166 milionów złotych do wydania, ponad 64 miliony złotych zadłużenia i coraz mniej pieniędzy na inwestycje. Projekt budżetu Obornik Śląskich na 2027 rok pokazuje samorząd, który planuje utrzymanie istniejących usług, finansowanie zobowiązań i ograniczanie długu. Tymczasem potrzeby mieszkańców nie znikają. Szkoła w Urazie nadal czeka na rozbudowę, drogi wymagają modernizacji, a infrastruktura komunalna kolejnych nakładów. Najbardziej niepokojące liczby znajdują się jednak nie w samym budżecie, lecz w Wieloletniej Prognozie Finansowej. W 2028 roku gmina przewiduje na wydatki majątkowe już tylko 7,9 miliona złotych. Czy to początek inwestycyjnej stagnacji, czy cena, którą Oborniki Śląskie muszą zapłacić za wcześniejsze decyzje finansowe?
Budżet się zgadza. Ale co z potrzebami mieszkańców?
16 listopada 2026 roku burmistrz Obornik Śląskich Arkadiusz Poprawa przedłożył Radzie Miejskiej i Regionalnej Izbie Obrachunkowej projekt budżetu na 2027 rok. Dokument obejmuje zarówno dochody, wydatki, jak i wykaz planowanych inwestycji.
Na pierwszy rzut oka wszystko wygląda poprawnie. Dochody wynoszą 166 208 692,60 zł. Wydatki zaplanowano dokładnie na taką samą kwotę. Nie przewidziano deficytu.
Budżet jest zrównoważony.
Jednak równowaga księgowa nie jest odpowiedzią na pytanie, czy samorząd zaspokaja najważniejsze potrzeby mieszkańców. Nie mówi również, czy gmina rozwija infrastrukturę w tempie odpowiadającym oczekiwaniom i narastającym problemom.
Właśnie dlatego budżet należy czytać inaczej niż zestawienie dochodów i wydatków.
Nie wystarczy zapytać, na co zaplanowano pieniądze. Trzeba również sprawdzić, czego w dokumencie nie zapisano, które inwestycje przesunięto na kolejne lata i jakie przedsięwzięcia nadal pozostają na etapie dokumentacji.
W przypadku Obornik Śląskich szczególne znaczenie mają dwie liczby.
Na bieżące funkcjonowanie gminy przewidziano ponad 150 milionów złotych. Na wydatki majątkowe, obejmujące inwestycje i transfery majątkowe, zaplanowano nieco ponad 16 milionów.
Oznacza to, że około 90 procent wydatków ma charakter bieżący, a niespełna 10 procent majątkowy.
Nie oznacza to, że 90 procent pieniędzy przeznaczono na urzędników. Wydatki bieżące finansują również szkoły, nauczycieli, transport publiczny, pomoc społeczną, utrzymanie infrastruktury i inne usługi, z których mieszkańcy korzystają każdego dnia.
Problem polega na czymś innym.
Jak przy takiej strukturze budżetu gmina zamierza rozwiązywać wieloletnie problemy infrastrukturalne i realizować przedsięwzięcia wymagające wielomilionowych nakładów?
Inwestycje maleją. I nie jest to wyłącznie problem jednego roku
Najważniejsze informacje pojawiają się po zestawieniu projektu budżetu na 2027 rok z Wieloletnią Prognozą Finansową na lata 2027–2042.
W 2025 roku wydatki majątkowe gminy wyniosły 28,93 miliona złotych.
Wielkość przyjęta w WPF dla 2026 roku to 22,31 miliona złotych.
Na 2027 rok przewidziano 16,05 miliona złotych.
Oznacza to spadek planowanych wydatków majątkowych o 28,05 procent wobec wielkości przyjętej dla 2026 roku.
I właśnie tutaj zaczyna się najważniejsza część analizy.
W 2028 roku, według nowej prognozy, gmina zamierza przeznaczyć na wydatki majątkowe zaledwie 7,91 miliona złotych. W 2029 roku kwota pozostaje na niemal identycznym poziomie.
Jeżeli obecne założenia się utrzymają, wydatki majątkowe w 2028 roku będą o ponad połowę niższe niż zaplanowane na 2027 rok.
W ciągu trzech lat — porównując wykonanie 2025 roku z prognozą na 2028 rok — ich wartość zmniejszy się o około 73 procent.
To znacząca różnica.
Oczywiście wieloletnia prognoza nie jest dokumentem niezmiennym. Gmina może pozyskiwać dofinansowania, aktualizować harmonogramy i wprowadzać nowe zadania. Wiele samorządów przyjmuje ostrożne prognozy przyszłych wydatków inwestycyjnych.
Nie zmienia to jednak faktu, że przedstawiony 16 listopada dokument pokazuje określony kierunek finansowy.
Na dziś nie widać w nim szerokiego programu inwestycyjnego, który miałby w kolejnych latach zastąpić zmniejszające się nakłady.
Co więcej, autorzy WPF sami wskazują, że przy planowaniu przyszłych wydatków majątkowych uwzględniono konieczność zabezpieczenia pieniędzy na spłatę wcześniej zaciągniętych zobowiązań.
Jest to jedno z najważniejszych zdań całego dokumentu.
Pokazuje bowiem związek pomiędzy przeszłymi decyzjami finansowymi a możliwościami rozwoju gminy w przyszłości.
Dług, który będzie towarzyszył mieszkańcom do 2042 roku
Na koniec 2027 roku zadłużenie Obornik Śląskich ma wynosić 64 807 379,64 zł.
To równowartość około 39 procent planowanych rocznych dochodów gminy.
W projekcie WPF przewidziano stopniowe zmniejszanie zadłużenia, aż do jego spłaty w 2042 roku.
W 2027 roku gmina nie planuje rozchodów związanych ze spłatą kapitału długu. Przewiduje natomiast prawie 3 miliony złotych wydatków na jego obsługę.
Od 2028 roku mają rozpocząć się spłaty kapitału, początkowo po 3,65 miliona złotych rocznie. W kolejnych latach prognozowane raty sięgają 4,5 miliona złotych.
Te pieniądze nie będą mogły zostać ponownie wydane na drogi, szkoły czy kanalizację. Będą służyły regulowaniu wcześniej zaciągniętych zobowiązań.
Warto przypomnieć, że Radio DTR analizowało już operację refinansowania zadłużenia Obornik Śląskich.
W materiale opublikowanym 26 października opisaliśmy wypowiedź burmistrza z sesji 28 sierpnia 2025 roku, kiedy tłumaczył konieczność emisji nowych obligacji.
Według przywołanego protokołu mówił wówczas:
„Nie mamy z czego spłacić długu”.
Operacja dotycząca obligacji na kwotę 64,8 miliona złotych służyła spłacie wcześniejszych zobowiązań. Nie oznaczała automatycznego zwiększenia zadłużenia o tę sumę. Zmieniła natomiast harmonogram wykupu obligacji i rozłożyła obciążenia na dłuższy okres.
Taki mechanizm może być uzasadniony ekonomicznie. Pozwala uniknąć spiętrzenia płatności i zapewnić bieżącą płynność finansową.
Ale nie usuwa problemu kosztów zadłużenia.
Przenosi część obciążeń na przyszłe lata.
Dlatego warto zapytać, czy czas uzyskany dzięki refinansowaniu został wykorzystany do zwiększenia zdolności inwestycyjnej gminy, czy przede wszystkim pozwolił utrzymać dotychczasowy sposób jej funkcjonowania.
Nowy projekt WPF wskazuje, że w latach 2028–2042 planowane nadwyżki budżetowe mają być w całości przeznaczane na spłatę wcześniejszych zobowiązań.
To wyraźne założenie polityki finansowej.
Mieszkańcy powinni jednak wiedzieć, jakie konsekwencje będzie miało dla inwestycji, które od lat czekają na realizację.
Szkoła w Urazie. Przykład inwestycji, której nie widać w planie
Jednym z najbardziej wymownych przykładów jest rozbudowa szkoły podstawowej w Urazie.
Nie chodzi o pomysł zgłoszony kilka tygodni temu ani o inwestycję, której potrzeby dopiero należałoby rozpoznać.
Gmina wcześniej przygotowała dokumentację, a w 2024 roku uzyskała pozwolenie na budowę.
Zamierzenie obejmowało rozbudowę obiektu szkolnego o dodatkowe pomieszczenia dydaktyczne i funkcjonalne.
To inwestycja wynikająca z potrzeb placówki, która po zmianach systemu oświaty musi zapewniać warunki nauki również starszym rocznikom uczniów.
Tymczasem w projekcie budżetu na 2027 rok nie znajdujemy odrębnego zadania dotyczącego realizacji tej rozbudowy.
Nie ma go również w wykazie przedsięwzięć wieloletnich jako inwestycji z zabezpieczonym harmonogramem finansowania robót.
Pozostaje pytanie, co stanie się z przygotowaną dokumentacją i pozwoleniem na budowę.
Z posiadanych informacji wynika, że istotny termin związany z ważnością pozwolenia może przypadać w lutym 2027 roku. Nie można jednak przesądzić jego wygaśnięcia wyłącznie na podstawie daty wydania decyzji. Znaczenie mają data jej ostateczności oraz to, czy roboty zostały prawidłowo rozpoczęte.
Wymaga to jednoznacznego wyjaśnienia ze strony urzędu.
Dlaczego inwestycja, dla której gmina przygotowała dokumentację i uzyskała pozwolenie, nie otrzymała wyodrębnionego finansowania w przedstawionym projekcie budżetu?
Czy zamierzenie zostanie rozpoczęte?
Czy gmina dysponuje aktualnym kosztorysem?
Czy istnieje harmonogram realizacji?
A jeśli rozbudowa została odłożona, kto podjął tę decyzję i jak ją uzasadniono?
To pytania, które dotyczą nie tylko pieniędzy.
Dotyczą warunków nauki dzieci i przyszłości lokalnej szkoły.
Ponad 69 milionów na oświatę. Inwestycje stanowią niewielki ułamek
Na oświatę i wychowanie zaplanowano w 2027 roku ponad 69 milionów złotych.
To jedna z największych pozycji budżetu.
Jednak wydatki majątkowe w tym dziale wynoszą tylko 484 634,49 zł.
Stanowi to około 0,7 procent wszystkich wydatków oświatowych.
W tej kwocie znajdują się zarówno zadania inwestycyjne, jak i wydatki na zakupy oraz wyposażenie. Wśród przedsięwzięć przewidziano między innymi plac zabaw, modernizację oświetlenia, monitoring oraz zagospodarowanie przestrzeni aktywności.
Są to działania potrzebne, ale nie zastępują rozbudowy budynków szkolnych, jeżeli istnieją potwierdzone potrzeby lokalowe.
Trzeba oczywiście pamiętać, że wydatki na edukację obejmują przede wszystkim wynagrodzenia nauczycieli, utrzymanie placówek i realizację obowiązkowych zadań oświatowych.
Nie można więc traktować całych 69 milionów jako pieniędzy, które samorząd mógłby dowolnie przeznaczyć na inwestycje.
Nie zmienia to jednak potrzeby odpowiedzi na pytanie:
Czy w gminie, która wydaje tak znaczące środki na funkcjonowanie edukacji, istnieje wieloletni program modernizacji i rozbudowy infrastruktury szkolnej?
Jeżeli tak, mieszkańcy powinni poznać jego harmonogram i źródła finansowania.
Jeżeli nie, trudno będzie ocenić, kiedy najpilniejsze potrzeby poszczególnych placówek zostaną zaspokojone.
Na sport są miliony. A jak ustalono kolejność potrzeb?
W projekcie budżetu na 2027 rok przewidziano ponad 5,5 miliona złotych wydatków majątkowych w dziale kultury fizycznej.
Jednym z największych przedsięwzięć jest budowa pumptracka i rozbudowa skateparku, na które zapisano około 4,14 miliona złotych.
To znacząca inwestycja rekreacyjna.
Może odpowiadać na potrzeby młodzieży, rodzin i osób aktywnych fizycznie. Należy również uwzględnić, że przedsięwzięcie ma korzystać z dofinansowania zewnętrznego. Środki celowe przeznaczone na taki projekt nie zawsze można wykorzystać na inny obiekt.
Nie chodzi więc o proste przeciwstawianie skateparku szkole.
Chodzi o sposób określania priorytetów.
Gmina potrafi przygotować i zaplanować wielomilionową inwestycję rekreacyjną, natomiast wcześniej przygotowana rozbudowa szkoły w Urazie nie ma analogicznego finansowania w projekcie na 2027 rok.
Mieszkańcy mają prawo wiedzieć, jakie kryteria zdecydowały o takiej kolejności.
Czy przeprowadzono analizę pilności potrzeb?
Czy porównano społeczne korzyści i koszty poszczególnych inwestycji?
Czy rozważano poszukiwanie innych źródeł finansowania rozbudowy szkoły?
A przede wszystkim: czy rada miejska otrzymała pełne zestawienie przedsięwzięć, które nie znalazły się w budżecie z powodu braku środków?
Bo lista inwestycji przyjętych do realizacji mówi tylko część prawdy o polityce samorządu.
Równie istotna jest lista tych, które pozostawiono poza planem.
Drogi, kanalizacja, mieszkania. Potrzeby nie kończą się na 2027 roku
Podobne pytania pojawiają się przy innych zadaniach.
Na wydatki majątkowe związane z transportem i łącznością przewidziano około 2,82 miliona złotych.
Część tych środków obejmuje przygotowanie dokumentacji i zakup sprzętu do utrzymania dróg.
Dokumentacja jest niezbędna, a odpowiedni sprzęt może usprawnić naprawy. Nie są jednak tym samym co oddanie mieszkańcom nowej lub gruntownie przebudowanej drogi.
Nie wiemy również na podstawie samego projektu budżetu, jaka jest pełna skala niezaspokojonych potrzeb drogowych w gminie.
Ile ulic nadal nie ma odpowiedniej nawierzchni?
Ile dokumentacji przygotowano w poprzednich latach, ale nie przystąpiono do realizacji robót?
Ile inwestycji drogowych zmieniało terminy?
Jak długo mieszkańcy poszczególnych miejscowości czekają na rozwiązanie zgłaszanych problemów?
Podobnie wygląda kwestia gospodarki wodno-ściekowej.
W projekcie zapisano środki na przydomowe oczyszczalnie, rozbudowę sieci wodociągowej i kanalizacyjnej oraz działania związane z uporządkowaniem gospodarki ściekowej.
To konkretne przedsięwzięcia, których znaczenia nie należy pomniejszać.
Pozostaje jednak pytanie, czy składają się na wystarczający program modernizacji całej infrastruktury i odpowiadają na rzeczywisty stan techniczny urządzeń.
Jeszcze inny problem dotyczy mieszkalnictwa komunalnego.
W wykazie przedsięwzięć znajduje się budowa budynku wielorodzinnego przy ulicy Marii Skłodowskiej-Curie 84. Na 2027 rok zapisano 107 625 zł.
Taka kwota wymaga wyjaśnienia zakresu zadania. Czy chodzi o przygotowanie dokumentacji, kolejny etap prac, czy rzeczywiste rozpoczęcie budowy?
Sama nazwa inwestycji nie odpowiada na pytanie, kiedy mieszkańcy otrzymają nowe lokale.
W każdym z tych przypadków potrzebna jest informacja o efekcie końcowym, a nie wyłącznie o kwocie zapisanej w tabeli.
WPF do 2042 roku. Czy gmina planuje przyszłość, czy tylko spłaty?
Wieloletnia Prognoza Finansowa obejmuje okres aż do 2042 roku.
Jest więc dokumentem pozwalającym spojrzeć daleko poza najbliższy budżet.
W przedstawionych założeniach szczególnie mocno wyeksponowano stopniowe zmniejszanie zadłużenia, ograniczanie kosztów jego obsługi, terminowe wykonywanie zobowiązań i zachowanie wymaganych prawem wskaźników.
To racjonalne cele polityki finansowej.
Każdy samorząd powinien dbać o zdolność do regulowania swoich zobowiązań.
Jednak stabilność finansowa jest środkiem do realizacji zadań publicznych, a nie jedynym celem funkcjonowania gminy.
Z perspektywy mieszkańców równie istotne pozostaje to, czy w kolejnych latach poprawią się warunki nauki, komunikacja, dostępność mieszkań, stan dróg i infrastruktury komunalnej.
WPF przedstawia prognozę finansową na szesnaście lat. Nie zastępuje jednak szczegółowego programu rozwoju, w którym wskazano wszystkie najważniejsze potrzeby, szacunkowe koszty ich zaspokojenia oraz kolejność realizacji.
Szczególnie zastanawia perspektywa wydatków majątkowych po 2027 roku.
W 2028 roku zaplanowano 7,91 miliona złotych. W następnych latach prognozy wartości pozostają na poziomie około 7–8 milionów złotych rocznie.
Tymczasem potrzeby inwestycyjne nie muszą maleć wraz ze zmniejszaniem długu.
Budynki nadal będą się starzeć. Drogi będą wymagały napraw. Infrastruktura wodno-kanalizacyjna będzie potrzebowała modernizacji. Zmieniać się będą również potrzeby edukacyjne i społeczne.
Dlatego nie wystarczy wykazać, że w 2042 roku gmina planuje zakończyć spłatę zadłużenia.
Trzeba jeszcze odpowiedzieć, co zamierza zbudować i zmodernizować przez te wszystkie lata.
Budżet dla RIO czy budżet dla mieszkańców?
Projekt budżetu trafia do Regionalnej Izby Obrachunkowej, która ocenia go w ramach swoich ustawowych kompetencji.
Izba bada między innymi zgodność planowania finansowego z przepisami, zachowanie wymaganych relacji budżetowych i prawidłowość prognozy długu.
Nie zastępuje jednak rady miejskiej w dokonywaniu wyborów dotyczących lokalnych priorytetów.
Pozytywna opinia RIO nie jest potwierdzeniem, że samorząd wybrał najważniejsze społecznie inwestycje.
Nie rozstrzyga, czy wcześniej należy rozbudować szkołę, wyremontować drogę, zmodernizować kanalizację czy wybudować obiekt sportowy.
To decyzje należące do władz samorządowych.
Właśnie dlatego rada miejska powinna oceniać projekt budżetu nie tylko pod kątem zgodności sum, lecz także skutków proponowanych wydatków.
Warto przy tym wrócić do podstawowego pytania:
Czy mieszkańcy otrzymali informację o najważniejszych przedsięwzięciach, które nie znalazły się w budżecie na 2027 rok?
Jeżeli nie, radni powinni o takie zestawienie wystąpić jeszcze przed uchwaleniem dokumentu.
Bez niego trudno porównać rzeczywiste potrzeby z listą przedsięwzięć wybranych przez burmistrza.
Kto odpowiada za inwestycje, które nie doczekały się realizacji?
To prawdopodobnie najważniejsza kwestia, której nie da się rozstrzygnąć na podstawie jednego projektu budżetu.
Wieloletnie przedsięwzięcia są planowane, zmieniane i rozliczane przez kolejne lata.
Część z nich może wymagać aktualizacji dokumentacji. Inne uzależnione są od dofinansowania zewnętrznego, przetargów lub decyzji administracyjnych.
Przesunięcie inwestycji nie musi więc oznaczać zaniedbania.
Ale każda istotna zmiana terminu i kosztu powinna mieć możliwą do zweryfikowania przyczynę.
W przypadku Obornik Śląskich potrzebne jest dziś zestawienie wszystkich ważniejszych przedsięwzięć zapisanych w budżetach poprzednich lat, które nie zostały zakończone zgodnie z pierwotnymi planami.
Powinno obejmować datę rozpoczęcia zadania, jego pierwotną wartość, późniejsze zmiany, dotychczasowe wydatki, stan realizacji i przewidywany termin ukończenia.
Dopiero wtedy będzie można uczciwie ocenić, czy gmina konsekwentnie realizuje wieloletni program inwestycyjny, czy też część przedsięwzięć jest regularnie przesuwana, a ich finansowanie rozkłada się na kolejne budżety.
To również sposób na sprawdzenie, czy przygotowane dokumentacje przynoszą konkretne efekty, czy pozostają jedynie kosztem poprzednich decyzji.
Pięć pytań, na które mieszkańcy powinni otrzymać odpowiedź
Projekt budżetu i WPF uzasadniają postawienie burmistrzowi oraz radnym pięciu pytań.
Po pierwsze: dlaczego wydatki majątkowe mają zmniejszyć się z 22,31 miliona złotych w 2026 roku do 16,05 miliona w 2027 roku, a następnie do 7,91 miliona w 2028 roku? Czy gmina posiada program zwiększenia inwestycji w kolejnych latach?
Po drugie: dlaczego w projekcie budżetu na 2027 rok nie zabezpieczono odrębnych środków na rozbudowę szkoły w Urazie, mimo wcześniejszego przygotowania dokumentacji i uzyskania pozwolenia na budowę?
Po trzecie: które przedsięwzięcia planowane w latach 2022–2026 nie zostały zakończone, jakie poniesiono na nie wydatki i kiedy mają zostać zrealizowane?
Po czwarte: jak harmonogram spłaty zadłużenia do 2042 roku wpływa na możliwości finansowania nowych inwestycji? Czy przeprowadzono analizę alternatywnych wariantów finansowych?
Po piąte: jakie pięć najważniejszych problemów infrastrukturalnych mieszkańców zostanie faktycznie rozwiązanych dzięki budżetowi na 2027 rok, a które pozostaną bez zabezpieczenia finansowego?
Na te pytania nie wystarczy odpowiedź, że budżet jest zgodny z prawem i został prawidłowo zbilansowany.
Potrzebne są harmonogramy, konkretne kwoty i wskazanie odpowiedzialności za realizację zadań.
166 milionów złotych. Czy wystarczy na coś więcej niż kolejny rok funkcjonowania?
Projekt budżetu Obornik Śląskich na 2027 rok przedstawia gminę, która zamierza zachować równowagę finansową, utrzymać usługi publiczne i stopniowo ograniczać zadłużenie.
To cele istotne, szczególnie po wcześniejszych operacjach związanych z refinansowaniem długu.
Jednocześnie dokumenty pokazują wyraźne zmniejszanie wydatków majątkowych i ostrożną prognozę inwestycyjną na kolejne lata.
Nie przesądza to jeszcze o rzeczywistym wykonaniu przyszłych budżetów. Możliwe są nowe dotacje, dodatkowe dochody i kolejne przedsięwzięcia.
Jednak właśnie przedstawiony projekt ma być podstawą decyzji rady miejskiej.
I to na jego podstawie mieszkańcy powinni oceniać, jakie rezultaty władze zamierzają osiągnąć.
Najważniejszy problem nie polega na tym, że Oborniki Śląskie planują spłacać zadłużenie. Polega na konieczności wyjaśnienia, jak przy malejących nakładach majątkowych zamierzają równocześnie nadrabiać zaległości infrastrukturalne i realizować nowe potrzeby.
Budżet nie jest przecież tylko finansowym planem funkcjonowania urzędu.
Jest również zapisem priorytetów władz samorządowych.
Pokazuje, które potrzeby uznano za pilne, które mogą poczekać i na jakie przedsięwzięcia zdecydowano się przeznaczyć ograniczone zasoby.
Dlatego pytanie postawione w tytule pozostaje aktualne.
Na co Obornikom Śląskim wystarczy 166 milionów złotych?
Na funkcjonowanie szkół, świadczenie usług publicznych, utrzymanie infrastruktury, obsługę zobowiązań i określony pakiet inwestycji — zgodnie z przedstawionym projektem.
Ale czy wystarczy również na rozwiązanie problemów, które mieszkańcy zgłaszają od lat?
Na to projekt budżetu nie daje pełnej odpowiedzi.
A jeśli rozbudowa szkoły, modernizacja drogi czy inne ważne przedsięwzięcia muszą czekać na kolejny rok, mieszkańcy powinni wiedzieć dlaczego.
Bo o jakości samorządowego budżetu nie świadczy wyłącznie to, czy wszystkie rubryki się zgadzają. Równie ważne jest to, czy za wydanymi pieniędzmi idą konkretne, odczuwalne zmiany w życiu mieszkańców.
Radio DTR rozpoczyna cykl analiz projektu budżetu Obornik Śląskich na 2027 rok. W kolejnych publikacjach przyjrzymy się między innymi rozbudowie szkoły w Urazie, inwestycjom przesuwanym między budżetami, gospodarce komunalnej, drogom oraz rzeczywistym kosztom obsługi zadłużenia gminy.






