Ponad 40,1 mln zł na inwestycje, blisko 19,62 mln zł deficytu i zaledwie 15 tys. zł nadwyżki operacyjnej. Żmigród zakończył 2025 rok z rozbudowanym programem inwestycyjnym, ale niemal bez bieżącej rezerwy finansowej. To nie oznacza niewypłacalności gminy. Pokazuje jednak, że koszty codziennego funkcjonowania niemal zrównały się z dochodami bieżącymi.
Rok 2025 w Żmigrodzie można opisać dwiema liczbami. Pierwsza to ponad 40,12 mln zł wydatków inwestycyjnych. Druga to zaledwie 15 002 zł nadwyżki operacyjnej.
Pierwsza liczba dobrze wygląda w podsumowaniach inwestycji. Druga pokazuje, jak niewielki margines pozostał gminie po pokryciu bieżących kosztów funkcjonowania.
Według zestawienia Regionalnej Izby Obrachunkowej we Wrocławiu dochody Żmigrodu wyniosły w 2025 roku około 124,85 mln zł, a wydatki przekroczyły 144,47 mln zł. Budżet zamknął się deficytem wynoszącym dokładnie 19 617 220 zł. Zadłużenie na koniec roku sięgnęło 68 820 551 zł.
Żmigród w liczbach
Najważniejsze dane finansowe za 2025 rok przedstawiają się następująco:
- dochody ogółem: 124,85 mln zł,
- wydatki ogółem: 144,47 mln zł,
- wydatki majątkowe: 40,13 mln zł,
- deficyt budżetu: 19,62 mln zł,
- wynik operacyjny: 15 002 zł,
- zadłużenie: 68,82 mln zł.
Dług odpowiadał około 55,1 proc. rocznych dochodów gminy, a inwestycje stanowiły około 27,8 proc. wszystkich wydatków.
Sam poziom zadłużenia nie przesądza jeszcze o złej sytuacji finansowej. Znacznie bardziej wymowna jest niemal zerowa nadwyżka operacyjna.
Zostało 15 tysięcy złotych
Nadwyżka operacyjna jest różnicą między dochodami bieżącymi a wydatkami bieżącymi. Pokazuje, czy samorząd po sfinansowaniu codziennego funkcjonowania ma jeszcze własne pieniądze na inwestycje, spłatę zobowiązań i nieprzewidziane wydatki.
W Żmigrodzie ta różnica wyniosła w 2025 roku tylko 15 002 zł.
Przy dochodach przekraczających 124 mln zł jest to wartość symboliczna. Stanowi około 0,012 proc. wszystkich dochodów gminy. Dla zobrazowania skali: na każde 1000 zł dochodów budżetu przypadało około 12 groszy nadwyżki operacyjnej.
Nie oznacza to, że na rachunkach gminy pozostało tylko 15 tys. zł. Wynik operacyjny nie jest stanem konta. Pokazuje jednak, że dochody bieżące niemal w całości zostały pochłonięte przez wydatki bieżące.
Finansowa poduszka nie tyle się skurczyła, co stała się niemal niewidoczna.
Deficyt był gorszy od planowanego
Regionalna Izba Obrachunkowa zwraca uwagę, że Żmigród znalazł się wśród zaledwie sześciu dolnośląskich gmin, w których wykonany deficyt okazał się większy od pierwotnie planowanego.
Obok Żmigrodu RIO wymieniła Janowice Wielkie, Mieroszów, Pielgrzymkę, Stoszowice i Zawidów. W większości dolnośląskich samorządów ostateczny wynik był lepszy od planu — uzyskano nadwyżkę albo deficyt mniejszy, niż zakładano. W Żmigrodzie wydarzyło się odwrotnie.
To ważne, ponieważ deficyt na poziomie prawie 19,62 mln zł nie był wyłącznie świadomie pozostawioną rezerwą w planie budżetowym. Ostateczny rezultat okazał się mniej korzystny od wcześniejszych założeń.
Rada Miejska i burmistrz powinni więc wyjaśnić:
- co pogłębiło deficyt,
- które dochody nie zostały wykonane,
- które wydatki wzrosły ponad przewidywania,
- z jakich źródeł pokryto brakujące prawie 19,62 mln zł.
Inwestycje wzrosły ponad dwukrotnie
Gmina nie ukrywa, że rok 2025 był okresem bardzo intensywnych inwestycji.
W raporcie o stanie gminy wskazano, że wydatki inwestycyjne wzrosły z około 16,35 mln zł w 2024 roku do 40,13 mln zł w 2025 roku. Wartość gminnego mienia miała w tym czasie zwiększyć się o ponad 48 mln zł — z 334,41 mln zł do 383,19 mln zł.
Wśród większych przedsięwzięć znalazły się między innymi:
- Cyklostrada Dolnośląska na trasie Bychowo–Karnice–Kędzie — około 7,51 mln zł,
- adaptacja budynku przy ul. Batorego na nową siedzibę Urzędu Miejskiego — około 5,71 mln zł wydatków w 2025 roku,
- budowa drogi, chodników i kanalizacji deszczowej przy ulicach Krokusowej, Wrzosowej i Azaliowej — około 4,82 mln zł,
- stanica rowerowa przy Zespole Pałacowo-Parkowym — około 3,85 mln zł,
- sala sportowa przy Szkole Podstawowej w Barkowie — około 3,25 mln zł,
- zagospodarowanie dziewięciu podwórek i montaż monitoringu — około 3,25 mln zł,
- szlak rowerowy Kędzie–Barkowo — około 3,09 mln zł.
To realne przedsięwzięcia, które tworzą majątek i mogą poprawiać jakość życia mieszkańców. Nie można więc uczciwie sprowadzać deficytu wyłącznie do stwierdzenia, że gmina „przejadła pieniądze”.
Jednocześnie duża liczba inwestycji nie unieważnia pytań o ich finansowanie.
Znaczna część zadań miała dofinansowanie
Wiele realizowanych projektów zostało wspartych pieniędzmi zewnętrznymi.
Na trasę rowerową Bychowo–Karnice–Kędzie gmina wykazała około 6,29 mln zł dotacji, przy wydatkach wynoszących około 7,51 mln zł. Szlak Kędzie–Barkowo kosztował około 3,09 mln zł, a wskazane dofinansowanie wyniosło około 2,64 mln zł.
Budowa ulic Krokusowej, Wrzosowej i Azaliowej pochłonęła około 4,82 mln zł, przy dotacji wynoszącej około 3,75 mln zł. Stanica rowerowa miała kosztować w 2025 roku około 3,85 mln zł, a wsparcie z Polskiego Ładu wyniosło 2,6 mln zł.
To istotny kontekst. Nie można przyjmować, że całe 40,13 mln zł wydatków inwestycyjnych zostało sfinansowane kredytami albo obligacjami.
Pozostaje jednak koszt wkładu własnego oraz wydatki, które nie zostały pokryte dotacjami. Dochodzą do tego przyszłe koszty utrzymania nowego majątku: energii, remontów, ubezpieczenia, personelu i obsługi technicznej.
Nowa inwestycja zaczyna kosztować także po przecięciu wstęgi.
68,82 mln zł długu
Na koniec 2025 roku Żmigród miał około 68,82 mln zł zadłużenia. Było to mniej niż dług Prusic czy Trzebnicy, ale nadal odpowiadało ponad połowie rocznych dochodów gminy.
Dług sam w sobie nie jest czymś nadzwyczajnym. Samorządy zaciągają kredyty i emitują obligacje, aby rozłożyć koszt dużych inwestycji na wiele lat.
Problem pojawia się wtedy, gdy wysokiemu zadłużeniu towarzyszy bardzo niska nadwyżka operacyjna. To właśnie z bieżącej nadwyżki samorząd powinien finansować między innymi spłaty kapitału i wkłady własne do kolejnych przedsięwzięć.
Przy nadwyżce wynoszącej 15 tys. zł budżet staje się bardziej zależny od:
- dotacji,
- sprzedaży majątku,
- wolnych środków z wcześniejszych lat,
- nowych kredytów lub obligacji,
- poprawy dochodów w kolejnych latach.
To nie jest niewypłacalność
Dane nie pozwalają ogłosić, że Żmigród jest niewypłacalny albo znajduje się w sytuacji bankructwa.
RIO informuje, że w 2025 roku żadna dolnośląska jednostka samorządu terytorialnego nie realizowała programu postępowania naprawczego. Izba nie musiała również zastępczo ustalać budżetu żadnego samorządu w województwie.
Żmigród zachował dodatni wynik operacyjny, choć był on minimalny. Nie jest to zatem gmina, której bieżące wydatki formalnie przekroczyły bieżące dochody.
Granica została jednak osiągnięta niemal co do złotówki.
Co powinny pokazać władze gminy?
Do pełnej oceny sytuacji potrzebne są dane, których zbiorcze zestawienie RIO nie przedstawia.
Burmistrz i Rada Miejska powinni udostępnić mieszkańcom przejrzystą informację obejmującą:
- strukturę długu według kredytów, pożyczek i obligacji;
- harmonogram spłat i wykupów na lata 2026–2030;
- koszty odsetek i prowizji;
- kwotę nowych zobowiązań zaciągniętych w 2025 roku;
- źródła pokrycia deficytu wynoszącego 19,62 mln zł;
- wkład własny gminy w każdą z większych inwestycji;
- prognozowane koszty utrzymania nowego majątku;
- plan odbudowania nadwyżki operacyjnej.
Czytaj dalej
Powiązany temat
Szczególnie ważne jest ostatnie pytanie. Rok intensywnych inwestycji może być zdarzeniem jednorazowym. Jeżeli w kolejnych latach wydatki majątkowe spadną, a dochody bieżące wzrosną szybciej od kosztów, finansowa przestrzeń może zostać odbudowana.
Jeżeli jednak bieżąca nadwyżka pozostanie bliska zeru, nawet niewielki wzrost kosztów może wymusić ograniczanie zadań, podnoszenie opłat albo dalsze zadłużanie.
Majątek wzrósł. Odporność budżetu spadła
Władze Żmigrodu mogą zasadnie wskazywać, że rok 2025 przyniósł znaczący wzrost wartości majątku i realizację wielu potrzebnych inwestycji.
Mieszkańcy mają jednak prawo zobaczyć pełny rachunek.
Po jednej stronie znajdują się drogi, ścieżki rowerowe, sala sportowa, podwórka i nowa infrastruktura. Po drugiej — prawie 19,62 mln zł deficytu, 68,82 mln zł długu i nadwyżka operacyjna wynosząca jedynie 15 002 zł.
Obie strony tego bilansu są prawdziwe.
Żmigród w 2025 roku wyraźnie przyspieszył inwestycyjnie. Pytanie brzmi, czy po tym sprincie budżetowi zostało jeszcze wystarczająco dużo oddechu.
Źródła: Regionalna Izba Obrachunkowa we Wrocławiu, „Wykonanie budżetów jednostek samorządu terytorialnego województwa dolnośląskiego za 2025 rok”; „Raport o stanie Gminy Żmigród za 2025 rok”.
Magazynu Radio DTR 7/2026
, 30+ materiałów z regionu w jednym miejscu
Kup wydanie za 10 zł →
Więcej z Żmigród
Czytaj dalej
Ten temat ma ciąg dalszy
Wybraliśmy teksty, które naturalnie prowadzą czytelnika dalej.
