„Podatek od małpek” pomoże w walce z przemocą wobec dzieci? Nowy projekt Ministerstwa Zdrowia
Samorządy będą mogły przeznaczać wpływy z tzw. podatku od „małpek” na wezwanie personelu medycznego podczas interwencji związanych z przemocą domową wobec dziecka – zakłada projekt nowelizacji ustawy, który Ministerstwo Zdrowia przekazało właśnie do konsultacji publicznych.
Obecnie połowa wpływów z tej opłaty trafia do gmin, a druga połowa do Narodowego Funduszu Zdrowia. Zmiana ma poszerzyć katalog działań, na które można te środki przeznaczać.
„Nowelizacja ma umożliwić gminom sfinansowanie kosztów udziału lekarza, pielęgniarki lub ratownika medycznego w sytuacjach, gdy obecność personelu medycznego jest niezbędna przy odebraniu dziecka z rodziny dotkniętej przemocą domową” – czytamy w uzasadnieniu projektu.
To reakcja na problem, który od lat sygnalizują samorządy i służby społeczne: w wielu przypadkach, gdy funkcjonariusze policji czy pracownicy socjalni interweniują w rodzinach z dziećmi, nie mają zapewnionej obecności specjalisty medycznego.
Skąd biorą się pieniądze z „podatku od małpek”?
Tzw. „podatek od małpek” obowiązuje w Polsce od 2021 roku. To opłata od sprzedaży hurtowej napojów alkoholowych w opakowaniach do 300 ml, obejmująca głównie popularne miniaturki wódek. W zamierzeniu ustawodawcy miała ona ograniczyć dostępność taniego alkoholu i zmniejszyć skalę jego nadużywania.
Od momentu wprowadzenia opłaty, gminy i NFZ otrzymują po 50 proc. wpływów.
Środki te mogą być wykorzystywane m.in. na profilaktykę uzależnień, działania edukacyjne czy wsparcie rodzin zagrożonych alkoholizmem. Teraz – zgodnie z projektem Ministerstwa Zdrowia – część pieniędzy mogłaby zostać wykorzystana także na pokrycie interwencji medycznych w przypadkach przemocy wobec dzieci.
Czy to realne wsparcie czy pozorna zmiana?
Eksperci zwracają uwagę, że choć kierunek zmian jest właściwy, to środki z tzw. „małpkowego” nie zawsze są wystarczające, by finansować nowe zadania.
W wielu gminach wpływy z tej opłaty sięgają zaledwie kilkudziesięciu tysięcy złotych rocznie – a koszty interwencji medycznych bywają znaczne.
– To krok w dobrą stronę, bo wreszcie uznaje się, że walka z przemocą domową to także kwestia zdrowia i bezpieczeństwa dzieci. Ale bez systemowego zwiększenia środków może to być tylko symboliczna zmiana – komentuje jeden z pracowników gminnego ośrodka pomocy społecznej z Dolnego Śląska.
Co dalej z projektem?
Projekt nowelizacji został przekazany do konsultacji publicznych, po których trafi do dalszych prac w rządzie i Sejmie. Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że zmiana nie wiąże się z podwyższeniem samej opłaty, a jedynie z modyfikacją jej przeznaczenia.
Nowe przepisy miałyby wejść w życie w 2026 roku.
Podsumowanie
„Podatek od małpek” – pierwotnie pomyślany jako narzędzie walki z alkoholizmem – może stać się narzędziem wsparcia rodzin dotkniętych przemocą. Ale by to faktycznie zadziałało, samorządy muszą mieć zapewnione środki i realną możliwość korzystania z tych funduszy.
Jak pokazuje życie, nie chodzi tylko o pieniądze, lecz o spójność systemu pomocy – by interwencja była szybka, bezpieczna i skuteczna.
Źródło informacji: Polska Agencja Prasowa, Ministerstwo Zdrowia, podatki.gov.pl
Czytaj dalej
Ten temat ma ciąg dalszy
Wybraliśmy teksty, które naturalnie prowadzą czytelnika dalej.
