Prezydent RP Karol Nawrocki zapowiedział działania, które mogą wywołać poważne reperkusje nie tylko w relacjach polsko-ukraińskich, ale również w polityce międzynarodowej. Chodzi o najwyższe polskie odznaczenie państwowe – Order Orła Białego, którym w 2023 roku został uhonorowany prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski.
Tym razem nie chodzi jednak o kolejne wyróżnienie, lecz o możliwość jego odebrania.
Co powiedział prezydent?
Podczas piątkowego wystąpienia Karol Nawrocki potwierdził, że zwołane na 8 czerwca posiedzenie Kapituły Orderu Orła Białego ma zająć się między innymi sprawą Wołodymyra Zełenskiego.
Jak relacjonują media, prezydent oświadczył:
„Zaproponowałem, by jednym z punktów było odebranie orderu prezydentowi Ukrainy Wołodymyrowi Zełenskiemu”.
To nie był anonimowy przeciek ani internetowa plotka. Wypowiedź została publicznie potwierdzona przez szereg ogólnopolskich mediów.
ilustracja do artykułu Nawrocki zabiera odznaczenie
Dlaczego sprawa wróciła właśnie teraz?
Powodem jest decyzja Wołodymyra Zełenskiego dotycząca nadania jednej z ukraińskich jednostek wojskowych imienia „Bohaterów UPA”. To właśnie ten fakt wywołał gwałtowną reakcję polskiej sceny politycznej.
Dla wielu Polaków UPA pozostaje symbolem zbrodni wołyńskiej i tragicznych wydarzeń z lat II wojny światowej. W Ukrainie część środowisk postrzega natomiast formacje związane z ukraińskim ruchem niepodległościowym jako element walki o własne państwo.
To spór historyczny, który od lat wraca w relacjach obu krajów.
Czy Order Orła Białego można odebrać?
To pytanie staje się dziś kluczowe.
Order Orła Białego jest najwyższym odznaczeniem państwowym Rzeczypospolitej Polskiej. Otrzymują go osoby szczególnie zasłużone dla Polski oraz wybitni przywódcy państw obcych. Wołodymyr Zełenski został nim odznaczony przez prezydenta Andrzeja Dudę w 2023 roku.
Formalnie istnieją procedury związane z pozbawieniem odznaczeń państwowych, jednak przypadki dotyczące zagranicznych głów państw należą do absolutnej rzadkości.
Dlatego nawet jeśli decyzja nie zapadnie natychmiast, sama zapowiedź wywołała ogromne zainteresowanie.
Czy to decyzja historyczna czy polityczna?
To pytanie będzie teraz zadawane coraz częściej.
Z jednej strony mamy argument o pamięci historycznej i sprzeciwie wobec gloryfikowania UPA.
Z drugiej strony Polska pozostaje jednym z najważniejszych sojuszników Ukrainy od początku rosyjskiej agresji. Odebranie najwyższego polskiego odznaczenia urzędującemu prezydentowi państwa prowadzącego wojnę z Rosją zostałoby zauważone nie tylko w Kijowie, ale również w Waszyngtonie, Brukseli i Moskwie.
Nieprzypadkowo głos w sprawie zabrał również premier Donald Tusk, ostrzegając przed pogłębianiem konfliktów historycznych pomiędzy Warszawą a Kijowem.
Czy relacje polsko-ukraińskie wchodzą w nową fazę?
Jeszcze kilka lat temu trudno było wyobrazić sobie sytuację, w której polski prezydent publicznie rozważa odebranie Orderu Orła Białego ukraińskiemu przywódcy.
Dziś taka propozycja pada oficjalnie z Pałacu Prezydenckiego.
Niezależnie od tego, jaka decyzja zapadnie 8 czerwca, sam fakt postawienia tej kwestii pokazuje, że spory historyczne wracają do centrum relacji między Warszawą a Kijowem.
A to może oznaczać, że okres politycznej jednomyślności wokół Ukrainy właśnie dobiega końca.
Czytaj dalej
Ten temat ma ciąg dalszy
Wybraliśmy teksty, które naturalnie prowadzą czytelnika dalej.
