Trzynaście lat. Tyle – według rozstrzygnięcia nadzorczego wojewody dolnośląskiego – funkcjonował w Trzebnicy system opłat cmentarnych wprowadzony bez właściwej podstawy prawnej. Decyzja zapadła 3 marca 2026 roku. Sprawa dotyczy zarządzeń burmistrza regulujących opłaty za korzystanie z Cmentarza Komunalnego przy ul. Spokojnej.
Jak zaczęła się sprawa?
Impulsem była skarga jednej z osób korzystających z cmentarza. W jej następstwie wojewoda poprosił gminę o przedstawienie dokumentów regulujących opłaty.
Okazało się, że podstawą ich pobierania było zarządzenie burmistrza z 2013 roku, które przez lata było kilkakrotnie zmieniane.
Wojewoda przeanalizował dokumenty i wydał rozstrzygnięcie nadzorcze nr PNK-N.4131.140.1.2026.AA2 z 3 marca 2026 r.
Wnioski? Bardzo poważne.
Które decyzje zostały unieważnione?
Wojewoda stwierdził nieważność zarządzenia burmistrza:
-
ZBZ-0050.24.2013 z 15 kwietnia 2013 r.
To akt, który wprowadzał cennik opłat za korzystanie z cmentarza komunalnego w Trzebnicy.
Unieważnienie objęło również wszystkie jego późniejsze zmiany:
-
ZBZ-0050.113.2013 – 31 października 2013 r.
-
ZBZ-0050.130.2013 – 4 grudnia 2013 r.
-
0050.34.2016 – 23 maja 2016 r.
-
0050.78.2016 – 2 września 2016 r.
W praktyce oznacza to, że cały system opłat cmentarnych wprowadzony przez burmistrza od 2013 roku został zakwestionowany przez organ nadzoru.
Najważniejszy zarzut: brak kompetencji
Kluczowy problem jest bardzo prosty.
Prawo mówi jasno:
opłaty za korzystanie z obiektów użyteczności publicznej gminy – takich jak cmentarz – ustala rada gminy, a nie burmistrz.
Podstawą jest art. 4 ustawy o gospodarce komunalnej.
Rada Miejska w Trzebnicy nie przekazała burmistrzowi uprawnienia do ustalania tych opłat, dlatego – zdaniem wojewody – doszło do przekroczenia kompetencji.
Innymi słowy:
organ wykonawczy wkroczył w kompetencje organu stanowiącego.
Kolejne naruszenia prawa
Analiza dokumentów wykazała również inne nieprawidłowości.
1. Nielegalne opłaty za groby
W zarządzeniu pojawiły się m.in.:
-
opłaty za „zachowanie” istniejących grobów
-
opłaty za dochowanie kolejnej osoby
-
opłaty okresowe za groby murowane
Tymczasem ustawa o cmentarzach przewiduje inne zasady.
Na przykład:
-
grób ziemny nie może być użyty ponownie przez 20 lat,
-
ale grobów murowanych wieloosobowych ten limit nie dotyczy.
Wprowadzenie okresowych opłat za takie groby uznano za sprzeczne z ustawą.
2. Opłaty za czynności, których gmina nie może pobierać
W cenniku znalazły się także opłaty za:
-
montaż i demontaż nagrobka
-
drobne prace budowlane przy grobie
-
czynności administracyjne przy pochówku
-
niektóre działania związane z ekshumacją
Zdaniem wojewody nie mieszczą się one w zakresie opłat za korzystanie z cmentarza.
Prawo do:
-
postawienia nagrobka,
-
utrzymania grobu,
-
wykonywania prac przy nim
jest elementem prawa do grobu, a nie usługą, za którą gmina może naliczać dodatkowe opłaty.
3. Kontrowersyjne opłaty za wjazd na cmentarz
W zarządzeniu przewidziano też opłaty za wjazd samochodem.
Sama opłata za wjazd – zdaniem organu nadzoru – może być dopuszczalna.
Problem polegał jednak na tym, że:
-
opłaty różniły się w zależności od celu wjazdu,
-
były naliczane np. „za grób”.
To narusza zasadę równości korzystania z obiektu publicznego.
4. Akt prawa miejscowego bez publikacji
Wojewoda wskazał jeszcze jeden fundamentalny problem.
Jeśli dokument wprowadza powszechnie obowiązujące opłaty, jest aktem prawa miejscowego.
A taki akt musi być:
-
ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa.
Tymczasem zarządzenie burmistrza przewidywało, że wchodzi w życie z dniem podjęcia, bez publikacji.
To – zdaniem wojewody – uniemożliwia jego legalne wejście w życie.
Chaos legislacyjny
W rozstrzygnięciu pojawił się także zarzut dotyczący sposobu zmieniania przepisów.
Kolejne zarządzenia burmistrza:
-
zmieniały wcześniejsze zarządzenia zmieniające,
-
zamiast odnosić się do aktu pierwotnego.
Według zasad techniki prawodawczej jest to poważny błąd legislacyjny.
Co to oznacza dla mieszkańców?
Rozstrzygnięcie wojewody oznacza przede wszystkim jedno:
system opłat cmentarnych obowiązujący w Trzebnicy przez ponad dekadę został uznany za niezgodny z prawem.
Zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym stwierdzenie nieważności powoduje wstrzymanie wykonania aktu w zakwestionowanym zakresie.
Czy oznacza to możliwość dochodzenia zwrotu opłat przez mieszkańców?
To już pytanie, które może stać się przedmiotem sporów prawnych.
Pytania, które dopiero się pojawią
Rozstrzygnięcie wojewody otwiera kilka ważnych kwestii:
-
czy rada miejska przygotuje nowy system opłat,
-
czy mieszkańcy będą dochodzić zwrotów,
-
jak długo gmina stosowała wadliwe regulacje.
Jedno jest pewne – sprawa cmentarza komunalnego w Trzebnicy dopiero się zaczyna.
A jej finał może być znacznie bardziej polityczny niż administracyjny.
Artykuł powiązany Jak odzyskać pieniądze z cmentarza w Trzebnicy? Poradnik
📲 Znajdziesz nas także w Google News – kliknij i obserwuj Radio DTR, aby otrzymywać nasze najnowsze informacje prosto w aplikacji!
