Powiat Trzebnicki i jego jednostki od lat korzystają z usług prawnych. Samo w sobie nie ma w tym nic nadzwyczajnego. Pytania zaczynają się wtedy, gdy podobne usługi wykonywane dla struktur tego samego Powiatu są traktowane jako całkowicie odrębne zamówienia, a ich wartości nie są sumowane. Tym bardziej, że Regionalna Izba Obrachunkowa już wcześniej wskazała, że PCPR nie jest odrębnym bytem prawnym działającym poza Powiatem.

Dokumenty przekazane Radiu DTR przez Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie w Trzebnicy pokazują interesujący model organizacji obsługi prawnej.

Mateusz Chlebowski świadczy obsługę prawną PCPR. Izabela Żmuda – według wyjaśnień Centrum – obsługuje Ośrodek Interwencji Kryzysowej. Do tego dochodzą osobne umowy dotyczące konkretnych spraw sądowych.

Reklama

PCPR uważa, że są to odrębne zamówienia.

I właśnie tutaj warto zatrzymać się na dłużej.

Dwie kancelarie, jedna jednostka

W odpowiedzi dla Radia DTR PCPR napisał wprost, że wartości poszczególnych umów i zleceń dotyczących usług prawnych nie były szacowane łącznie.

Centrum tłumaczy to różnym przedmiotem, celem i sposobem realizacji usług. Jedna grupa miała obejmować obsługę prawną samego PCPR, druga zaś pomoc prawną świadczoną na rzecz osób korzystających z pomocy oferowanej przez jednostkę. odpowiedż

Tyle że dokumenty pokazują obraz bardziej skomplikowany.

Umowa Izabeli Żmudy dotycząca OIK obejmuje między innymi konsultacje prawne dla pracowników, opiniowanie umów, porozumień, regulaminów, zarządzeń i decyzji administracyjnych, udział w naradach i negocjacjach, zastępstwo procesowe oraz sporządzanie opinii prawnych. Umowa

To nie jest wyłącznie udzielanie porad osobom znajdującym się w kryzysie.

To również klasyczne elementy instytucjonalnej obsługi prawnej komórki organizacyjnej.

Z kolei obsługa Mateusza Chlebowskiego obejmuje bieżące doradztwo prawne, sporządzanie opinii, przygotowywanie i opiniowanie dokumentów oraz bieżącą współpracę z PCPR. W aktualnym modelu przewidziano również dyżury kancelarii w siedzibie jednostki. UmowyMChlebowski

Zakresy nie są identyczne. Ale mają wspólny obszar.

I dlatego samo powiedzenie:

„jeden prawnik obsługuje PCPR, drugi OIK”

nie rozwiązuje problemu szacowania wartości zamówienia.

Bo czym właściwie jest OIK?

To zasadnicze pytanie.

Ośrodek Interwencji Kryzysowej nie jest osobną osobą prawną ani odrębnym zamawiającym. Jest częścią struktury PCPR.

Zresztą sam PCPR w swojej odpowiedzi nazywa go „wyodrębnionym zakresem działalności PCPR”. odpowiedż

Innymi słowy: podział organizacyjny wygląda następująco:

Powiat Trzebnicki → PCPR → Ośrodek Interwencji Kryzysowej.

Zmiana tabliczki na drzwiach albo przypisanie prawnika do konkretnej komórki nie powoduje automatycznie powstania nowego zamawiającego.

I właśnie ten problem dostrzega Prawo zamówień publicznych.

Prawo przewiduje takie sytuacje

Art. 33 ust. 1 Prawa zamówień publicznych ustanawia zasadę, że gdy zamawiający składa się z kilku jednostek organizacyjnych, całkowitą wartość zamówienia ustala się łącznie dla wszystkich tych jednostek.

Istnieje wyjątek. Jednostka organizacyjna może szacować zamówienie odrębnie, jeżeli posiada samodzielność finansową i zamówienie jest związane z jej własną działalnością. E-Komentarz PZP

To niezwykle ważne.

Nie wystarczy więc powiedzieć:

„to inna jednostka organizacyjna”.

Trzeba jeszcze zbadać, czy rzeczywiście posiada ona wymaganą samodzielność finansową.

Oficjalny komentarz Urzędu Zamówień Publicznych wskazuje, że samodzielność finansowa oznacza coś więcej niż formalne posiadanie własnego planu czy wydzielonej księgowości. UZP wymienia m.in. zdolność do projektowania planu finansowego, samodzielnego zaciągania zobowiązań oraz autonomicznego dysponowania środkami na rachunkach bankowych. E-Komentarz PZP

I w tym miejscu wraca kontrola RIO.

RIO: PCPR działa w imieniu i na rzecz Powiatu

Regionalna Izba Obrachunkowa przeprowadziła od 15 grudnia 2025 r. do 16 lutego 2026 r. kompleksową kontrolę gospodarki finansowej Powiatu Trzebnickiego. Protokół został podpisany 17 lutego 2026 r. bip.wroclaw.rio.gov.pl

W analizowanych wcześniej przez Radio DTR ustaleniach dotyczących rachunków prowadzonych przez PCPR RIO wskazała rzecz fundamentalną:

Powiat jest stroną umów, PCPR nie posiada odrębnej osobowości prawnej i działa w imieniu oraz na rzecz Powiatu.

RIO analizowała ten problem w konkretnym kontekście finansowym, nie w związku z zamówieniami na usługi prawne. Nie można więc mechanicznie przenieść jednego ustalenia na drugie.

Ale nie można go również ignorować.

Pokazuje ono bowiem, jak wygląda prawna konstrukcja relacji:

PCPR nie funkcjonuje obok Powiatu. Funkcjonuje wewnątrz jego struktury. Radio DTR LIVE

A przecież jest jeszcze Starostwo

I tutaj problem może być szerszy.

Z naszych wcześniejszych ustaleń wynika, że kancelaria Mateusza Chlebowskiego świadczyła również usługi prawne dla struktur Powiatu Trzebnickiego.

Jeżeli potwierdzimy aktualną umowę Powiatu lub Starostwa z tą samą kancelarią, trzeba będzie odpowiedzieć na kolejne pytanie:

czy usługi prawne zamawiane przez Starostwo i PCPR są dwoma całkowicie niezależnymi zamówieniami, czy częściami większej, przewidywalnej potrzeby Powiatu?

Nie przesądzamy odpowiedzi.

Ale właśnie temu służy obowiązek prawidłowego szacowania wartości zamówienia.

Reklama

Reklama

Reklama

Reklama

Art. 29 Pzp zabrania zaniżania wartości zamówienia lub wybierania sposobu jej obliczenia w celu uniknięcia stosowania przepisów ustawy. UZP zwraca uwagę, że przy definiowaniu zamówienia trzeba patrzeć na rzeczywisty przedmiot, potrzeby zamawiającego oraz jego uwarunkowania organizacyjne i finansowe. Gov.pl

Innymi słowy:

nie nazwa umowy decyduje o tym, czy mamy jedno zamówienie czy kilka.

Decyduje rzeczywista potrzeba.

PCPR robi jeszcze jeden ciekawy ruch

Centrum poinformowało Radio DTR, że „oszacowana całkowita wartość usług prawnych” wyniosła 59 049 zł. odpowiedż

Jednocześnie w dokumentacji Chlebowskiego znajduje się kalkulacja:

4 000 zł netto × 12 miesięcy = 48 000 zł netto,
czyli 59 040 zł brutto rocznie. UmowyMChlebowski

Różnica między 59 049 zł podanymi przez PCPR a 59 040 zł wynikającymi z kalkulacji kancelarii wynosi zaledwie 9 zł.

Czy to literówka?

Być może.

Ale jeśli kwota podana przez PCPR odnosi się w praktyce do rocznej obsługi jednej kancelarii, pojawia się kolejne pytanie:

gdzie w „całkowitej wartości usług prawnych” znalazła się druga kancelaria?

Bo Izabela Żmuda przedstawiła własną kalkulację obsługi:

66 000 zł netto rocznie, czyli 81 180 zł brutto. UmowyIŻmudy

To wymaga wyjaśnienia.

I są jeszcze faktury

PCPR podał, że łączne wydatki na usługi prawne w 2026 r. wyniosły 43 745 zł. odpowiedż

Tymczasem same przekazane przez Centrum faktury wymagają ponownego uzgodnienia z tą kwotą.

Faktury Chlebowskiego za kolejne miesiące 2026 r. obejmują m.in. kwoty po 4 920 zł brutto, a faktury Żmudy – po 6 765 zł brutto. Faktury2026r Faktury2026r

Już pobieżne zestawienie dokumentów pokazuje, że trzeba ustalić, co dokładnie PCPR rozumie przez „wydatki w 2026 r.”: faktury wystawione, faktury zapłacone, koszty zaksięgowane do określonego dnia czy jeszcze inną kategorię.

Problem nie brzmi: „dlaczego mają dwóch prawników?”

Bo jednostka publiczna może potrzebować dwóch, pięciu albo dziesięciu prawników.

Może również osobno zlecić specjalistyczną sprawę sądową. Zastępstwo procesowe korzysta z odrębnych regulacji Pzp i nie należy automatycznie wrzucać go do jednego worka z bieżącą obsługą prawną.

Pytanie jest inne:

Czy Powiat i jego jednostki prawidłowo określają, kiedy jedna przewidywalna potrzeba prawna kończy się, a zaczyna druga?

Bo gdyby wystarczyło podzielić urząd lub jednostkę na komórki i każdej przypisać osobną kancelarię, przepis nakazujący łączne szacowanie wartości zamówienia byłby bardzo łatwy do obejścia.

OIK – osobno.
PCPR – osobno.
Starostwo – osobno.
konkretna sprawa – osobno.

Na papierze można stworzyć wiele umów.

Prawo każe jednak patrzeć również na to, co rzeczywiście jest kupowane.

Najważniejszego dokumentu wciąż nie widzimy

PCPR przedstawił nam obecnie uzasadnienie, dlaczego uważa usługi za odrębne.

Ale kiedy zapytaliśmy o dokument dotyczący analizy zakresów, odpowiedział:

„Nie przygotowano takiego dokumentu” – odnosząc to do relacji między umową nr 7/2026 a dodatkowym zleceniem procesowym. odpowiedż

W odpowiedzi dotyczącej szacowania wartości Centrum również nie przedstawiło jednoznacznie dokumentu pokazującego wcześniejsze wyliczenie i analizę wszystkich przewidywanych usług prawnych. Zamiast tego powołało się na własny regulamin zamówień. odpowiedż

I właśnie tego dokumentu będziemy teraz szukać.

Nie wyjaśnienia sporządzonego po pytaniach Radia DTR.

Tylko dokumentu istniejącego przed zawarciem umów, z którego wynika:

co zamierzano kupić,
jakie usługi przewidywano,
które uznano za jedno zamówienie,
które za odrębne,
dlaczego ich wartości nie sumowano
i kto podjął taką decyzję.

Bo RIO już pokazała, że granice nie są tak proste

Powiat, PCPR i OIK można rozpisać na trzech poziomach schematu organizacyjnego.

Ale publiczne pieniądze nie zmieniają swojego charakteru tylko dlatego, że przechodzą piętro niżej.

I dlatego po ustaleniach RIO oraz po otrzymaniu nowych dokumentów z PCPR pytanie jest zasadne:

Czy Powiat Trzebnicki i PCPR mogą traktować podobne, stałe i przewidywalne usługi prawne jako całkowicie odrębne zamówienia tylko dlatego, że dotyczą różnych jednostek lub komórek organizacyjnych?

Odpowiedź nie wynika jeszcze jednoznacznie z dokumentów, które posiadamy.

Ale wiemy już jedno:

samo stwierdzenie „to OIK, a to PCPR” nie wystarcza.

Prawo wymaga czegoś więcej.

A skoro Regionalna Izba Obrachunkowa wcześniej pokazała, jak mocno finanse PCPR są związane z Powiatem, warto teraz sprawdzić, czy podobnie wygląda system zamawiania usług prawnych.

Bo czasami najciekawszy problem nie kryje się w jednej fakturze.

Kryje się w sposobie, w jaki administracja postanowiła policzyć wszystkie faktury osobno.