Paszport z Trumpem. Kogo właściwie wita prezydent USA?

Paszport z Trumpem. Kogo właściwie wita prezydent USA?

Donald Trump pokazał nowy, okolicznościowy paszport USA z własnym wizerunkiem i hasłem: „Welcome, but be good!”. Brzmi jak komunikat do cudzoziemców. Problem w tym, że amerykański paszport jest dokumentem obywatela USA. I właśnie w tym zaczyna się cała polityczna osobliwość tej historii.

Amerykański Departament Stanu przygotował specjalną, limitowaną wersję paszportu z okazji 250-lecia podpisania Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych. Oficjalny serwis paszportowy USA informuje, że chodzi o dokument upamiętniający jubileusz America 250, a nie o całkowitą zmianę wszystkich paszportów wydawanych Amerykanom.  

Według Reutersa w tej limitowanej wersji dokumentu ma znaleźć się portret Donalda Trumpa. Projekt pokazuje jego wizerunek na jednej ze stron paszportu, naprzeciwko ilustracji przedstawiającej podpisanie Deklaracji Niepodległości w 1776 roku. Departament Stanu zapewnia, że mimo dodatkowej oprawy graficznej dokument zachowa standardowe zabezpieczenia paszportu USA.  

I tu zaczyna się najciekawszy fragment tej sprawy. Trump, prezentując projekt w mediach społecznościowych, miał napisać: „The U.S.A.’s New Passport, which says, ‘Welcome, but be good!’ President DJT” — czyli w wolnym tłumaczeniu: „Nowy paszport USA mówi: witamy, ale zachowujcie się dobrze!”  

Tylko kogo właściwie wita amerykański paszport?

Paszport USA nie jest wizą dla turysty, przepustką dla migranta ani ulotką powitalną wręczaną obcokrajowcowi na lotnisku. To dokument wydawany obywatelowi Stanów Zjednoczonych. Oficjalny serwis Departamentu Stanu pisze wprost, że jeśli jesteś obywatelem USA, możesz ubiegać się o nowy paszport albo odnowić dotychczasowy.  

Dlatego komunikat „welcome, but be good” wygląda jak polityczny skrót myślowy, który nie pasuje do funkcji dokumentu. Brzmi jak ostrzeżenie dla przyjezdnych, choć znajduje się przy dokumencie przeznaczonym dla własnych obywateli. To trochę tak, jakby w polskim dowodzie osobistym umieścić hasło: „Witamy w Polsce, ale proszę się zachowywać”. Obywatel patrzy i zastanawia się, czy właśnie został przyjęty do kraju, w którym już mieszka.

Według ABC News limitowana wersja paszportu ma być dostępna przez Washington Passport Agency, a osoby korzystające z tej ścieżki w czasie dostępności projektu nie będą mogły wybrać zwykłej wersji dokumentu. Standardowy wzór ma być nadal wydawany w innych kanałach, w tym przez system odnowień online.  

Sprawa nie jest więc jedynie ciekawostką graficzną. To pytanie o granicę między symbolem państwa a osobistą marką polityka.

Reklama

Reklama

Reklama

Czytaj dalej

Powiązany temat

Najpierw przeczytaj Afera orderowa Polska–Ukraina. Za granicą widzą to inaczej niż w Polsce

ReklamaType your text here

Reklama

Paszport jest jednym z najbardziej poważnych dokumentów, jakie państwo wydaje obywatelowi. W podróży zagranicznej mówi nie tylko: „to jest ta osoba”, ale również: „to państwo stoi za tą osobą”. Gdy w taki dokument wpisuje się wizerunek urzędującego prezydenta, dokument zaczyna mówić coś więcej. Zamiast neutralnego symbolu państwa pojawia się polityczna twarz.

Reuters zauważa, że paszport z wizerunkiem Trumpa wpisuje się w szerszy trend nadawania jego nazwiska lub wizerunku elementom oficjalnej przestrzeni państwowej. W tym samym kontekście wymieniane są m.in. monety, podpis na amerykańskiej walucie, programy rządowe i nazwy instytucji.  

I właśnie tu jest sedno. Ten paszport nie jest tylko pamiątką jubileuszową. Jest opowieścią o tym, kto ma prawo występować w imieniu państwa i jak daleko można przesunąć granicę między urzędem a autopromocją.

Oczywiście administracja Trumpa przedstawia projekt jako element patriotycznych obchodów 250-lecia USA. Zwolennicy mogą powiedzieć: to tylko okolicznościowy dokument, część wielkiej narodowej rocznicy, symbol przywództwa i dumy państwowej. Przeciwnicy odpowiedzą: paszport nie powinien być albumem politycznym, a obywatel nie powinien nosić w kieszeni dokumentu, który wygląda jak pamiątka z kampanii wyborczej.

Najbardziej kłopotliwe pozostaje jednak samo hasło.

„Welcome, but be good” jest czytelne jako komunikat władzy do obcych: możecie przyjechać, ale pod warunkiem, że będziecie się zachowywać. Tyle że paszport dostaje obywatel. A obywatela własnego państwa nie trzeba „witać” w jego państwie. Można mu wydać dokument. Można go chronić za granicą. Można potwierdzić jego tożsamość. Ale witać go tak, jakby dopiero został wpuszczony przez bramkę? To już nie administracja. To teatr.

W tej historii nie chodzi więc o sam papier, druk, okładkę czy jubileuszowy obrazek. Chodzi o sposób myślenia o państwie. Czy państwo jest wspólnotą obywateli, której dokumenty powinny być neutralne i ponadpartyjne? Czy może jest sceną, na której przywódca ma prawo postawić własny portret nawet tam, gdzie dotąd stały symbole instytucji?

Paszport z Trumpem jest małym dokumentem z wielkim pytaniem: czy obywatel ma w ręku dokument państwa, czy polityczną wizytówkę człowieka, który właśnie państwo z własnym wizerunkiem utożsamia? img 2019