Fundusz Sprawiedliwości — jeszcze kilka lat temu mało komu kojarzył się z czymkolwiek innym niż pomocą dla ofiar przestępstw. W teorii miał być parasolem ochronnym dla osób skrzywdzonych i narzędziem wsparcia dla służb, które walczą o czyjeś bezpieczeństwo. W praktyce — dziś to jedno z najgłośniejszych śledztw finansowych w Polsce. Afera, której finał dopiero się pisze, ma swój ślad również w gminie Oborniki Śląskie.
Tu nikt nie ukradł, nie kombinował i nie „załatwiał po koleżeńsku”. Gmina zrobiła to, co większość samorządów w kraju: przyjęła państwowe pieniądze na potrzebny sprzęt. Problem w tym, że to władza centralna, nie samorządy, stosowała mechanizmy, które stały się dziś przedmiotem prokuratorskich ustaleń.
Pieniądze przyznawane poza konkursami
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 2017 roku, resort mógł przyznawać środki poza programami i bez ogłaszania konkursów. Ta furtka — zgodna z prawem, ale wyjątkowo szeroka — doprowadziła do przyznania w latach 2020–2026 aż 48 133 727 zł różnym podmiotom „z pominięciem trybu naboru”.
Jak podaje samo ministerstwo:
-
2020 r. – 542 568 zł
-
2021 r. – 735 852 zł
-
2022 r. – 1 782 812 zł
-
2023 r. – 5 382 891,85 zł
-
2024 r. – 23 917 814,15 zł
-
2025 r. – 10 274 731 zł
-
2026 r. – 5 497 058 zł
Łącznie blisko 50 milionów złotych wydanych decyzjami ministra — bez konkursów, bez kryteriów punktowych, bez systemu oceny.
To właśnie ten model rozdawnictwa jest dziś obiektem działań prokuratury krajowej, CBA oraz kolejnych raportów NIK.
Oborniki Śląskie: jedna z wielu gmin, które przyjęły środki
W 2019 roku Gmina Oborniki Śląskie otrzymała z Funduszu Sprawiedliwości 823 200 zł.
Potwierdza to umowa nr DFS-III.7211.92.2019 podpisana pomiędzy gminą a Ministerstwem Sprawiedliwości.
Cel był jasny i wprost zapisany w dokumentach:
👉 zakup średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego dla OSP Oborniki Śląskie.
To sprzęt, który faktycznie służy mieszkańcom i jest używany do dziś.
Nie ma więc mowy o nieprawidłowościach po stronie samorządu — gmina wykonała zadanie zgodnie z umową, a pieniądze trafiły na realny, potrzebny cel.
Jednak kontekst ogólnopolski zmienia optykę
Dopiero kolejne lata pokazały, jak szeroko — i nie zawsze przejrzyście — Fundusz Sprawiedliwości był wykorzystywany przez resort.
NIK w swoich raportach wskazywała na:
-
brak przejrzystych kryteriów przyznawania środków,
-
możliwość wyboru dowolnego podmiotu — bez naboru,
-
finansowanie zadań niezwiązanych z pierwotną misją funduszu,
-
nietransparentny nadzór nad rozliczeniami.
Dlatego dziś, gdy ogólnokrajowa afera zatacza coraz szersze kręgi, nawet te gminy, które działały w pełni legalnie, stają się mimowolnym elementem większej układanki. Oborniki Śląskie — podobnie jak setki innych samorządów — znalazły się na liście beneficjentów, bo system umożliwiał ministrowi dowolne wskazywanie odbiorców dotacji.
Czy to afera lokalna? Nie. Ale to część większego obrazu
W Obornikach Śląskich nie doszło do nadużyć.
Gmina przyjęła dotację, wykonała zadanie, kupiła potrzebny wóz.
Afera dotyczy samego systemu, w którym:
-
gigantyczne pieniądze rozdawano decyzjami politycznymi,
-
omijano tryby konkursowe,
-
przepisy pozwalały finansować zadania nie zawsze związane z pomocą ofiarom przestępstw,
-
kontrola nad środkami była iluzoryczna.
To właśnie ten model, a nie działania samorządów, stał się przedmiotem śledztw i zarzutów na szczeblu krajowym.
Dlaczego warto o tym pisać lokalnie?
Bo to pokazuje mieszkańcom, że:
-
nawet duże ogólnopolskie afery dotykają lokalnie małych społeczności,
-
państwowe mechanizmy finansowania często stawiają gminy w rolach wykonawców cudzych decyzji,
-
warto rozumieć, skąd wziął się sprzęt, który dziś stoi w remizach — i jakie procedury za tym stały,
-
jawność finansów publicznych jest kluczowym elementem kontroli obywatelskiej.
To historia nie o winie, ale o systemie, który przestał być przejrzysty — i o tym, jak jego decyzje przechodziły przez każdy powiat, każdą gminę, każdą lokalną OSP.
Magazynu Radio DTR 12/2025
, 30+ materiałów z regionu w jednym miejscu
Kup wydanie za 10 zł →
Więcej z oborniki śląskie
Czytaj dalej
Ten temat ma ciąg dalszy
Wybraliśmy teksty, które naturalnie prowadzą czytelnika dalej.
