Zanikanie kompetencji przez AI

Zanikanie kompetencji przez AI? Ekspert ostrzega przed pułapkami technologii

Sztuczna inteligencja coraz śmielej wkracza w codzienność pracowników, przejmując rutynowe obowiązki i odciążając specjalistów. Jednak – jak ostrzega dr Piotr Gaczek z Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu – wraz z korzyściami rośnie ryzyko zanikania kluczowych kompetencji.

AI – pomoc czy zagrożenie dla umiejętności?

Dr Gaczek bada wpływ AI na procesy decyzyjne. Zwraca uwagę, że regularne korzystanie z narzędzi sztucznej inteligencji może obniżać zaangażowanie poznawcze i aktywność neuronową pracowników. – „Ludzie stają się bardziej bierni. Delegujemy zadania i część odpowiedzialności na maszyny, co zmniejsza naszą uważność i skrupulatność” – podkreśla.

Reklama

Model współpracy, który obecnie dominuje, to tzw. inteligencja hybrydowa – AI wspiera człowieka, ale nie zastępuje go całkowicie. Dzięki temu eksperci mogą skupić się na bardziej złożonych problemach. Jednak – jak dodaje ekonomista – istnieje realne ryzyko utraty wprawy w czynnościach, które długo pozostają w gestii algorytmów.

Błędy maszyn i… ludzi

Technologia nie jest wolna od wad. Modele językowe potrafią generować tzw. halucynacje – pozornie wiarygodne, lecz fałszywe odpowiedzi. Zdarza się, że ten sam system, pytany wielokrotnie o to samo, podaje różne wyniki.

Jeszcze poważniejsze mogą być błędy po stronie użytkowników. Dr Gaczek wskazuje na zjawisko automation bias, czyli nadmierną wiarę w rozwiązania podsuwane przez systemy. – „Większość użytkowników chce szybko otrzymać gotowe rozwiązanie, a to sprzyja powielaniu błędów sztucznej inteligencji” – zauważa.

„Kompetencje mogą zanikać”

Najgroźniejszym skutkiem masowego wdrażania AI może być erozja wiedzy. – „To sedno problemu – kompetencje mogą zanikać i nie będą przekazywane dalej. Jeśli ja zapomnę, jak pisze się artykuł naukowy, to pół biedy. Gorzej, że nie będę umiał nauczyć mojego doktoranta” – ostrzega badacz.

Przykładem jest niemiecka firma, która rozpoczęła projekt mapowania wiedzy menedżerów przy pomocy AI. Gdy system przejmie ich know-how, sami pracownicy mogą stać się zbędni.

Reklama

Reklama

Reklama

ReklamaType your text here

Jak przeciwdziałać? Trzy filary odpowiedzialnego wdrożenia AI

Ekspert wskazuje rozwiązania, które mogą ograniczyć ryzyko zaniku umiejętności w firmach:

1. Wytłumaczalna AI (Explainable AI) – systemy muszą uzasadniać swoje odpowiedzi i pokazywać drogę do wyniku.

2. Mechanizmy kontroli uwagi – np. pytania sprawdzające koncentrację użytkownika czy przypomnienia o konieczności nadzoru.

3. Superwizor ds. AI – dedykowana osoba w organizacji odpowiedzialna za etyczne i odpowiedzialne korzystanie z narzędzi sztucznej inteligencji.

– „Nie należy bać się technologii, ale trzeba być świadomym jej ograniczeń. Kluczem jest równowaga między entuzjazmem a ostrożnością” – podsumowuje dr Gaczek.

Źródło informacji Nauka w Polsce