W środę, 12 sierpnia 2026 roku, warto spojrzeć na zachodnie niebo. Wieczorem nad Polską rozpocznie się częściowe zaćmienie Słońca. Na Dolnym Śląsku będzie ono bardzo głębokie, a jego najbardziej widowiskowa faza przypadnie tuż przed zachodem Słońca. Jeśli pogoda dopisze, czeka nas jeden z najbardziej niezwykłych zachodów tego lata.
Na świecie wydarzenie z 12 sierpnia jest całkowitym zaćmieniem Słońca. Pas całkowitości przebiegnie m.in. przez Grenlandię, Islandię i północną Hiszpanię. Polska znajdzie się poza nim, dlatego u nas zobaczymy zaćmienie częściowe.
Nie oznacza to jednak, że widowisko będzie mało efektowne. Wręcz przeciwnie. Na zachodzie Polski, w tym na Dolnym Śląsku, Księżyc zasłoni bardzo dużą część słonecznej tarczy.
Dolny Śląsk zobaczy bardzo głębokie zaćmienie
Dla Wrocławia początek zjawiska przewidywany jest około godz. 19:17.
Z każdą minutą Księżyc będzie przesuwał się coraz bardziej przed tarczą Słońca. Najciekawsza faza przypadnie na czas między godz. 20:00 a zachodem.
Maksimum zaćmienia we Wrocławiu nastąpi około godz. 20:09.
Magnitudo zjawiska wyniesie około 0,87, co oznacza bardzo głęboką fazę zaćmienia częściowego. Nie należy jednak interpretować tej wartości jako prostego stwierdzenia, że „87 procent powierzchni Słońca zniknie”. Magnitudo określa część średnicy tarczy słonecznej zasłoniętą przez Księżyc.
Dla obserwatora znacznie ważniejszy będzie jednak efekt wizualny: nad horyzontem pozostanie charakterystyczny, jasny fragment słonecznej tarczy.
Największym problemem nie będzie astronomia, lecz horyzont
To zaćmienie będzie nietypowe z jeszcze jednego powodu.
Słońce w czasie maksimum znajdzie się bardzo nisko nad zachodnim horyzontem.
Dlatego osoba stojąca między wysokimi budynkami albo w miejscu otoczonym drzewami może nie zobaczyć najciekawszej części zjawiska.
Najlepsze będą miejsca z szeroko odsłoniętym zachodem: pola, wzniesienia, otwarte przestrzenie, punkty widokowe lub tereny położone poza zwartą zabudową.
W Trzebnicy, Obornikach Śląskich i innych miejscowościach regionu warto więc wcześniej sprawdzić, czy widoku nie zasłaniają drzewa, dachy albo pobliskie wzgórza.
Bo tym razem może się okazać, że teleskop jest mniej potrzebny niż… kawałek pola z dobrym widokiem.
Zaćmienie podczas zachodu Słońca
W wielu miejscach Europy zjawisko będzie trwało aż do momentu zachodu Słońca.
To właśnie może stworzyć najbardziej spektakularny obraz: częściowo zaćmiona tarcza Słońca znajdująca się tuż nad linią horyzontu.
Dla fotografów będzie to szczególnie interesujący moment. Sylwetki drzew, wież kościelnych, zabudowań czy ludzi mogą stać się pierwszym planem dla słonecznego sierpa.
Do wykonania zdjęć Słońca przy użyciu teleobiektywu potrzebny jest jednak odpowiedni filtr słoneczny. Bez niego można uszkodzić zarówno wzrok, jak i sprzęt.
Uwaga na oczy
Najważniejsza zasada dzisiejszego wieczoru brzmi:
nie patrzymy bezpośrednio na Słońce bez odpowiedniej ochrony.
Zaćmienie nie powoduje, że promieniowanie słoneczne staje się bezpieczne.
Do obserwacji należy używać specjalnych okularów do obserwacji zaćmień lub certyfikowanych filtrów słonecznych.
Nie wystarczą zwykłe okulary przeciwsłoneczne.
Nie należy również używać płyt CD, klisz fotograficznych, przydymionego szkła ani innych domowych zamienników.
Szczególnie niebezpieczne jest patrzenie na Słońce przez lornetkę, lunetę czy teleskop bez właściwego filtra zamontowanego przed układem optycznym. Skupione światło może uszkodzić wzrok w bardzo krótkim czasie.
Bezpieczną metodą jest również obserwacja pośrednia, np. przy pomocy prostego projektora otworkowego, który rzutuje obraz Słońca na kartkę lub inną powierzchnię.
Dlaczego Księżyc może zasłonić Słońce?
Zaćmienie następuje wtedy, gdy Księżyc znajdzie się pomiędzy Ziemią a Słońcem.
Choć Słońce jest około 400 razy większe od Księżyca, znajduje się również około 400 razy dalej od Ziemi. Dlatego oba obiekty obserwowane z naszej planety mają bardzo podobną wielkość kątową.
W miejscach, przez które przechodzi najciemniejsza część księżycowego cienia, następuje zaćmienie całkowite.
Polska znajdzie się dzisiaj w obszarze półcienia. Dlatego zobaczymy zaćmienie częściowe.
O której wyjść z domu?
Najprostszy plan dla mieszkańców Dolnego Śląska wygląda następująco:
około 19:17 — początek zaćmienia
Księżyc zacznie wchodzić na tarczę Słońca.
około 19:30–20:00 — coraz głębsza faza częściowa
Zmiana kształtu Słońca powinna być już bardzo wyraźna.
około 20:09 — maksimum
To najważniejszy moment obserwacji dla Wrocławia i dużej części Dolnego Śląska.
kilkanaście minut później — zachód Słońca
Zaćmiona tarcza zniknie za horyzontem.
Dlatego na miejsce warto dotrzeć najpóźniej około godziny 19:30–19:45. Szukanie dobrego punktu obserwacyjnego pięć minut przed maksimum może zakończyć się oglądaniem jedynie pleców sąsiada i najbliższego drzewa.
Wszystko zależy jeszcze od pogody
Nawet najlepiej wyliczone zjawisko astronomiczne ma na Ziemi jednego bardzo skutecznego przeciwnika — zachmurzenie.
Jeżeli zachodnia część nieba pozostanie wieczorem odsłonięta, warunki do obserwacji na Dolnym Śląsku mogą być bardzo dobre.
Warto więc przed wyjściem spojrzeć nie tylko na prognozę, ale przede wszystkim na niebo w kierunku zachodnim.
Czasami jedna niewielka chmura potrafi zepsuć efekt, na który astronomowie czekają latami.
Dziś warto spojrzeć w górę
Na Dolnym Śląsku nie zobaczymy całkowitej ciemności ani korony słonecznej charakterystycznej dla pasa całkowitego zaćmienia.
Ale zobaczymy coś, co również zdarza się rzadko: głębokie częściowe zaćmienie Słońca zachodzącego nad horyzontem.
Nie potrzeba do tego dalekiej podróży, obserwatorium ani profesjonalnego teleskopu.
Potrzebne są trzy rzeczy:
odkryty zachodni horyzont, bezpieczny filtr do obserwacji Słońca i trochę szczęścia do pogody.
Około godziny 20 warto więc dziś oderwać wzrok od ekranu i spojrzeć na zachód. Tym razem to nie telefon będzie miał najciekawszy obraz dnia.
Czytaj dalej
Ten temat ma ciąg dalszy
Wybraliśmy teksty, które naturalnie prowadzą czytelnika dalej.
