Zawonia pod finansową lupą | Część 2: Inwestycje i kanalizacja
Budowa kanalizacji sanitarnej w aglomeracji Zawonia to przedsięwzięcie o wartości blisko 55 milionów złotych. Ma objąć Budczyce, Tarnowiec i Zawonię. W dokumentach przygotowanych na nadzwyczajną sesję rady gminy z 3 listopada 2026 roku zapisano przesunięcie ponad 16 milionów złotych wydatków inwestycyjnych z bieżącego roku na lata 2027–2028. Równocześnie zmniejszono planowane na 2026 rok wpływy z dofinansowania. Czy zmienił się harmonogram robót, czy mieszkańcy dłużej poczekają na kanalizację i czy całe przedsięwzięcie będzie droższe? Analiza dokumentów przynosi część odpowiedzi, ale ujawnia też kwestie wymagające wyjaśnienia przez urząd gminy.
Wielka inwestycja, od której zależy przyszłość trzech miejscowości
Budczyce, Tarnowiec i Zawonia znalazły się w centrum jednego z największych przedsięwzięć infrastrukturalnych realizowanych przez samorząd.
Budowa kanalizacji sanitarnej w aglomeracji Zawonia ma umożliwić rozbudowę systemu odprowadzania ścieków i podłączenie kolejnych nieruchomości do zbiorczej sieci kanalizacyjnej.
Nie chodzi więc wyłącznie o wykonanie podziemnych przewodów. Inwestycja ma znaczenie dla codziennego funkcjonowania gospodarstw domowych, ochrony środowiska, warunków zabudowy oraz dalszego rozwoju miejscowości.
Dla mieszkańca jej rzeczywista wartość nie jest mierzona liczbą podpisanych dokumentów ani wysokością środków zapisanych w budżecie.
Najważniejsze są trzy kwestie: kiedy sieć zostanie wybudowana, kiedy będzie można z niej korzystać i jakie koszty będą związane z przyłączeniem nieruchomości.
W kwietniu 2026 roku Urząd Gminy Zawonia informował o podpisaniu umowy na pierwszy etap inwestycji w Budczycach. Przedsięwzięcie przedstawiono wówczas jako historyczny projekt o wartości blisko 55 milionów złotych.
Gmina wskazywała również, że nowa kanalizacja ma zostać docelowo połączona z oczyszczalnią ścieków w Suchej Wielkiej.
Kilka miesięcy później, w listopadowych dokumentach finansowych, pojawiła się jednak istotna zmiana: część nakładów przewidzianych na 2026 rok ma zostać przesunięta na dwa następne lata.
Nie jest to jeszcze dowód opóźnienia robót budowlanych. Jest natomiast wyraźnym sygnałem zmiany planu finansowego przedsięwzięcia, którego przyczyny mieszkańcy powinni poznać.
Ponad 16 milionów złotych przesunięte z jednego roku na kolejne
Projekt uchwały budżetowej XXXVI/191/2026 przewiduje zmniejszenie wydatków na zadanie „Budowa kanalizacji sanitarnej w aglomeracji Zawonia” o dokładnie 16 134 519,76 zł.
Jest to cała kwota zmniejszenia wydatków przewidziana w tej korekcie budżetu gminy.
W praktyce oznacza to, że główna zmiana finansowa przedstawiona radnym dotyczy właśnie kanalizacji.
W projekcie wieloletniej prognozy finansowej, oznaczonym numerem XXXVI/192/2026, zapisano jednocześnie zwiększenie limitów wydatków na to przedsięwzięcie w latach 2027–2028 o łączną kwotę odpowiadającą zmniejszeniu z 2026 roku.
Co ważne, w objaśnieniach wskazano również wydłużenie horyzontu czasowego przedsięwzięcia do 2028 roku.
Takie rozwiązanie oznacza przesunięcie ciężaru finansowania inwestycji w czasie.
Nie oznacza natomiast automatycznie zmniejszenia jej całkowitej wartości.
W przedstawionej zmianie WPF nie zapisano obniżenia łącznych nakładów finansowych na główne przedsięwzięcie kanalizacyjne o wspomniane 16,13 miliona złotych.
To bardzo ważne rozróżnienie.
Gdyby gmina zrezygnowała z części robót lub uzyskała niższą cenę za wykonanie tego samego zakresu, można byłoby badać powstanie rzeczywistych oszczędności.
Jeżeli jednak pieniądze zaplanowane na jeden rok przenosi się na lata następne, najczęściej zmienia się moment poniesienia wydatku, a nie samo zobowiązanie do wykonania inwestycji.
W dokumentach Zawoni widzimy więc przede wszystkim zmianę harmonogramu finansowego, a nie potwierdzone obniżenie kosztów budowy kanalizacji.
Pozostaje pytanie, dlaczego tak znaczącą korektę wprowadzono dopiero pod koniec 2026 roku.
Nowy harmonogram finansowy: największe wydatki w 2027 roku
Wieloletnia prognoza finansowa pozwala zobaczyć, jak rozłożono przyszłe wydatki na główną część majątkową projektu kanalizacyjnego.
W wykazie przedsięwzięć, w pozycji 1.1.2.1, zapisano:
- 2026 rok — 12 420 545,44 zł;
- 2027 rok — 27 754 738,72 zł;
- 2028 rok — 13 110 580,90 zł.
Łączne nakłady finansowe przypisane do tej pozycji przedsięwzięcia wynoszą 53 506 158,06 zł.
Oznacza to, że największe obciążenie inwestycyjne zaplanowano na rok 2027.
Właśnie wtedy gmina przewiduje wydanie na część majątkową projektu ponad 27,75 miliona złotych.
To więcej niż połowa całkowitych nakładów zapisanych w tej pozycji WPF.
Rok 2028 również nie będzie okresem symbolicznym pod względem finansowania. Zapisano na niego ponad 13,11 miliona złotych.
Sam harmonogram pokazuje zatem, że znaczna część finansowego ciężaru inwestycji pozostaje przed gminą.
Trzeba jednak zachować ostrożność przy interpretowaniu tych liczb. Limity wydatków nie są sprawozdaniem z wykonanych prac.
Nie pokazują, ile metrów kanalizacji już ułożono, ile wykonano przepompowni, ile nieruchomości będzie mogło zostać podłączonych ani jaki procent robót odebrał inspektor nadzoru.
Nie można więc na ich podstawie ustalić rzeczywistego zaawansowania budowy.
Można natomiast stwierdzić, że plan finansowy został dostosowany do realizacji przedsięwzięcia rozłożonej na lata 2026–2028.
Trzy miejscowości, ale nie jeden termin zakończenia robót
Przedsięwzięcie obejmuje trzy główne obszary realizacji: Budczyce, Tarnowiec i Zawonię.
W dokumentacji zamówień publicznych poszczególne odcinki funkcjonują jako osobne zadania.
To istotne, ponieważ nie należy automatycznie utożsamiać końca jednego etapu z zakończeniem całego projektu.
Budczyce — podpisana umowa i wskazany termin
W komunikacie opublikowanym 28 kwietnia 2026 roku urząd gminy poinformował o podpisaniu umowy na realizację kanalizacji w Budczycach.
Wykonawcą została firma WINSAN ze Ścinawki Średniej.
Wartość umowy podano jako 8 822 790 zł, a zakończenie prac zapowiedziano na wrzesień 2027 roku.
To konkretny, publicznie wskazany termin dotyczący pierwszego etapu inwestycji.
Nie oznacza on jednak, że we wrześniu 2027 roku cała aglomeracja Zawonia będzie już korzystała z nowej kanalizacji.
Tarnowiec — kolejny etap przedsięwzięcia
Dla Tarnowca również przeprowadzono postępowanie o udzielenie zamówienia na roboty budowlane.
Wynik tego postępowania wskazuje na wybór firmy WINSAN i ofertę o wartości 6 500 700 zł. Z dostępnych informacji wynika, że umowę zawarto 11 sierpnia 2026 roku.
W odrębnym postępowaniu wybrano również podmiot odpowiedzialny za pełnienie funkcji inżyniera kontraktu dla tego etapu.
Umowę dotyczącą nadzoru zawarto 29 września 2026 roku, a okres jej realizacji określono do 30 września 2027 roku.
Daty zakończenia usługi nadzoru nie należy jednak bez dodatkowego potwierdzenia traktować jako ostatecznego terminu oddania całej kanalizacji do użytkowania.
Zawonia — największy zakres wymagający ustalenia harmonogramu
W planie zamówień publicznych na 2026 rok przewidziano również postępowanie dotyczące rozbudowy sieci kanalizacyjnej w samej Zawoni.
Orientacyjną wartość tego zamówienia określono na 25 milionów złotych.
Jest to wartość planistyczna, a nie potwierdzona cena zawartej umowy.
Wcześniejsze materiały samorządu wskazywały, że postępowanie dotyczące Zawoni zamierzano ogłosić po wakacjach.
Do pełnej oceny inwestycji konieczne jest ustalenie aktualnego statusu tego zamówienia, wykonawcy, wartości kontraktu i terminów przewidzianych w umowie.
Bez tych informacji nie sposób rzetelnie określić, czy cały projekt zakończy się w terminie wynikającym z nowej prognozy finansowej.
Najważniejszy wniosek dla mieszkańców: wrzesień 2027 roku pojawia się przy konkretnych etapach inwestycji, natomiast WPF przewiduje finansowanie całego przedsięwzięcia również w 2028 roku. Nie są to daty o identycznym znaczeniu.
Prawie 55 milionów złotych. Ile kosztuje cały projekt?
Według dokumentów finansowych gminy całkowita wartość projektu „Budowa kanalizacji sanitarnej w aglomeracji Zawonia” wynosi 54 698 503,38 zł.
To kwota obejmująca przedsięwzięcie jako całość w ujęciu przyjętym w dokumentacji dofinansowania.
W najnowszych objaśnieniach wieloletniej prognozy finansowej przedstawiono następującą strukturę:
- Całkowita wartość projektu: 54 698 503,38 zł.
- Wydatki kwalifikowalne: 44 713 855,94 zł.
- Dofinansowanie: 31 299 699,14 zł.
- Wkład własny w wydatkach kwalifikowalnych: 13 414 156,80 zł.
W dokumentach wskazano poziom dofinansowania wynoszący 70 procent wydatków kwalifikowalnych.
Warto tu wyjaśnić, co oznacza słowo „kwalifikowalne”.
Nie każdy wydatek ponoszony podczas realizacji inwestycji musi być objęty dofinansowaniem z programu europejskiego.
Wydatki kwalifikowalne to te koszty, które zgodnie z warunkami programu i umowy mogą być uwzględnione przy wyliczaniu dofinansowania.
Pozostałe koszty również trzeba sfinansować, ale nie są one pokrywane z tej konkretnej dotacji.
W przypadku Zawoni różnica między całkowitą wartością projektu a wydatkami kwalifikowalnymi wynosi 9 984 647,44 zł.
To prawie 10 milionów złotych.
Kwoty tej nie można automatycznie utożsamiać z podatkiem VAT. Wydatki niekwalifikowalne mogą mieć różny charakter i dopiero szczegółowy budżet projektu pozwoli ustalić ich strukturę.
Jeżeli przyjmiemy aktualną kwotę dofinansowania wskazaną w WPF, pozostała do pokrycia część całkowitej wartości projektu wynosi 23 398 804,24 zł.
Składają się na nią wkład własny w wydatkach kwalifikowalnych oraz koszty niekwalifikowalne.
To właśnie ta część finansowania wymaga szczególnej uwagi.
Nie można jednak bez dodatkowych dokumentów przesądzić, że całość tej kwoty zostanie pokryta wyłącznie z nieograniczonych dochodów własnych gminy. Znaczenie mogą mieć również inne dopuszczalne źródła finansowania, rozliczenia podatkowe i finansowanie zwrotne.
Dla mieszkańców istotne jest ustalenie, ile pieniędzy gmina faktycznie będzie musiała wyłożyć, kiedy nastąpią płatności i jaka część wydatków zostanie następnie zrefundowana.
Dofinansowanie: dokument z 2025 roku pokazuje inną kwotę
W toku analizy pojawia się jeszcze jeden wątek, którego nie można pominąć.
Na oficjalnej liście projektów wybranych do dofinansowania w ramach naboru FEDS.02.06-IZ.00-219/25, zatwierdzonej 4 sierpnia 2025 roku, przy projekcie Zawoni zapisano kwotę przyznanego dofinansowania wynoszącą 23 796 714,13 zł.
Tymczasem najnowsze objaśnienia WPF z listopada 2026 roku wskazują 31 299 699,14 zł.
Różnica wynosi 7 502 985,01 zł.
W samych objaśnieniach WPF znajduje się również starszy zapis mówiący o dofinansowaniu na poziomie 53,22 procent, podczas gdy końcowe objaśnienia przywołują poziom 70 procent.
Nie musi to oznaczać błędu.
Dokument z sierpnia 2025 roku przedstawia stan na etapie wyboru projektu, natomiast późniejsza dokumentacja może odzwierciedlać zmianę poziomu dofinansowania, aktualizację umowy lub inne rozstrzygnięcia instytucji zarządzającej.
Dodatkowo w kwietniu 2026 roku urząd gminy publicznie informował już o uzyskaniu około 31 milionów złotych dofinansowania.
To wskazuje, że wyższa kwota nie pojawiła się dopiero przy listopadowej zmianie budżetu.
Jednak dla pełnej przejrzystości finansowania konieczne jest wskazanie dokumentu, na podstawie którego zwiększono przyznane środki.
Najważniejsze pytanie brzmi: kiedy, w jakim trybie i na jakiej podstawie kwota dofinansowania wzrosła z około 23,8 miliona złotych do 31,3 miliona złotych?
Drugim pytaniem jest to, czy po zmianie harmonogramu wydatków wszystkie warunki otrzymania tej kwoty pozostają aktualne. Czytaj dalej Wybraliśmy teksty, które naturalnie prowadzą czytelnika dalej.
Przelew burzowy bez wymaganych pozwoleń. Dokąd mogły trafiać ścieki z Obornik Śląskich?
Wrocław: 78,45 mln zł luki w bieżącym budżecie. Jak miasto zamierza ją zamknąć?
Miliony różnicy w sprawozdaniach. Czy obraz finansów Powiatu Wołowskiego był rzetelny?
Miasto dla wszystkich? Wrocławski kongres zapyta o bezpieczeństwo, dostępność i głos mieszkańców
Ten temat ma ciąg dalszy