.
Do tego dochodził głos, będący najważniejszą częścią jej artystycznej osobowości.
Próba odtworzenia takiej postaci oznacza więc coś więcej niż założenie peruki i efektownej sukni.
Twórcy zdecydowali się na zaawansowaną charakteryzację, której przygotowanie powierzono międzynarodowemu zespołowi specjalistów, w tym Anne Cathrine Sauerberg i Thomasowi Foldbergowi, nominowanym do Oscara za pracę przy filmie „Brzydka siostra”.
Efekt doceniono podczas tegorocznego festiwalu w Gdyni.
Nagrodę indywidualną za charakteryzację otrzymali Anne Cathrine Sauerberg, Thomas Foldberg, Agnieszka Józefina Sasim i Aneta Brzozowska.
To ważne wyróżnienie, choć należy wyraźnie zaznaczyć, że nagroda dotyczyła charakteryzacji, a nie najlepszej roli aktorskiej czy całego filmu.
W obsadzie, obok Sandry Drzymalskiej, znaleźli się między innymi Jowita Budnik, Mateusz Banasiuk, Borys Szyc, Dorota Kuduk i Cezary Łukaszewicz.
Za aranżacje utworów Violetty Villas odpowiada Marcin Masecki.
Pozostaje jednak pytanie, którego nie rozstrzyga nawet najbardziej efektowna przemiana fizyczna.
Czy aktorka zdołała odtworzyć także osobowość Villas? Jej wewnętrzne sprzeczności, potrzebę wolności, nieufność wobec otoczenia, a może również lęk przed utratą pozycji i popularności?
Są to kwestie ważniejsze niż podobieństwo widoczne na fotografiach promocyjnych.
Pierwsze recenzje: zachwyt i rozczarowanie
Film jeszcze nie trafił do szerokiej dystrybucji kinowej, ale po festiwalowych pokazach w Gdyni pojawiły się już recenzje.
I nie są one jednomyślne.
Artur Burchacki na łamach „Vogue Polska” opublikował 25 września tekst przedstawiający produkcję jako emocjonalną opowieść o skomplikowanej relacji matki i syna.
Recenzent szczególnie docenił Sandrę Drzymalską i sposób, w jaki aktorka pokazuje różne oblicza Villas: kobietę silną, a zarazem kruchą, pragnącą niezależności, lecz uwikłaną w osobiste słabości.
Zwrócił również uwagę na emocjonalną konstrukcję filmu, w której doświadczenia rodzinne stają się równie istotne jak sceniczna kariera.
Zupełnie inaczej produkcję ocenił Tomasz Zacharczuk z portalu Trojmiasto.pl.
W recenzji opublikowanej 23 września zarzucił filmowi nadmierną konwencjonalność, zbyt płytki portret psychologiczny i niewykorzystanie potencjału niezwykłej biografii.
Jego zdaniem twórcom nie udało się wyjść poza utrwalone wyobrażenia o artystce i opowiedzieć o niej czegoś rzeczywiście odkrywczego.
Jeszcze ostrzej wypowiedział się krytyk filmowy Tomasz Raczek, który na Filmwebie wystawił produkcji ocenę 3/10, wskazując między innymi na problem narracji zdominowanej przez punkt widzenia syna.
Bardziej przychylnie do aktorskiej kreacji odniósł się Jacek Cygan, oceniając film na 6/10, choć również dostrzegł scenariuszowe uproszczenia.
Nie są to więc jedynie różnice w ocenie jakości filmu.
Spór dotyczy samej koncepcji przedstawienia Violetty Villas.
Dla jednych perspektywa syna jest kluczem do zrozumienia dramatycznego życia artystki. Dla innych staje się ograniczeniem, które nie pozwala zobaczyć jej jako niezależnej, wielowymiarowej postaci.
To rozbieżność szczególnie interesująca, ponieważ dotyka podstawowego problemu kina biograficznego.
Czy film ma odtwarzać życie człowieka, czy może opowiadać tylko wybraną historię inspirowaną jego biografią?
Oczywiście twórcy mają prawo wybrać własną perspektywę. Jednak widz również ma prawo pytać, co z tej biografii zostało pominięte, uproszczone albo podporządkowane dramaturgii.
Kobieta, która nie pasowała do swojej epoki
Violetta Villas nie była postacią łatwą do zaszufladkowania.
W realiach Polski Ludowej, z jej ograniczeniami, cenzurą, kontrolą życia publicznego i polityczną podejrzliwością wobec kontaktów z Zachodem, kreowała wizerunek daleki od codziennej rzeczywistości przeciętnego obywatela.
Bogate suknie, teatralny gest, niezwykle rozbudowane fryzury i sceniczny przepych nie stanowiły tylko estetycznej ekstrawagancji.
Były elementami świadomie budowanej tożsamości artystycznej.
Można było ją podziwiać, wyśmiewać, krytykować, ale trudno było przejść obok niej obojętnie.
A jednocześnie była osobą głęboko przywiązaną do religii, coraz bardziej skupioną na życiu wewnętrznym i opiece nad zwierzętami.
Jej biografia pełna jest paradoksów.
Światowa gwiazda i kobieta mieszkająca w niewielkim Lewinie Kłodzkim.
Osoba pragnąca uwielbienia publiczności i jednocześnie oddalająca się od ludzi.
Artystka kojarzona z luksusem, której ostatnie lata życia stały się symbolem samotności i dramatycznego zaniedbania.
Wszystkie te sprzeczności sprawiają, że opowiedzenie jej historii wymaga czegoś więcej niż efektownej rekonstrukcji epoki.
Wymaga próby zrozumienia człowieka.
Dolny Śląsk. Miejsce początku i końca
Dla mieszkańców Dolnego Śląska Violetta Villas nie jest wyłącznie postacią z historii polskiej estrady.
To również część regionalnej pamięci.
Lewin Kłodzki był miejscem, z którym związane były zarówno jej młodość, jak i ostatnie lata życia.
Artystka wróciła tam po wielkiej karierze, międzynarodowych występach i dekadach popularności.
Właśnie w Lewinie Kłodzkim zmarła 5 grudnia 2011 roku, mając 73 lata.
Jej śmierć wywołała zainteresowanie organów ścigania, a późniejsze ustalenia dotyczące stanu zdrowia i warunków życia artystki ujawniły dramatyczny obraz jej ostatnich miesięcy.
Nie sposób jednak sprowadzić całej biografii Villas do tego finału.
Byłoby to równie powierzchowne jak opowiadanie o niej wyłącznie przez pryzmat błyszczących sukien i koncertowych sukcesów.
Z perspektywy dolnośląskiej warto postawić jeszcze jedno pytanie.
Czy należycie zachowujemy pamięć o osobach, które stąd wyrosły i osiągnęły międzynarodową rozpoznawalność?
Czy potrafimy oddzielić rzeczywistą wartość ich dorobku od plotek, sensacyjnych doniesień i dramatów osobistych?
Historia Violetty Villas pokazuje, że po śmierci wielkiego artysty bardzo łatwo zapamiętać sensację, a znacznie trudniej jego sztukę.
Komu właściwie należy się prawo do opowiedzenia tej historii?
To być może najciekawszy problem, jaki stawia przed nami nowy film.
Każdy człowiek pozostawia po sobie wiele obrazów.
Inaczej pamiętają go dzieci, inaczej partnerzy, współpracownicy, przyjaciele, publiczność czy ludzie, którzy znali go jedynie z telewizji.
Żadna z tych perspektyw nie musi być fałszywa. Ale żadna nie daje automatycznie pełnego obrazu.
W przypadku Violetty Villas problem staje się szczególnie złożony.
Przez lata jej biografia była opowiadana jako historia niezwykłej kariery, później coraz częściej jako opowieść o ekscentryczności, problemach zdrowotnych i rodzinnych konfliktach.
Film Karoliny Bielawskiej proponuje kolejny punkt widzenia — osobisty dramat syna obserwującego przemianę własnej matki w legendę.
Może to być interesująca opowieść.
Jednak nie należy mylić jej z ostatecznym wyjaśnieniem życia Violetty Villas.
Biografia oparta na wspomnieniach jest interpretacją. Film fabularny jest interpretacją tej interpretacji.
Warto o tym pamiętać szczególnie wtedy, gdy wydarzenia przedstawione na ekranie zaczynają funkcjonować w zbiorowej świadomości jako bezsporne fakty.
Kino ma bowiem niezwykłą siłę. Potrafi odtworzyć atmosferę minionego czasu, wzbudzić emocje i przywrócić zainteresowanie zapomnianą postacią.
Ale może również utrwalić uproszczenia na całe pokolenia.
Czy wielki głos wystarczy, aby powstał wielki film?
Przed nami pokaz prasowy „Violetty Villas”, na który zaproszona została redakcja Radia DTR.
To okazja, by zobaczyć produkcję bez pośrednictwa materiałów promocyjnych i samodzielnie ocenić zarówno aktorską kreację Sandry Drzymalskiej, jak i sposób opowiedzenia historii artystki.
Nie zamierzamy rozstrzygać jakości filmu przed jego obejrzeniem.
Nagroda za charakteryzację, dobre opinie o głównej aktorce i międzynarodowe doświadczenie twórców są istotnymi argumentami, ale nie zastępują oceny całego dzieła.
Podobnie krytyczne recenzje z Gdyni nie muszą przesądzać o odbiorze filmu przez kolejnych widzów.
Najważniejsze pytanie pozostaje otwarte.
Czy zobaczymy Violettę Villas jako kobietę niezwykle utalentowaną, ambitną, pełną sprzeczności, która przez całe życie próbowała zachować własną tożsamość?
Czy przede wszystkim jako postać z rodzinnego dramatu, której kariera stanowi tło opowieści o cierpieniu najbliższych?
A może twórcom udało się połączyć obie perspektywy?
Odpowiedź przyniesie seans.
Jedno już dziś wydaje się pewne: Violetta Villas nadal wzbudza emocje, a jej historia wciąż prowokuje do pytań o cenę sławy, granice artystycznej wolności i prawo do własnego życia.
Bo czasami największym dramatem legendy nie jest to, że ludzie o niej zapominają. Znacznie większym bywa to, że wszyscy są przekonani, iż doskonale ją znają. Czytaj dalej Wybraliśmy teksty, które naturalnie prowadzą czytelnika dalej.Ten temat ma ciąg dalszy