Gmina, której roczne dochody nie przekraczają 60 mln zł, wypłaca jednemu z kluczowych urzędników wynagrodzenie sięgające poziomu charakterystycznego dla dużych instytucji lub spółek. Czy to jeszcze racjonalne zarządzanie finansami publicznymi, czy już systemowa anomalia, którą wszyscy uznali za „normalną”?
To pytanie nie dotyczy legalności. Dotyczy proporcji, sensu i odpowiedzialności.
Skala gminy kontra skala wynagrodzeń
Budżet Gminy Zawonia – zgodnie z dokumentami budżetowymi – oscyluje wokół 60 mln zł rocznie. To niewielki samorząd, bez rozbudowanych struktur, bez holdingów komunalnych, bez skomplikowanych instrumentów finansowych, bez ryzyk porównywalnych z dużymi miastami czy podmiotami gospodarczymi.
A jednak w tej skali pojawiają się wynagrodzenia, które – w relacji do dochodów gminy – budzą uzasadnione wątpliwości. Zwłaszcza wtedy, gdy zestawi się je nie z pojedynczym stanowiskiem, ale z całością organizmu, który ma te pieniądze utrzymać.
To nie jest pytanie o to, czy wolno.
To jest pytanie, czy to ma sens.
Kompetencje nie są premią. Są obowiązkiem
W samorządzie bardzo często słyszymy argument: „To osoba o wysokich kompetencjach”.
Problem w tym, że kompetencje nie są nagrodą, lecz warunkiem koniecznym do pełnienia funkcji.
Skarbnik gminy:
musi znać finanse publiczne,
musi poruszać się w rygorach ustawowych,
musi zapewnić poprawność i bezpieczeństwo operacji finansowych.
To nie jest nadzwyczajna cecha.
To jest definicja stanowiska.
Jeżeli więc wysokie wynagrodzenie uzasadnia się wyłącznie „kompetencjami”, pojawia się logiczne pytanie:
czy inni pracownicy urzędu pracują gorzej, czy po prostu obowiązują wobec nich inne, nieujawnione kryteria?
Odpowiedzialność: realna czy tylko deklaratywna?
W sektorze prywatnym wysokość wynagrodzenia idzie w parze z:
odpowiedzialnością majątkową,
mierzalnymi efektami,
ryzykiem osobistym.
W samorządzie odpowiedzialność skarbnika jest formalna i proceduralna, ale:
nie ma osobistej odpowiedzialności finansowej za skutki decyzji,
nie istnieją wskaźniki efektywności porównywalne z rynkowymi,
nie ma mechanizmu weryfikacji „czy to się opłaca”.
A mimo to system akceptuje bardzo wysokie wynagrodzenia, nawet w gminach o niewielkich dochodach.
To właśnie tu rodzi się paradoks.
Akceptowana patologia: gdy system sam siebie uzasadnia
Ten przypadek nie jest wyjątkiem. Jest ilustracją szerszego zjawiska, które w samorządach funkcjonuje bez sprzeciwu:
zachwianych proporcji między skalą gminy, zakresem odpowiedzialności a poziomem wynagrodzeń.
Nie dlatego, że ktoś łamie prawo.
Ale dlatego, że:
brak jest realnych benchmarków,
brak porównań między gminami,
brak debaty o kryteriach.
W efekcie system zaczyna opierać się nie na obiektywnych zasadach, lecz na trwałości relacji, zaufaniu personalnym i przyzwyczajeniu. A to już nie jest kwestia kompetencji, lecz sympatii i stabilności układu.
To nie jest atak personalny. To pytanie o sens
Ten tekst nie kwestionuje kwalifikacji konkretnych osób.
Nie stawia zarzutów.
Nie sugeruje bezprawia.
Stawia natomiast pytanie, które w samorządach zadaje się zbyt rzadko:
czy w gminie o takich dochodach takie wynagrodzenia są racjonalne i proporcjonalne?
Jeżeli odpowiedź brzmi: „tak, bo tak jest od lat” – to nie jest odpowiedź.
To jest przyznanie się do systemowego braku refleksji.
Co z tego wynika?
Jawność oświadczeń majątkowych miała służyć kontroli.
Dziś coraz częściej pokazuje coś innego:
jak łatwo w samorządach akceptuje się rozwiązania, które w innych sektorach uznano by za nielogiczne.
Nie dlatego, że są nielegalne.
Ale dlatego, że nikt nie zadał pytania: czy to jeszcze ma sens.
Autor: Rafał Chwaliński
Źródło: oświadczenia majątkowe, uchwały budżetowe (dokumenty jawne)
📲 Znajdziesz nas także w Google News – kliknij i obserwuj Radio DTR, aby otrzymywać nasze najnowsze informacje prosto w aplikacji!
