W maju Radio DTR opisywało ryzykowny model finansowania Gminy Wołów: zaciąganie nowych zobowiązań, aby spłacać wcześniejsze długi, oraz plan sprzedaży majątku za kwotę nieporównywalnie wyższą od wyników osiąganych w poprzednich latach. Wtedy analizowaliśmy przede wszystkim prognozy. Dzisiaj mamy już dane z wykonania budżetu za 2025 rok. Są znacznie bardziej wymowne.
Na koniec ubiegłego roku zadłużenie Wołowa wynosiło ponad 119 mln zł. Gmina przeznaczyła ponad 15 mln zł na spłatę zobowiązań i obsługę długu, a wyliczony po zamknięciu roku wskaźnik spłaty przekroczył poziom dopuszczalny. Jednocześnie RIO rozpoczęła w Wołowie kontrolę kompleksową.
Najpierw były prognozy. Teraz są wyniki
13 maja 2026 roku Radio DTR opublikowało artykuł „Wołów spłaca długi nowymi długami? RIO ostrzega gminę”. Pisaliśmy wówczas o planowanej emisji papierów wartościowych za 10 mln zł. Z tej kwoty 2,399 mln zł miało pokryć deficyt, a pozostała część umożliwić spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań.
RIO ostrzegała już wtedy, że konstrukcja budżetu, w której nowe zobowiązania zaciągane są na spłatę wcześniejszych, może ograniczyć zdolność gminy do realizacji ustawowych zadań oraz terminowej obsługi zadłużenia. Radio DTR zwracało również uwagę na plan uzyskania 19 mln zł ze sprzedaży majątku, mimo że przewidywane wykonanie za 2025 rok wynosiło zaledwie około 750 tys. zł.
Nowa opinia RIO nie podważa tych ustaleń. Przeciwnie — potwierdza, że wcześniejsze pytania o stabilność finansów Wołowa były uzasadnione.
Ponad 119 milionów złotych długu
Na koniec 2025 roku zadłużenie Gminy Wołów wynosiło dokładnie:
119 128 535,18 zł.
Rok wcześniej było to 111 896 597,68 zł. W ciągu dwunastu miesięcy dług zwiększył się więc o ponad 7,23 mln zł, czyli o 6,46 proc.
To szczególnie istotne w zestawieniu z prognozą na koniec 2026 roku. Gmina przewiduje, że po kolejnej emisji papierów wartościowych zadłużenie osiągnie 121,499 mln zł. Oznacza to, że już na koniec 2025 roku Wołów znajdował się zaledwie około 2,37 mln zł poniżej poziomu przewidywanego na koniec roku następnego.
Sam wysoki dług nie przesądza jeszcze o utracie płynności. Kluczowe pozostaje jednak to, czy gmina generuje wystarczające dochody bieżące i nadwyżki operacyjne, aby regulować zobowiązania bez ciągłego sięgania po kolejne finansowanie.
Wołów i dług gminy
Wskaźnik wyniósł 12,57 proc. Dopuszczalny poziom był niższy
Najpoważniejsze ustalenie RIO dotyczy relacji spłaty zobowiązań.
Po uwzględnieniu rzeczywistego wykonania budżetu za 2025 rok wskaźnik spłaty zobowiązań Gminy Wołów wyniósł 12,57 proc. Tymczasem dopuszczalny poziom wynosił 10,25 proc.
Różnica wyniosła 2,32 punktu procentowego.
RIO wskazała, że taki wynik może negatywnie wpływać na zdolność gminy do spłacania zaciągniętych zobowiązań.
Nie oznacza to automatycznie, że Izba stwierdziła naruszenie dyscypliny finansów publicznych. W opinii nie ma takiego rozstrzygnięcia. Nie należy jednak również pomniejszać znaczenia tego zapisu. RIO porównała rzeczywisty wskaźnik z poziomem dopuszczalnym i wprost zwróciła uwagę na możliwe osłabienie zdolności Wołowa do obsługi długu.
To już nie prognoza ani polityczny komentarz. To wynik obliczony na podstawie wykonania budżetu.
Ponad 15 milionów na spłatę i obsługę długu
W 2025 roku łączne obciążenia związane ze spłatą i obsługą zadłużenia wyniosły 15 366 192,87 zł.
Na tę kwotę składały się:
- 7,7 mln zł spłaty wcześniej zaciągniętych zobowiązań,
- 37,3 tys. zł innych spłat zobowiązań zaliczanych do tytułów dłużnych,
- 7,629 mln zł wydatków na obsługę długu.
Trzeba tu dokonać istotnego rozróżnienia. Całe 15,37 mln zł nie stanowi ekonomicznego kosztu długu. Część tej kwoty to zwrot pożyczonego wcześniej kapitału. Rzeczywistym kosztem obsługi zadłużenia — obejmującym między innymi odsetki — było około 7,63 mln zł.
Z punktu widzenia budżetu mieszkańców znaczenie ma jednak również całkowity odpływ pieniędzy. Ponad 15 mln zł przeznaczonych na spłatę i obsługę zobowiązań to środki, których w tym samym czasie nie można było wykorzystać na inwestycje, usługi publiczne albo ograniczenie przyszłego zadłużenia.
Rachunki z 2025 roku przeszły na kolejny budżet
Na koniec ubiegłego roku Wołów posiadał również ponad 17,11 mln zł zobowiązań niewymagalnych. Największą część — około 5,68 mln zł — stanowiły zobowiązania związane z wydatkami inwestycyjnymi.
Nie były to zaległości po terminie płatności. Są to jednak zobowiązania już zaciągnięte, których terminy płatności przypadają później. Tym samym obciążają budżet następnego roku.
RIO zaznaczyła, że zobowiązania niewymagalne wpływają na płynność finansową jednostki i w konsekwencji mogą ograniczać jej możliwości finansowe.
Gmina weszła więc w 2026 rok nie tylko ze 119 mln zł zadłużenia, ale również ze znaczną pulą rachunków i zobowiązań wymagających sfinansowania z kolejnego budżetu.
Plan sprzedaży majątku nadal pozostaje ryzykowny
W budżecie na 2026 rok Wołów zaplanował uzyskanie 19 mln zł ze sprzedaży majątku.
Dzisiaj znamy już ostateczny wynik za 2025 rok. Gmina sprzedała majątek za 749 754,32 zł.
Plan na 2026 rok jest więc ponad 25 razy wyższy od faktycznego wykonania w roku poprzednim.
RIO ponownie zaznaczyła, że realizacja dochodów ze sprzedaży majątku w prognozowanej wysokości obarczona jest dużym ryzykiem. Izba przypomniała, że w 2023 roku gmina uzyskała z tego źródła 2,54 mln zł, w 2024 roku 1,46 mln zł, a w 2025 roku niespełna 750 tys. zł.
Pytania postawione przez Radio DTR w maju pozostają więc aktualne: co dokładnie gmina zamierza sprzedać, czy istnieją realne wyceny, ilu jest potencjalnych nabywców i co stanie się z budżetem, jeżeli 19 mln zł nie wpłynie?
Nie wszystkie dane są negatywne
Rzetelna ocena wymaga również wskazania wyników korzystnych dla gminy.
Wołów zrealizował w 2025 roku dochody na poziomie 97,64 proc. planu, natomiast wydatki na poziomie 97,13 proc. Deficyt wyniósł 10,18 mln zł i był niższy od planowanych 11,28 mln zł.
Gmina osiągnęła również dodatnią nadwyżkę operacyjną wynoszącą 3,69 mln zł. Oznacza to, że dochody bieżące były wyższe od wydatków bieżących.
Problem polega na tym, że w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2027–2040 założono coroczne nadwyżki operacyjne na poziomie około 8,7 mln zł. To ponad dwukrotnie więcej niż wynik osiągnięty w 2025 roku. Wykonanie takich założeń będzie miało kluczowe znaczenie dla zachowania zdolności do spłaty długu.
RIO weszła do Wołowa z kontrolą kompleksową
Do opinii budżetowych dochodzi nowy element. Regionalna Izba Obrachunkowa we Wrocławiu rozpoczęła 1 lipca 2026 roku kontrolę kompleksową w Wołowie. Planowany termin jej zakończenia wyznaczono na 27 sierpnia 2026 roku. Informacja widnieje w aktualnym wykazie kontroli prowadzonych przez Izbę.
Kontrola kompleksowa nie oznacza, że RIO z góry stwierdziła nieprawidłowości. Jest to postępowanie badające gospodarkę finansową jednostki, w tym zgodność działań z prawem i dokumentacji ze stanem faktycznym.
Dopiero wystąpienie pokontrolne pokaże, czy kontrolerzy stwierdzą uchybienia, jakie obszary obejmą zalecenia i czy problemy Wołowa ograniczają się do ryzykownych prognoz, czy mają również wymiar organizacyjny albo prawny.
Pozytywna opinia nie oznacza bezpiecznych finansów
RIO wydała o wykonaniu budżetu za 2025 rok opinię pozytywną z uwagami. Podobnie opinie dotyczące możliwości sfinansowania deficytu oraz prawidłowości planowanej kwoty długu były pozytywne, ale zawierały zastrzeżenia.
Takie rozstrzygnięcie nie jest certyfikatem finansowego bezpieczeństwa. RIO bada przede wszystkim zgodność dokumentów i przyjętych wskaźników z przepisami. Sama Izba zaznacza, że odpowiedzialność za realność planów, celowość wydatków i sytuację finansową jednostki ponoszą jej organy.
Wołów nadal może spinać budżet w tabelach. Jednak po zamknięciu 2025 roku wiadomo już, że gmina weszła w kolejny rok ze 119 mln zł długu, przekroczonym wskaźnikiem spłaty, ponad 15 mln zł przeznaczonym na spłatę i obsługę zadłużenia oraz planem sprzedaży majątku wielokrotnie przewyższającym dotychczasowe wyniki.
W maju pytaliśmy, czy Wołów buduje stabilną politykę finansową, czy tylko przesuwa problem w czasie.
Nowe dane RIO tej wątpliwości nie usuwają. Sprawiają, że staje się ona jeszcze bardziej aktualna.
Więcej z Wołów
Czytaj dalej
Ten temat ma ciąg dalszy
Wybraliśmy teksty, które naturalnie prowadzą czytelnika dalej.
