Oborniki Śląskie nie są gminą pozbawioną dochodów ani zdolności inwestowania. W 2025 roku do samorządowej kasy wpłynęło niemal 158,8 mln zł, a wydatki przekroczyły 161,3 mln zł. Gmina zakończyła rok deficytem w wysokości około 2,6 mln zł, ale jednocześnie przeznaczyła blisko 29 mln zł na inwestycje. Na pierwszy rzut oka obraz nie wygląda więc dramatycznie.

Dopiero kolejne liczby pokazują, że nad budżetem pojawia się coraz cięższy cień.

Zadłużenie gminy na koniec 2025 roku wyniosło około 61 mln zł. W przeliczeniu na jednego mieszkańca to 2876 zł, czyli ponad dwukrotnie więcej niż wynosi mediana krajowa wskazywana przez serwis z-dykty.pl. Oborniki Śląskie znalazły się pod tym względem w części zestawienia obejmującej samorządy o relatywnie wysokim zadłużeniu.

Reklama

Reklama

Nie oznacza to jeszcze niewypłacalności. Oznacza natomiast, że każda kolejna duża inwestycja, pożyczka, emisja obligacji albo wieloletnie zobowiązanie powinny być oceniane znacznie ostrożniej niż wcześniej.

Dług kosztuje, nawet gdy niczego nowego nie budujemy

Najbardziej wymowna jest nie sama kwota zadłużenia, lecz koszt jego utrzymania.

W 2025 roku obsługa długu miała kosztować gminę około 4,1 mln zł. Są to pieniądze przeznaczane przede wszystkim na odsetki i inne koszty finansowe. Nie powstaje za nie droga, szkoła, kanalizacja, świetlica ani nowe miejsce w przedszkolu. To cena za zobowiązania zaciągnięte wcześniej.

Dla porównania nadwyżka operacyjna gminy, czyli różnica między bieżącymi dochodami i bieżącymi wydatkami, wyniosła około 6,9 mln zł. Oznacza to, że koszt obsługi długu odpowiadał blisko 59 proc. tej nadwyżki.

Nie jest to księgowa informacja, że odsetki zostały w całości sfinansowane właśnie z nadwyżki operacyjnej. Jest to jednak bardzo czytelna miara skali: znaczna część finansowego oddechu gminy znika wyłącznie dlatego, że samorząd ma już wysokie zobowiązania.

Dochody rosną, ale przestrzeń finansowa nie jest nieograniczona

Dochody gminy wzrosły w 2025 roku o ponad 17 proc. w przeliczeniu na mieszkańca. Wydatki zwiększyły się o około 13 proc. Samorząd przeznaczył 17,9 proc. całego budżetu na wydatki majątkowe, czyli głównie inwestycje. To argument, którego władze gminy mogą używać, wskazując, że zadłużenie nie jest przejadane, lecz służy rozwojowi.

Problem zaczyna się wtedy, gdy rozwój finansowany długiem wymaga następnych kredytów, a ukończone inwestycje generują kolejne koszty utrzymania.

Droga po wybudowaniu musi być remontowana. Budynek trzeba ogrzewać, sprzątać i ubezpieczać. Instalacje wymagają serwisowania, a nowe obiekty – personelu. Inwestycja nie kończy się więc wraz z przecięciem wstęgi. Wtedy zaczyna się jej wieloletni wpływ na budżet.

Dlatego pytanie nie powinno brzmieć wyłącznie: „ile gmina inwestuje?”. Ważniejsze jest pytanie: „ile tych inwestycji gmina będzie w stanie później utrzymać?”.

Oświata pochłania najwięcej, ale administracja także ma swoją wagę

Największą część wydatków Obornik Śląskich stanowiła w 2025 roku oświata i wychowanie – prawie 61 mln zł. Gospodarka komunalna i ochrona środowiska kosztowały około 24,6 mln zł, administracja publiczna niemal 13,8 mln zł, a transport i drogi około 13,3 mln zł.

Sama struktura wydatków nie przesądza jeszcze, czy pieniądze są wykorzystywane właściwie. Pokazuje jednak, gdzie znajdują się największe obciążenia budżetu i gdzie najtrudniej będzie dokonywać cięć.

Oświata jest usługą podstawową. Podobnie gospodarka komunalna, drogi, transport i pomoc społeczna. Gmina może ograniczyć wydarzenia promocyjne, przesunąć remont albo odłożyć zakup wyposażenia. Znacznie trudniej ograniczyć ogrzewanie szkoły, odbiór odpadów, przewozy dzieci czy utrzymanie sieci wodociągowej.

Dług zaczyna być problemem nie wtedy, gdy istnieje na papierze, ale wtedy, gdy jego obsługa konkuruje z podstawowymi zadaniami samorządu.

Reklama

Niepokojący sygnał, ale jeszcze nie wyrok

Serwis z-dykty.pl wskazuje również orientacyjne obciążenie budżetu spłatami zadłużenia na poziomie 4,8 proc. dochodów bieżących, przy szacowanym limicie 1,7 proc. Autorzy strony zastrzegają jednak, że jest to uproszczone obliczenie, nieuwzględniające wszystkich ustawowych wyłączeń, między innymi związanych z projektami współfinansowanymi ze środków europejskich. Nie jest to oficjalna ocena Regionalnej Izby Obrachunkowej.

Nie można więc uczciwie napisać, że Oborniki Śląskie naruszyły ustawowy wskaźnik zadłużenia.

Można natomiast zapytać, jaki jest rzeczywisty wskaźnik po zastosowaniu wszystkich wyłączeń oraz jak duży margines bezpieczeństwa pozostaje gminie na kolejne lata.

To pytanie jest szczególnie istotne, ponieważ Wieloletnia Prognoza Finansowa Obornik Śląskich obejmuje okres do 2042 roku i jest regularnie zmieniana przez radę miejską. W 2026 roku projekty zmian budżetu oraz WPF pojawiały się w porządkach kolejnych sesji rady.

61 milionów to nie katastrofa. To zobowiązanie

W samorządowej narracji dług często przedstawiany jest jako dowód rozwoju: gmina pożycza, ponieważ buduje. Krytycy odpowiadają, że każde zadłużenie przerzuca koszty na kolejne lata.

Obie te tezy mogą być prawdziwe jednocześnie.

Dług może finansować potrzebne inwestycje. Może również ograniczać przyszłe decyzje. Wszystko zależy od jego kosztu, harmonogramu spłat, trwałości dochodów i jakości przedsięwzięć, które zostały za pożyczone pieniądze wykonane.

W przypadku Obornik Śląskich nie ma dziś podstaw, aby ogłaszać finansową katastrofę. Są jednak podstawy, aby przestać traktować zadłużenie jako techniczną pozycję w tabeli.

Prawie 61 mln zł długu oznacza zobowiązanie rozłożone na wiele lat. Ponad 4 mln zł kosztów obsługi rocznie oznacza realne pieniądze, których nie można już przeznaczyć na inne potrzeby. A każda kolejna decyzja dotycząca kredytu, obligacji, partnerstwa publiczno-prywatnego czy wieloletniej inwestycji będzie podejmowana w warunkach, w których budżet nie zaczyna od zera.

Pytania, na które mieszkańcy powinni otrzymać odpowiedź

Gmina powinna publicznie przedstawić:

jaki jest dokładny harmonogram spłat obecnego zadłużenia;

ile odsetek i innych kosztów finansowych zapłaci w poszczególnych latach;

jak duży margines pozostaje do dopuszczalnego wskaźnika spłaty zobowiązań;

jaka część długu została zaciągnięta na konkretne inwestycje i jakie były ich ostateczne koszty;

czy planowane wieloletnie przedsięwzięcia mogą ograniczyć zdolność gminy do finansowania szkół, dróg, kanalizacji i transportu.

Nie chodzi o tworzenie atmosfery bankructwa. Chodzi o elementarną przejrzystość.

Bo 61 mln zł długu nie należy do burmistrza ani do rady miejskiej. Spłacany będzie z pieniędzy mieszkańców Obornik Śląskich – obecnych i przyszłych.

Więcej z oborniki śląskie

Ile zieleni zostanie w Obornikach Śląskich za 15 lat?

Domy, samochody, śmieci. Ile będzie kosztować rozlewanie się Obornik Śląskich?

29 tysięcy nowych mieszkańców. Czy Oborniki Śląskie są na to gotowe?

Zdjęcia z objazdu, obietnica asfaltu i braki w dokumentacji. Co naprawdę dzieje się z drogą Kowale–Piekary?