Nowe uprawnienia dla sołectw i młodzieży. Gminy czeka rewolucja od 2026 roku

Od 1 stycznia 2026 roku wchodzi w życie nowelizacja ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o funduszu sołeckim (Dz.U. 2025 poz. 1436). Dokument wprowadza szereg zmian, które mają wzmocnić lokalną partycypację i uporządkować zasady funkcjonowania jednostek pomocniczych gmin.

Młodzieżowe rady także w sołectwach i osiedlach

Najważniejszą zmianą jest możliwość tworzenia młodzieżowych rad jednostek pomocniczych – czyli nie tylko w gminach, ale też np. w sołectwach, dzielnicach i osiedlach.
Jak zapisano w art. 5b ust. 16–18, rady te będą mogły:

• opiniować projekty uchwał dotyczące młodzieży,

  Reklama

• uczestniczyć w opracowywaniu strategii i dokumentów gminnych,

• monitorować ich realizację,

• podejmować własne inicjatywy na rzecz młodych mieszkańców.

  Reklama

  Reklama

  ReklamaType your text here

  Reklama

Co ważne, statut jednostki pomocniczej określi sposób zgłaszania wniosków i inicjatyw uchwałodawczych, a lokalne organizacje społeczne czy samorządy uczniowskie będą mogły opiniować projekty statutów takich rad.

Konwent przewodniczących sołectw

Nowelizacja pozwala także wójtom powoływać konwent przewodniczących organów wykonawczych jednostek pomocniczych, czyli m.in. sołtysów czy przewodniczących osiedli.
Konwent ma być ciałem doradczo-opiniodawczym, a jego posiedzeniom będzie przewodniczył wójt. Gmina może wypłacać uczestnikom dietę i zwracać koszty podróży.

Zmiany w funduszu sołeckim

Ustawa precyzuje również procedurę odrzucania i ponownego rozpatrywania wniosków sołeckich. Sołtys zyska prawo do podtrzymania odrzuconych wniosków i skierowania ich do rady gminy.
Nowością jest też możliwość tworzenia funduszu podobnego do sołeckiego w innych jednostkach pomocniczych (np. dzielnicach lub osiedlach).

Większa ochrona sołtysów

Gminy będą musiały zapewnić ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej i od następstw nieszczęśliwych wypadków dla członków organów wykonawczych jednostek pomocniczych, m.in. za pobór podatków i wykonywanie zadań inkasenta.

Terminy i obowiązki

Rady gmin oraz organy jednostek pomocniczych mają 6 miesięcy na dostosowanie swoich statutów do nowych przepisów. Ustawa została podpisana przez prezydenta Karola Nawrockiego i opublikowana w Dzienniku Ustaw 21 października 2025 r.