Od września 2026 roku opłata za gospodarowanie odpadami we Wrocławiu wzrasta z 41,24 do 55 zł miesięcznie od osoby. Miasto wskazuje na czynniki od niego niezależne: rosnące wynagrodzenia, ceny energii i paliw, wyższą opłatę za składowanie oraz nowe obowiązki środowiskowe. Dokumenty potwierdzają wzrost kosztów, nie pokazują jednak, jaką część podwyżki odpowiada każdy z wymienionych powodów.

Wrocławianie zapłacą miesięcznie o 13,76 zł więcej od osoby. Oznacza to wzrost o około 33,4 proc. Czteroosobowe gospodarstwo domowe wyda na odpady dodatkowo 55,04 zł miesięcznie, czyli ponad 660 zł w ciągu roku.

Miasto uzasadnia zmianę koniecznością dostosowania wpływów do rzeczywistych i prognozowanych kosztów systemu. W dokumentacji uchwały wskazuje na „obiektywne czynniki niezależne od Gminy Wrocław”: wzrost kosztów pracy, paliw i energii, droższe składowanie, obowiązek osiągania wymaganych poziomów recyklingu oraz poszerzanie selektywnej zbiórki.

To wyjaśnia kierunek zmian. Nie odpowiada jednak jeszcze na pytanie, dlaczego miesięczny rachunek mieszkańca musi wzrosnąć akurat o jedną trzecią.

Koszt systemu rośnie szybciej niż masa odpadów

W 2023 roku zbieranie, odbiór, transport i zagospodarowanie wrocławskich odpadów kosztowały blisko 413,82 mln zł. W planie na 2026 rok zapisano już 521,73 mln zł.

Czytaj dalej

Powiązany temat

Najpierw przeczytaj Tata częściej czeka na telefon

W ciągu trzech lat koszty tej części systemu mają więc wzrosnąć o niemal 107,91 mln zł, czyli o około 26,1 proc. Miasto prognozuje, że w latach 2027–2029 średni roczny koszt może dojść do prawie 583,8 mln zł.

Nie można jednak powiedzieć, że przyczyną jest wyłącznie gwałtowny przyrost ilości śmieci. W 2023 roku odebrano 272,19 tys. ton odpadów, a w 2025 roku 266,73 tys. ton. Łączna masa była więc o około 2 proc. niższa.

Zmienia się za to struktura odpadów. Spada masa odpadów zmieszanych, ale rośnie ilość bioodpadów, tekstyliów oraz śmieci oddawanych do punktów selektywnej zbiórki. Bioodpadów odebrano w 2025 roku o 16,7 proc. więcej niż dwa lata wcześniej. Ilość odpadów przyjmowanych przez PSZOK-i zwiększyła się w ostatnim cyklu rocznym o około 40 proc.

System może więc drożeć nawet wtedy, gdy łączna góra śmieci nie rośnie. Każda frakcja wymaga osobnych pojemników, transportu, harmonogramów i sposobów zagospodarowania.

ilustracja do artykułu koszty śmieci we Wrocławiu

Wynagrodzenia wzrosły o jedną trzecią

Gospodarka odpadami jest pracochłonna. Potrzebuje kierowców, ładowaczy, pracowników sortowni, operatorów instalacji, mechaników i personelu technicznego. Śmieciarka sama jeszcze nie wstaje o piątej rano, choć rachunek czasem sugeruje, że pobiera dodatek za samodzielność.

W miejskim uzasadnieniu zestawiono minimalne wynagrodzenie wynoszące:

Według tej metody płaca minimalna wzrosła między 2023 a 2026 rokiem o 1206 zł, czyli o około 33,5 proc. Dokument wskazuje, że wyższe koszty zatrudnienia przenoszą się na ceny usług oferowanych gminie przez wykonawców.

Kwota 4806 zł obowiązuje od 1 stycznia 2026 roku.

Trzeba jednak dodać istotne zastrzeżenie. W 2023 roku płaca minimalna wynosiła 3490 zł od stycznia i 3600 zł dopiero od lipca. Podobnie w 2024 roku wzrosła z 4242 do 4300 zł w połowie roku. Miejska tabela porównuje zatem zasadniczo stawki obowiązujące pod koniec kolejnych lat, a nie średnie roczne koszty wynagrodzeń. Nie podważa to wzrostu kosztów pracy, ale pokazuje, że przedstawione 33,5 proc. jest uproszczonym wskaźnikiem, a nie pełnym rozliczeniem kosztów zatrudnienia w systemie.

Opłata marszałkowska wzrosła o 32 proc.

Kolejnym elementem jest opłata za korzystanie ze środowiska, nazywana potocznie opłatą marszałkowską. Dotyczy ona składowania odpadów i ma sprawiać, że wyrzucanie śmieci na składowisko będzie droższe niż ich odzysk lub recykling.

Według dokumentacji miasta stawka wynosiła:

• 300,17 zł za tonę w 2023 roku,
• 343,39 zł w 2024 roku,
• 382,54 zł w 2025 roku,
• 396,31 zł w 2026 roku.

W ciągu trzech lat wzrosła zatem o około 32 proc.

Nie oznacza to jednak, że koszt każdej tony odpadów odbieranej od mieszkańców automatycznie wzrósł o 96,14 zł. Opłata odnosi się do składowania, a nie do całego strumienia odpadów. Jej rzeczywisty wpływ zależy więc również od tego, jaka część śmieci trafia ostatecznie na składowiska, a jaka do recyklingu, odzysku lub innych instalacji.

Śmieciarki spalają paliwo, sortownie zużywają prąd

Miejski system opiera się na specjalistycznym transporcie oraz energochłonnych instalacjach. Śmieciarki codziennie pokonują trasy między nieruchomościami i miejscami przeładunku. Sortownie korzystają z taśm, separatorów, pras, wentylacji i urządzeń rozdrabniających. Do tego dochodzą naprawy samochodów, części, opony oraz materiały eksploatacyjne.

W uzasadnieniu miasta zapisano, że skumulowany poziom cen w 2025 roku był o około 19,57 proc. wyższy niż w 2023 roku. Wzrost miał obejmować między innymi paliwo, energię, wynagrodzenia, materiały oraz usługi zewnętrzne.

Problem polega na tym, że dokument nie przedstawia osobnych wartości:

• ile dokładnie system wydał na paliwo w poszczególnych latach,
• ile kosztowała energia elektryczna,
• jaki udział w całkowitym wzroście stanowiły wynagrodzenia,
• jaka część podwyżki wynika z serwisu pojazdów i urządzeń.

Miasto wskazuje więc realne mechanizmy kosztowe, lecz nie pokazuje ich udziału w końcowym rachunku. Wiemy, że paliwo i prąd podnoszą koszty. Nie wiemy natomiast, czy odpowiadają za kilka, kilkanaście czy kilkadziesiąt milionów złotych rocznie.

Ceny w nowych umowach wzrosły o kilkanaście procent

Najbardziej wymiernym dowodem są stawki wynikające z umów na odbiór, transport i zagospodarowanie poszczególnych frakcji.

W porównaniu z cenami z przetargu obejmującego lata 2023–2025 obecne stawki na 2026 rok wzrosły między innymi:

W zależności od frakcji wzrost wynosi około 13–15 proc. Przykładowo obsługa tony odpadów zmieszanych zdrożała o 14,3 proc., a bioodpadów o 14,9 proc.

To ważna informacja, ponieważ pokazuje rzeczywiste ceny płacone w ramach umów, a nie tylko ogólne wskaźniki inflacji czy płacy minimalnej.

Jednocześnie podwyżka opłaty mieszkańca przekracza 33 proc. Sama zmiana ceny jednostkowej usług o kilkanaście procent nie wyjaśnia więc całego wzrostu. Znaczenie mają także masa i struktura odpadów, częstotliwość odbioru, nowe obowiązki oraz dotychczasowy poziom niedofinansowania systemu.

Nowe obowiązki również kosztują

Od 2025 roku gminy muszą zapewnić selektywną zbiórkę tekstyliów. We Wrocławiu ich masa wzrosła z około 64 ton w latach 2023–2024 do niemal 593 ton w 2025 roku. To ponad dziewięciokrotny wzrost.

Nowa frakcja oznacza potrzebę przygotowania infrastruktury, transportu, informacji dla mieszkańców oraz znalezienia sposobu jej zagospodarowania.

Miasto wskazuje również na wymagane poziomy recyklingu i przygotowania odpadów do ponownego użycia. Niewykonanie ustawowych norm może prowadzić do kar, a samo osiąganie lepszych wyników wymaga dokładniejszej segregacji i kosztowniejszego przetwarzania.

Dodatkowym zagrożeniem ma być system kaucyjny. Butelki PET i puszki aluminiowe, czyli surowce o stosunkowo wysokiej wartości, mają w większej części trafiać do automatów i punktów zwrotu, a nie do miejskiego systemu. Gminie mogą więc pozostać odpady trudniejsze i droższe w zagospodarowaniu, przy jednoczesnym spadku przychodów ze sprzedaży wartościowych surowców.

„Niezależne od miasta” nie oznacza „poza kontrolą miasta”

Wzrost płac, opłaty marszałkowskiej, cen energii oraz obowiązki ustawowe rzeczywiście nie są ustalane przez Wrocław. Miasto nie może samodzielnie obniżyć minimalnego wynagrodzenia ani znieść krajowych przepisów środowiskowych.

Nie oznacza to jednak, że cały koszt systemu znajduje się poza wpływem samorządu.

Od miasta zależą między innymi sposób przygotowania przetargów, długość i konstrukcja umów, organizacja sektorów odbioru, kontrola wykonawców, częstotliwość wywozu, działanie PSZOK-ów, skuteczność egzekwowania opłat oraz jakość segregacji. Od tych elementów również zależy, ile ostatecznie kosztuje każda tona odpadów.

Dlatego określenie „czynniki niezależne od gminy” opisuje tylko część sytuacji. Dokumentacja nie rozdziela kosztów zewnętrznych od tych, na które organizacja miejskiego systemu może mieć wpływ.

Podwyżka ma przyczyny, ale brakuje jej pełnej anatomii

Miejskie dokumenty dowodzą, że gospodarka odpadami stała się droższa. Koszty pracy wzrosły, składowanie podrożało, nowe umowy mają wyższe stawki, a kolejne obowiązki wymagają dodatkowych pieniędzy.

Nie ma jednak szczegółowego rozliczenia pokazującego, jaka część podwyżki do 55 zł wynika z:

kosztów zatrudnienia, paliwa, energii, nowych przetargów, opłaty marszałkowskiej, selektywnej zbiórki i organizacji systemu.

Mieszkańcy otrzymali listę powodów, lecz nie pełną kalkulację ich wpływu na końcową cenę.

Podwyżka nie wzięła się znikąd. Nadal jednak nie wiadomo, ile w rachunku za śmieci kosztuje paliwo, ile praca, ile przepisy, a ile sposób zarządzania systemem przez samo miasto.

Więcej z wrocław

Ruszył remont ulicy Ignuta. Trzy miesiące utrudnień na Kozanowie

Głupota zawsze wygrywa. Szermierz znów stracił szpadę

Pokolenie zawieszone. Przyszłość odłożona na później

Betonowe piekło Wrocławia. Miliony na zieleń, lecz miasto nadal nie wie, czy robi się chłodniej

Czytaj dalej

Ten temat ma ciąg dalszy

Wybraliśmy teksty, które naturalnie prowadzą czytelnika dalej.

Najpierw przeczytaj Tata częściej czeka na telefon ten sam dział i podobny temat

Twierdza ZWiK. Gdzie kończy się jawność miejskiej spółki? ten sam dział i podobny temat

Śląsk, Ekosystem i recykling kadr? ten sam dział i podobny temat