Europa oczami młodych. Miłość z rozsądku czy rozczarowanie Unią?

Unia Europejska oczami młodych to dziś już nie euforia, ale chłodna kalkulacja. Pokolenie Z nie składa hołdów za Schengen i fundusze strukturalne – oczekuje, że Unia odpowie na realne, codzienne potrzeby: bezpieczeństwo, stabilność, klimat i koszty życia. I choć większość młodych Europejczyków widzi przyszłość UE w jasnych barwach, to polski kontekst pokazuje wyraźniejsze rysy – szczególnie w kwestii tożsamości narodowej i zaufania do wspólnoty.

Z danych opublikowanych w tegorocznym Eurobarometrze wynika, że aż 61 proc. młodych obywateli UE pozytywnie patrzy na przyszłość wspólnoty, a jeszcze więcej – 63 proc. – dobrze ocenia jakość demokracji europejskiej. Jednak jak zauważa Krzysztof Śmiszek (Nowa Lewica), nie ma co liczyć, że samo członkostwo UE będzie dla młodych powodem do entuzjazmu:

– Nie oczekujmy od młodych ludzi, że będą codziennie składać hołdy tym wszystkim, którzy doprowadzili do strefy wolnego przepływu osób, towarów czy usług – mówi eurodeputowany. – Dla dzisiejszego 20-latka to nie jest nic nadzwyczajnego.

Śmiszek wskazuje też, że UE musi tworzyć projekty cywilizacyjne, które porwą młodych: krótszy tydzień pracy, darmowe podróże koleją czy szerszy dostęp do mieszkań.

Z kolei Andrzej Halicki (PO) dostrzega, że młodzi Europejczycy szukają wolności i elastyczności, a nie nadmiernych regulacji:

– Na pewno nie chcą Europy zakazów i przepisów. Chcą mieć wybór. To wolność jest dziś najcenniejsza – mówi Halicki.

Z badania CBOS z 2024 roku wynika jednak, że polska młodzież jest bardziej sceptyczna niż ich rówieśnicy w UE. Aż 22 proc. młodych Polaków wyraża brak poparcia dla członkostwa w Unii – to najwyższy odsetek spośród wszystkich grup wiekowych. Główne źródło niepokoju? Obawa o utratę tożsamości narodowej.

Mirosława Nykiel (PO) podkreśla, że Unia nie jest idealna, ale właśnie dlatego należy ją tłumaczyć młodym – uczciwie i w sposób, który trafi do ich kanałów komunikacji:

– Trzeba im tłumaczyć, trzeba im pomagać, trzeba ich wspierać. To jest jedyna droga – mówi europosłanka, apelując też o większą obecność edukacji obywatelskiej w mediach społecznościowych.

Wśród priorytetów wskazywanych przez młodych Europejczyków znajdują się bezpieczeństwo i obrona, klimat, zdrowie publiczne, tanie mieszkania i edukacja. 34 proc. badanych chce, by UE gwarantowała większe możliwości zatrudnienia, a 40 proc. domaga się inwestycji w mieszkania i wsparcie w kosztach życia.

Jednocześnie młodzi widzą zagrożenia – największym z nich są fake newsy, dezinformacja, pogłębiające się nierówności i polaryzacja społeczna.

I choć – jak mówi Halicki – to pokolenie nie zmarnuje dziedzictwa Unii, to jego entuzjazm nie jest już dany z góry. Trzeba go pielęgnować – językiem młodych, w przestrzeni, którą znają, i na warunkach, które rozumieją.