Czy w Polsce pojawi się szybki i pozasądowy sposób na rozwiązanie małżeństwa? Rządowy projekt wprowadza „zgodne rozwody” przed kierownikiem USC. Ale czy administracja jest gotowa na rolę, która dotąd należała do sądów?
Czy rozwód bez sądu będzie naprawdę prostszy?
Rada Ministrów przyjęła projekt zmian w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, wprowadzający nowy tryb – rozwód pozasądowy, przeprowadzany nie na sali rozpraw, lecz w urzędzie stanu cywilnego. Zdaniem rządu ma to odciążyć sądy i skrócić czas postępowań.
„Jeśli małżonkowie zgadzają się na rozwód, będzie on mógł się odbyć bez udziału sądu – wyłącznie przed kierownikiem USC” – wskazała KPRM w komunikacie dotyczącym projektu.
To zmiana fundamentalna: po raz pierwszy od dekad państwo dopuszcza rozwiązanie małżeństwa bez wyroku, jedynie na podstawie administracyjnego wpisu w akcie małżeństwa.
Jakie warunki trzeba spełnić, by rozwieść się w USC?
Nowa procedura jest dostępna tylko dla par, które spełnią jednocześnie wszystkie wymogi:
co najmniej rok małżeństwa,
pełna zgoda na rozwód,
brak wspólnych małoletnich dzieci,
trwały i zupełny rozkład pożycia,
brak toczącego się postępowania o rozwód, separację lub unieważnienie,
obywatelstwo polskie albo stałe zamieszkanie w Polsce (w przypadku małżeństw mieszanych).
Co ważne, to kierownik USC ocenia, czy przesłanki są spełnione – i ma prawo odmówić przeprowadzenia rozwodu. To rola o charakterze quasi-orzeczniczym, choć bez instrumentów, które posiada sąd.
Dlaczego procedura jest dwuetapowa?
Nowy tryb wymaga dwóch wizyt:
Etap 1: zapewnienia (ważne 6 miesięcy)
Małżonkowie wspólnie stawiają się w dowolnym USC i podpisują zapewnienia, że spełniają ustawowe warunki.
Etap 2: oświadczenia o rozwodzie
Po upływie co najmniej miesiąca – ale przed upływem pół roku – muszą ponownie przyjść razem i złożyć definitywne oświadczenia woli o rozwiązaniu małżeństwa.
Dopiero wtedy kierownik wpisuje wzmiankę o rozwodzie do aktu małżeństwa – i małżeństwo przestaje istnieć.
Czy USC poradzi sobie z oceną „trwałego rozkładu pożycia”?
Największe kontrowersje wynikają z faktu, że urzędnik administracji ma oceniać materię, którą do tej pory badał wyłącznie sąd.
Trwały rozkład pożycia to pojęcie prawne, które nie zawsze jest widoczne „na pierwszy rzut oka”.
Czy kierownicy USC będą mieli szkolenia?
Czy powstaną procedury wykrywania presji, przemocy, zależności ekonomicznej?
Czy osoba zastraszona będzie mogła zgłosić obawy?
Na te pytania projekt jeszcze nie daje odpowiedzi.
Po co ta zmiana? I kiedy wejdzie w życie?
Rząd wskazuje, że celem jest przede wszystkim odciążenie sądów – według różnych analiz rozwody „zgodne”, bez sporów majątkowych i opiekuńczych, stanowią istotną część wokand.
Ustawa ma wejść w życie po 12 miesiącach od publikacji w Dzienniku Ustaw, czyli realnie w drugiej połowie 2026 roku.
Źródło: komunikat KPRM z dnia przyjęcia projektu ustawy.
📲 Znajdziesz nas także w Google News – kliknij i obserwuj Radio DTR, aby otrzymywać nasze najnowsze informacje prosto w aplikacji!