Osiedle przy ulicy Grunwaldzkiej w Obornikach Śląskich powstało po powodzi w 1997 roku jako miejsce tymczasowego zakwaterowania. Dziś część lokali nadal jest użytkowana, a nadzór budowlany wskazuje, że stan budynków może zagrażać zdrowiu mieszkańców. Gmina otrzymała nakaz przeprowadzenia kontroli i przedstawienia ekspertyzy. Najważniejsze pytanie brzmi: jak chronieni są lokatorzy, zanim zostanie rozstrzygnięte, co trzeba naprawić i czy budynki mogą być dalej bezpiecznie użytkowane?
Minęło 29 lat od powodzi, po której ustawiono kontenery. Tymczasowość przetrwała kolejne kadencje samorządu i stała się częścią gminnego zasobu mieszkaniowego.
Nie oznacza to, że każda z obecnie mieszkających tam osób spędziła w osiedlu całe trzy dekady. Dokumenty nie przedstawiają historii wszystkich lokatorów. Pokazują jednak coś wystarczająco istotnego: obiekty przeznaczone pierwotnie do tymczasowego zakwaterowania są nadal wykorzystywane do celów mieszkalnych, a ich stan wymaga szczegółowej oceny.
To już nie jest wyłącznie spór o wygląd elewacji ani o to, czy osiedle przynosi gminie wizerunkowy wstyd. W decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Trzebnicy pojawia się możliwość zagrożenia zdrowia ludzi.
Pięć budynków, 25 lokali. Piętnaście nadal użytkowanych
Sprawa dotyczy pięciu wolnostojących budynków na działce nr 1842 przy ulicy Grunwaldzkiej. Ich właścicielem jest Gmina Oborniki Śląskie.
Z opisu kontroli przeprowadzonej 14 września 2026 roku wynika, że w każdym budynku znajduje się pięć lokali. W każdym trzy były użytkowane, a dwa wyłączone z użytkowania, z oknami i drzwiami osłoniętymi płytami OSB.
Łącznie daje to 15 użytkowanych lokali i 10 wyłączonych. Nie jest to informacja o liczbie mieszkańców. Tych danych w przekazanych dokumentach nie ma.
Inspektorom udostępniono osiem lokali. Trzeba o tym pamiętać przy ocenie zakresu oględzin: kontrola objęła osiedle, ale nie wszystkie użytkowane mieszkania zostały obejrzane od środka.
Nie wyjaśniono również, kiedy i z jakich powodów wyłączono pozostałe lokale. Samo zabezpieczenie ich płytami nie dowodzi, że wszystkie zamknięto ze względu na zagrożenie techniczne. To jednak ważne pytanie o sposób gospodarowania osiedlem i plan dla całej nieruchomości.
Co zobaczyli inspektorzy?
W uzasadnieniu decyzji nr 491/2026 z 29 września opisano nieprawidłowości wykraczające poza zwykłe zabrudzenia czy zużycie farby.
Wskazano między innymi uszkodzenia ścian zewnętrznych odsłaniające ich wnętrze, miejscowe zmurszenie drewnianych elementów elewacji oraz ubytki poszycia. W jednym z budynków odnotowano ubytki uzupełnione jedynie pianką montażową. W innym — zatkaną rurę spustową odwodnienia dachu.
Opisano również miejscowe zabrudzenia i uszkodzenia kratek wentylacyjnych, a w części budynków pojedyncze kratki zatkane. W budynku oznaczonym numerem 5 stwierdzono miejscowe naloty zagrzybienia ścian wewnątrz lokalu.
Nadzór zwrócił uwagę na zawilgocenie i brunatne naloty mogące świadczyć o rozwoju zagrzybienia. Wskazał też możliwy związek problemów z niewłaściwym funkcjonowaniem wentylacji, jej niedostosowaniem do stałego zamieszkiwania lub niedostateczną izolacyjnością cieplną przegród.
Są to okoliczności wymagające sprawdzenia, a nie zakończona diagnoza wszystkich przyczyn. Właśnie dlatego nakazano wykonanie ekspertyzy.
Dokumentacja opisuje ściany zewnętrzne o grubości około 12 centymetrów, wypełnione wełną mineralną, oraz ogrzewanie elektryczne. Nie można więc na jej podstawie twierdzić, że obiekty w ogóle nie mają izolacji. Sama obecność wełny nie rozstrzyga jednak, czy przegrody zapewniają odpowiednią ochronę cieplną i w jakim stanie znajduje się ich wypełnienie.
Nadzór wskazuje możliwość zagrożenia zdrowia
Najważniejsza ocena PINB dotyczy skutków stanu technicznego dla użytkowników. Organ stwierdził, że stan budynków może stwarzać zagrożenie dla zdrowia mieszkańców. Powiązał tę ocenę między innymi z uszkodzeniami przegród, zawilgoceniem, zagrzybieniem i wątpliwościami dotyczącymi wentylacji.
Nie jest to dowód, że u konkretnej osoby doszło już do uszczerbku na zdrowiu. Dokumenty nie zawierają rozpoznań medycznych ani ustaleń pozwalających przypisać budynkom określone zachorowania.
Jest to natomiast formalna ocena organu nadzoru, której nie można sprowadzić do kwestii estetyki. Mieszkańcy mają prawo otrzymać zrozumiałą informację: jakie nieprawidłowości występują w ich budynku, jak ograniczono ryzyko i co będzie dalej.
Co musi zrobić gmina?
Decyzja nakłada na Gminę Oborniki Śląskie dwa zasadnicze obowiązki: przeprowadzenie kontroli stanu technicznego i przydatności do użytkowania pięciu budynków oraz przedstawienie ekspertyzy technicznej.
Zakres opracowania jest szeroki. Obejmuje między innymi fundamenty, ściany, podłogi, stropodach, instalacje wodne i kanalizacyjne oraz wentylację.
Ekspertyza ma ocenić spełnienie wymagań dotyczących bezpieczeństwa użytkowania i konstrukcji, wskazać przyczyny nieprawidłowości oraz określić czynności i roboty potrzebne do ich usunięcia. Ma też wyjaśnić warunki dalszego bezpiecznego użytkowania budynków z lokalami socjalnymi.
Nie chodzi zatem o zamówienie dokumentu, który odnotuje obecność wilgoci. Potrzebne są ustalenia pozwalające podjąć konkretne decyzje: co naprawić, w jaki sposób i jak zapewnić bezpieczeństwo mieszkańcom.
Brak nakazu ewakuacji nie jest potwierdzeniem bezpieczeństwa
Przekazana decyzja nie nakazuje opróżnienia budynków ani ich rozbiórki. Nie zawiera również zakazu użytkowania całego osiedla.
Nie oznacza to jednak, że nadzór potwierdził bezpieczeństwo wszystkich lokali. Treść decyzji wskazuje na możliwość zagrożenia i potrzebę uzyskania pełniejszej oceny technicznej.
Nie ma też podstaw, aby na jej podstawie ogłaszać, że budynkom grozi zawalenie. Takiego ustalenia dokument nie zawiera.
Pomiędzy uspokajającym „wszystko jest w porządku” a alarmem o konieczności natychmiastowej ewakuacji pozostaje zasadnicza kwestia: jakie środki podjęto wobec już stwierdzonych nieprawidłowości, zanim powstanie ekspertyza?
Mieszkańcy nie mogą żyć samą procedurą
W uzasadnieniu PINB wyjaśnia, że nakaz powinien być wykonany niezwłocznie po uzyskaniu przez decyzję ostateczności, w czasie niezbędnym do jego realizacji.
Z przekazanych dokumentów nie wynika jednak data doręczenia decyzji gminie, informacja o ewentualnym odwołaniu ani potwierdzenie jej ostateczności. Nie ma też ekspertyzy, zlecenia jej wykonania ani dokumentów przedstawiających prace zabezpieczające.
Brak tych materiałów w zbiorze redakcji nie dowodzi, że gmina nie podjęła żadnych działań. Oznacza, że na podstawie posiadanych dokumentów nie możemy ich potwierdzić.
Odpowiedź PINB z 4 listopada, skierowana do radnego Marka Mańczaka, potwierdza wydanie decyzji i odsyła do jej uzasadnienia. Nie rozstrzyga, czy nakaz został już wykonany.
Sama ekspertyza nie wyczerpuje przy tym odpowiedzialności właściciela. PINB przypomina w decyzji o obowiązku utrzymywania obiektów w należytym stanie technicznym i niedopuszczania do nadmiernego pogorszenia ich właściwości. Obowiązek dbania o budynki istniał przed wrześniową interwencją.
Lokal socjalny również musi nadawać się do mieszkania
Nadzór przypomina, że dopuszczalny obniżony standard lokalu socjalnego nie zwalnia z wymogu przydatności do zamieszkania ze względu na wyposażenie i stan techniczny.
To szczególnie ważne w tej sprawie. Skromniejsze mieszkanie nadal musi spełniać wymagania związane z jego funkcją. W decyzji wymieniono między innymi higienę i zdrowie, bezpieczeństwo użytkowania, nośność i stateczność konstrukcji oraz oszczędność energii i izolacyjność cieplną.
Nie wystarczy więc argument, że osiedle od początku było tymczasowe. Po 29 latach nadal służy ludziom za miejsce zamieszkania. Tymczasowy rodowód obiektów nie usuwa odpowiedzialności za ich obecny stan.
O jakie odpowiedzi chodzi?
Gmina powinna przedstawić mieszkańcom i opinii publicznej przede wszystkim informacje:
- czy zlecono kontrolę i ekspertyzę, komu oraz z jakim terminem wykonania;
- jakie działania podjęto po oględzinach i otrzymaniu decyzji;
- czy poinformowano lokatorów o ustaleniach PINB i sposobie zgłaszania pogorszenia warunków;
- czy sprawdzono wszystkie użytkowane lokale, w tym te nieudostępnione podczas wrześniowej kontroli;
- jakie rozwiązania przewidziano dla mieszkańców, gdyby prace wymagały czasowego opuszczenia mieszkań;
- jaki jest plan dla osiedla: remont, modernizacja czy stopniowe zastępowanie go innymi lokalami.
Potrzebna jest również odpowiedź, dlaczego 10 mieszkań pozostaje wyłączonych z użytkowania i czy ich stan wpływa na użytkowane części budynków.
Nie znamy obecnie kosztu niezbędnych robót ani tego, czy remont wszystkich obiektów będzie technicznie i ekonomicznie uzasadniony. Rozstrzygnięcie tych kwestii wymaga ustaleń fachowców i przedstawienia realnego planu mieszkaniowego.
Pomoc po katastrofie nie zamyka odpowiedzialności po latach
Osiedle powstało jako odpowiedź na dramat powodzian. Udzielenie schronienia było potrzebą tamtego czasu. Dziś pytanie dotyczy tego, jak przez następne lata utrzymywano te budynki i jak reaguje się na ich obecny stan.
Posiadane dokumenty nie wystarczają do przesądzenia, że konkretne osoby świadomie narażały lokatorów. Pozwalają natomiast stwierdzić, że nadzór wskazał możliwość zagrożenia zdrowia i nałożył obowiązki na gminę jako właściciela.
Mieszkańcy potrzebują teraz informacji o wykonanych działaniach, terminach i zabezpieczeniach. Decyzja administracyjna ma prowadzić do poprawy warunków życia. Sama nie osuszy ścian ani nie udrożni wentylacji.
Stan opracowania: 9 listopada 2026 r. Materiał oparto na trzech dokumentach PINB przekazanych redakcji. Nie zawierają one potwierdzenia wykonania nakazu ani aktualnego stanowiska gminy w sprawie podjętych działań.
Od maja do listopada. Kto wiedział o problemach oczyszczalni w Obornikach Śląskich i jakie działania podjęto?
Przelew burzowy bez wymaganych pozwoleń. Dokąd mogły trafiać ścieki z Obornik Śląskich?
Jedenaście wniosków, trzy oddziały i decyzja, której podstaw wciąż nie znamy
Oczyszczalnia w Obornikach Śląskich może stracić pozwolenie. Wody Polskie kierują sprawę ZGK do rozstrzygnięcia