Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Trzebnicy stwierdził nieprawidłowości w stanie technicznym części obiektów oczyszczalni ścieków przy ulicy Grunwaldzkiej w Obornikach Śląskich. Uszkodzone konstrukcje, korozja, zawilgocenia, problemy z zabezpieczeniem zbiornika koagulatu oraz pytania o wcześniejsze przeglądy techniczne – taki obraz wyłania się z dokumentacji przekazanej radnemu Markowi Mańczakowi. Sprawa nie zakończyła się na kontroli. Nadzór budowlany wszczął postępowanie administracyjne.
Oczyszczalnia, która wymaga czegoś więcej niż kosmetyki
Oczyszczalnia ścieków jest jednym z tych obiektów infrastruktury komunalnej, o których mieszkańcy przypominają sobie najczęściej wtedy, gdy coś przestaje działać. Na co dzień pozostaje poza zainteresowaniem opinii publicznej. Tymczasem od jej sprawności zależą bezpieczeństwo sanitarne, ochrona środowiska oraz prawidłowe funkcjonowanie systemu kanalizacyjnego.
W Obornikach Śląskich pojawiły się powody, aby znacznie uważniej przyjrzeć się stanowi takiej infrastruktury.
Dokumenty Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w Trzebnicy, udostępnione w odpowiedzi na wniosek radnego Marka Mańczaka z 5 listopada 2026 roku, pokazują szereg nieprawidłowości stwierdzonych podczas kontroli oczyszczalni przy ulicy Grunwaldzkiej.
Nie chodzi o pojedynczą odpadającą płytkę czy zardzewiałą barierkę. W protokołach opisano problemy dotyczące budynków, konstrukcji żelbetowych, instalacji wentylacyjnych, zabezpieczeń technicznych oraz elementów infrastruktury technologicznej.
9 listopada 2026 roku PINB wszczął postępowanie administracyjne dotyczące stanu technicznego czterech obiektów oczyszczalni.
To już nie jest wyłącznie sprawa bieżącej konserwacji. Stan części infrastruktury stał się przedmiotem formalnego postępowania organu nadzoru budowlanego.
Korozja, spękania i przeciekające dachy
Kontrola przeprowadzona 24 września 2026 roku objęła obiekty oczyszczalni położone na działkach nr 4536 i 4537.
W hali krat stwierdzono między innymi znaczną korozję elementów stalowych i instalacji wentylacyjnej, zawilgocenia, uszkodzenia pokryć ścian oraz przecieki. Odnotowano również spękania murku attyki i brak rury spustowej.
Niepokojąco przedstawiał się również stan budynku dmuchaw i agregatów. Kontrolujący opisali pęknięcia muru, uszkodzenia attyki, zawilgocenia, przecieki dachowe oraz degradację elementów wykończeniowych.
W budynku prasy osadów ujawniono z kolei ślady przecieków, korozję biologiczną i materiałową, spękania oraz uszkodzenia instalacji odprowadzającej wodę opadową.
Każda z tych usterek rozpatrywana osobno może wydawać się problemem remontowym. Zestawione razem tworzą jednak obraz infrastruktury wymagającej rozległych prac naprawczych.
Pojawia się pytanie, czy stan techniczny obiektów pogarszał się stopniowo, a jeśli tak, to jak skutecznie reagowano na wcześniejsze sygnały o konieczności remontów.
Uszkodzone zabezpieczenie zbiornika z koagulatem
Jednym z najistotniejszych ustaleń kontroli jest stan stacji dawkowania koagulatu żelazowego.
Koagulanty wykorzystywane są w procesach oczyszczania ścieków, między innymi do usuwania fosforu. Ich przechowywanie i dawkowanie wymaga odpowiednich zabezpieczeń technicznych.
W dokumentacji wskazano uszkodzenia żelbetowej wanny ociekowej zabezpieczającej zbiornik koagulatu, miejscowe wybrzuszenia oraz brak szczelności tego zabezpieczenia.
Wanna ociekowa nie jest elementem dekoracyjnym instalacji. Jej zadaniem jest ograniczenie skutków ewentualnego wydostania się substancji ze zbiornika.
Jeżeli takie zabezpieczenie jest nieszczelne, powstaje pytanie o skuteczność ochrony przed niekontrolowanym wyciekiem.
Nie oznacza to, że do wycieku rzeczywiście doszło. Przekazane dokumenty nie potwierdzają zanieczyszczenia gruntu ani przedostania się koagulatu do środowiska.
Potwierdzają jednak, że zabezpieczenie techniczne wymagało interwencji.
Według informacji zawartych w protokole rozpoczęto działania zmierzające do uzyskania oferty na wykonanie naprawy wanny ociekowej.
Warto zapytać, kiedy problem został po raz pierwszy zidentyfikowany, ile czasu upłynęło od jego stwierdzenia do rozpoczęcia działań i czy zastosowano zabezpieczenia tymczasowe.
Nie tylko budynki. Problemy dotyczyły również instalacji technologicznych
Dokumentacja obejmuje także wcześniejszą kontrolę części mechanicznej i biologicznej oczyszczalni, przeprowadzoną we wrześniu 2026 roku.
Wśród wymienionych nieprawidłowości znalazły się brak drabiny wejściowej do pompowni osadu recyrkulowanego, osady w instalacji deszczowej, brak odpowiedniego obrukowania wylotów instalacji, miejscowa korozja elementów stalowych oraz naloty biologiczne na konstrukcjach żelbetowych.
Zwrócono również uwagę na zarośnięte elementy infrastruktury, nagromadzenie materiału piaszczystego w komorze odstojnika oraz konieczność wykonania prac konserwacyjnych.
To ustalenia istotne z punktu widzenia utrzymania całego zakładu.
Oczyszczalnia jest bowiem zespołem połączonych urządzeń, zbiorników i instalacji. Sprawność procesu technologicznego wymaga nie tylko prawidłowego działania maszyn, lecz także odpowiedniego utrzymania konstrukcji i urządzeń pomocniczych.
Nie ma obecnie podstaw, aby twierdzić, że wskazane usterki powodowały nieprawidłowe oczyszczanie ścieków. Dokumentacja nie zawiera wyników badań pozwalających na taki wniosek.
Nie zmienia to jednak znaczenia stwierdzonych zaniedbań technicznych.
Najważniejsze pytanie: dlaczego przegląd dopiero we wrześniu?
Szczególnie interesujący zapis znajduje się w protokole kontroli PINB z 24 września.
Według oświadczeń uczestników kontroli wcześniej nie prowadzono okresowych przeglądów stanu technicznego części mechanicznej i biologicznej oczyszczalni, a odpowiedni protokół sporządzono we wrześniu 2026 roku.
Ten fragment dokumentacji może mieć znacznie większe znaczenie niż same uszkodzenia budynków.
Prawo budowlane przewiduje obowiązki właścicieli i zarządców związane z utrzymywaniem obiektów we właściwym stanie technicznym oraz przeprowadzaniem wymaganych kontroli.
Nie oznacza to jednak, że każdy element instalacji technologicznej podlega identycznemu zakresowi i częstotliwości przeglądów. Dlatego konieczne jest ustalenie, jakim obowiązkom podlegały poszczególne obiekty oczyszczalni.
Jeśli wymagane kontrole nie były wykonywane, należałoby wyjaśnić, przez jaki okres trwała taka sytuacja i kto był odpowiedzialny za realizację obowiązków.
Istotne jest także to, że oczyszczalnia nie powstała wczoraj. W dokumentach pojawiają się odniesienia do projektu budowlanego z 1992 roku.
Tym bardziej zasadne staje się pytanie, jak wyglądała historia utrzymania infrastruktury i dokumentowania jej stanu technicznego.
W dokumentach pojawia się ostrzeżenie o bezpieczeństwie
Autorzy przywołanego przeglądu technicznego wskazali, że niektóre uszkodzenia i ubytki mogą stwarzać zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia.
To zapis, którego nie można bagatelizować.
Jednocześnie trzeba podkreślić, że w dokumentacji dotyczącej budynków ich stan oceniano jako średni, pozwalający na bezpieczne użytkowanie.
Nie ma zatem podstaw do ogłaszania, że oczyszczalnia grozi katastrofą budowlaną albo powinna natychmiast zostać zamknięta.
Jest natomiast podstawa do zadania pytania, czy wszystkie zagrożenia wskazane podczas przeglądów zostały właściwie ocenione i usunięte.
Tym bardziej że mamy do czynienia z obiektem infrastruktury komunalnej, którego funkcjonowanie ma istotne znaczenie dla mieszkańców.
Tajemnica betonowego rurociągu?
W materiałach znajduje się również informacja o betonowym rurociągu o średnicy 1200 milimetrów, którego wylot prowadzi do rowu na działce nr 4519.
Podczas kontroli wylot był suchy i nieczynny.
Według wyjaśnień udzielonych inspektorom instalacja stanowiła element projektu budowlanego z 1992 roku i została wykonana podczas budowy oczyszczalni. Wskazywano także na możliwość jej uruchamiania w razie potrzeby.
Kontrolującym nie przedstawiono dokumentu pozwolenia ani zgłoszenia wodnoprawnego odnoszącego się do tego urządzenia.
Nie oznacza to automatycznie, że instalacja funkcjonowała nielegalnie. Dokumenty mogły znajdować się w innym archiwum albo obowiązek uzyskania określonej zgody należałoby oceniać według przepisów właściwych dla czasu wykonania urządzenia i jego późniejszej eksploatacji.
Sprawa wymaga jednak wyjaśnienia.
Do czego rurociąg miał służyć? Czy kiedykolwiek był wykorzystywany? Jakie warunki muszą zostać spełnione, aby można go było uruchomić? Czy istnieje aktualna dokumentacja wodnoprawna?
W przypadku oczyszczalni ścieków takie pytania nie są drobiazgiem administracyjnym.
Dotyczą sposobu funkcjonowania infrastruktury związanej z gospodarką wodno-ściekową.
Zarządca wiedział o usterkach. Rozpoczęto niektóre naprawy
Z dokumentów wynika, że po przeglądach podjęto działania naprawcze i porządkowe.
Wśród nich wymieniono konserwację elementów stalowych, wymianę krat przy piaskowniku, prace przy rurociągu, uzupełnianie ubytków oraz porządkowanie terenu.
Rozpoczęto również procedurę uzyskania oferty na naprawę wanny ociekowej.
Nie można więc napisać, że zarządca nie podejmował żadnych działań.
Jednak rozpoczęcie remontu, zamówienie wyceny i faktyczne usunięcie nieprawidłowości to trzy różne etapy.
Dokumenty nie pozwalają stwierdzić, że wszystkie zalecenia zostały wykonane.
Nie odpowiadają również na pytanie, dlaczego część problemów doprowadziła do wszczęcia postępowania przez nadzór budowlany.
Gmina była obecna podczas kontroli
W kontroli 24 września 2026 roku uczestniczyli przedstawiciele zarządcy oraz administracji samorządowej.
Wśród osób wymienionych w protokole znalazły się Ewa Pasek, kierownik ZWiK w Obornikach Śląskich, oraz Sylwia Hen, zastępca kierownika Wydziału Inwestycji, Remontów i Funduszy Urzędu Miejskiego.
Oznacza to, że przedstawicielka samorządu uczestniczyła w czynnościach, podczas których dokumentowano stan infrastruktury.
Nie przesądza to o odpowiedzialności konkretnych urzędników za stwierdzone nieprawidłowości.
Pokazuje jednak, że sprawa nie była wyłącznie wewnętrznym problemem technicznym zakładu.
Informacje o stanie obiektów były dostępne także przedstawicielom gminnej administracji.
Pojawia się więc pytanie o reakcję władz Obornik Śląskich.
Czy burmistrz otrzymał informacje o zakresie usterek? Czy analizowano potrzeby finansowe związane z naprawami? Czy opracowano harmonogram remontów? Czy odpowiednie wydatki zabezpieczono w budżecie lub planach finansowych zarządcy?
Na te pytania dokumentacja PINB nie udziela pełnej odpowiedzi.
9 listopada nadzór budowlany wszczął postępowanie
W odpowiedzi przekazanej radnemu Markowi Mańczakowi Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Trzebnicy potwierdził stwierdzenie nieprawidłowości w stanie technicznym części obiektów.
Organ wszczął postępowanie administracyjne dotyczące hali krat, budynku dmuchaw i agregatów, budynku prasy osadów oraz stacji dawkowania koagulatu.
Równocześnie wezwał zarządcę do przedstawienia dodatkowej dokumentacji, w tym aktualnych protokołów kontroli określonych instalacji.
Na dostarczenie dokumentów wyznaczono siedem dni od doręczenia wezwania.
PINB zapowiedział następnie wydanie decyzji dotyczącej wskazanych obiektów.
Na dzień 13 listopada 2026 roku przekazane redakcji materiały nie zawierają jeszcze takiej decyzji.
Nie wiadomo zatem, jakie obowiązki ostatecznie nałoży organ, jakie terminy zostaną wyznaczone i czy uzna za konieczne zastosowanie dodatkowych środków.
Kto odpowiada za utrzymanie oczyszczalni?
Z dokumentacji wynika, że zarządcą kontrolowanej infrastruktury jest Zakład Gospodarki Komunalnej.
To właśnie do zarządcy skierowano wezwanie dotyczące dodatkowych dokumentów.
Jednak odpowiedzialność za stan komunalnej infrastruktury ma nie tylko wymiar techniczny. Istotne są również organizacja zarządzania, planowanie remontów i zapewnianie finansowania.
Jeżeli w kolejnych latach identyfikowano potrzebę napraw, należy ustalić, czy przedstawiano odpowiednie wnioski finansowe, jakie były decyzje dotyczące wydatków i czy prace odkładano.
Jeżeli natomiast przeglądy nie były wykonywane w wymaganym zakresie, trzeba wyjaśnić, dlaczego nie zapewniono odpowiedniego systemu kontroli.
Bez dokumentacji finansowej, wcześniejszych protokołów oraz korespondencji między zarządcą a samorządem nie można wskazać osób odpowiedzialnych za ewentualne zaniedbania.
Można jednak oczekiwać, że zarządca i władze gminy przedstawią mieszkańcom szczegółowe wyjaśnienia.
Pytania, na które mieszkańcy powinni poznać odpowiedź
Sprawa obornickiej oczyszczalni rodzi kilka zasadniczych pytań.
Od kiedy występują stwierdzone uszkodzenia? Kiedy po raz pierwszy opisano je w dokumentacji technicznej? Jakie zalecenia wydawano wcześniej? Które wykonano, a które pozostają niezrealizowane?
Czy przez cały okres eksploatacji zapewniano wymagane przepisami kontrole poszczególnych obiektów? Jakie środki wydano na utrzymanie i remonty oczyszczalni w ostatnich latach?
Czy uszkodzona wanna ociekowa została naprawiona lub zabezpieczona? Czy przeprowadzono ocenę ryzyka środowiskowego?
I wreszcie: czy stan techniczny infrastruktury miał jakikolwiek wpływ na prawidłowość pracy oczyszczalni?
To ostatnie pytanie wymaga osobnej weryfikacji na podstawie wyników badań ścieków, dokumentacji eksploatacyjnej oraz danych właściwych organów ochrony środowiska.
Nie należy utożsamiać złego stanu technicznego niektórych konstrukcji z dowodem nieprawidłowego oczyszczania ścieków.
Kontrola wykazała usterki. Teraz potrzebne są odpowiedzi
Dokumenty PINB nie pozostawiają wątpliwości, że w obornickiej oczyszczalni stwierdzono szereg nieprawidłowości technicznych.
Część z nich dotyczy budynków, inne elementów technologicznych i zabezpieczeń mających znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania infrastruktury.
Wszczęcie postępowania administracyjnego potwierdza, że nadzór budowlany uznał stan wybranych obiektów za wymagający dalszych działań urzędowych.
Nie przesądza jeszcze, kto ponosi odpowiedzialność za powstanie usterek ani czy doszło do naruszenia obowiązków dotyczących okresowych kontroli.
Jednak pytania o sposób utrzymania oczyszczalni, historię remontów i przepływ informacji między zakładem a urzędem nie mogą pozostać bez odpowiedzi.
Mieszkańcy mają prawo wiedzieć nie tylko, czy oczyszczalnia dzisiaj pracuje, ale również czy jej infrastruktura jest utrzymywana w sposób zapewniający bezpieczną eksploatację w kolejnych latach.
Bo z komunalną infrastrukturą jest podobnie jak ze zdrowiem: sam fakt, że coś jeszcze funkcjonuje, nie oznacza, że nie wymaga pilnego leczenia.
A w tym przypadku diagnoza nie pochodzi od przypadkowego obserwatora. Została zapisana w dokumentach urzędowej kontroli.
Radio DTR będzie analizować dalszy przebieg postępowania PINB oraz działania zarządcy i władz gminy Oborniki Śląskie.
Kontenery po powodzi. Po 29 latach nadzór wskazuje możliwość zagrożenia zdrowia
Od maja do listopada. Kto wiedział o problemach oczyszczalni w Obornikach Śląskich i jakie działania podjęto?
Przelew burzowy bez wymaganych pozwoleń. Dokąd mogły trafiać ścieki z Obornik Śląskich?
Jedenaście wniosków, trzy oddziały i decyzja, której podstaw wciąż nie znamy