W jednym sprawozdaniu Powiat Oławski wykazał, że nie ma zaległości, należności ani nadpłat. W innym dokumencie za ten sam okres widniało jednak niemal 4 mln zł należności, w tym ponad 612 tys. zł zaległości. Regionalna Izba Obrachunkowa stwierdziła również nieprawidłowości przy zamówieniach publicznych, korzystanie z kart płatniczych bez ustalonych zasad oraz błędy w rachunkowości. Część podobnych problemów Izba wskazywała już podczas wcześniejszych kontroli.

Regionalna Izba Obrachunkowa we Wrocławiu przeprowadziła kompleksową kontrolę gospodarki finansowej Powiatu Oławskiego. Kontrolerzy pracowali w starostwie od 10 marca do 29 kwietnia 2026 r. Wystąpienie pokontrolne wydano 16 czerwca, a tydzień później opublikowano je w Biuletynie Informacji Publicznej RIO.

Dwa sprawozdania i dwa różne obrazy finansów

Jedno z najważniejszych ustaleń dotyczy sprawozdania Rb-27S z wykonania planu dochodów budżetowych za 2025 r. Powiat wykazał w nim 1 227 306,51 zł wykonanych dochodów. Jednocześnie w rubrykach dotyczących należności, zaległości i nadpłat wpisano zera.

Inny dokument — sprawozdanie Rb-27ZZ za czwarty kwartał 2025 r. — przedstawiał już zupełnie inny obraz. Wykazano w nim:

• 2 401 268,81 zł wykonanych dochodów;
• 3 986 207,70 zł należności;
• 612 885,43 zł zaległości;
• 10 464,10 zł nadpłat.

RIO uznała, że dane w sprawozdaniu Rb-27S przedstawiono niezgodnie z obowiązującymi przepisami. Korektę dokumentu sporządzono dopiero podczas kontroli.

Nie oznacza to, że z powiatowego budżetu zniknęły prawie 4 mln zł. Nie można również utożsamiać należności z poniesioną stratą. Problem polega na czymś innym: oficjalne sprawozdanie budżetowe nie przedstawiało prawidłowo stanu rozliczeń. Mieszkaniec, radny albo dziennikarz analizujący tylko Rb-27S mógłby dojść do wniosku, że zaległości nie było, chociaż wynosiły ponad 612 tys. zł.

Kosztorysy wyższe o ponad pół miliona złotych

Kontrolerzy sprawdzili również trzy postępowania o udzielenie zamówień publicznych. Jedno z nich dotyczyło termomodernizacji i modernizacji budynków sal gimnastycznych przy placówkach oświatowych Powiatu Oławskiego.

Szacunkową wartość zamówienia ustalono na 6 260 162,60 zł. Tymczasem pięć kosztorysów przedstawionych kontrolerom opiewało łącznie na 6 788 669,12 zł.

Różnica wyniosła dokładnie 528 506,52 zł.

RIO stwierdziła, że wartość zamówienia została ustalona niezgodnie z Prawem zamówień publicznych. Izba zaznaczyła jednak, że zaniżenie nie wpłynęło na prawidłowość zastosowanego trybu postępowania. Nie ma więc podstaw, aby na podstawie samego wystąpienia RIO mówić o stracie finansowej, ustawieniu przetargu albo bezprawnym wyborze wykonawcy. Dokument potwierdza natomiast nieprawidłowe przygotowanie wartości zamówienia. ilustracja do artykułu powiat oławski i dwa różne zestawienia

Pięć osób bez wymaganych oświadczeń

Kolejne ustalenie dotyczy modernizacji dachu budynku Liceum Ogólnokształcącego im. Jana III Sobieskiego w Oławie.

Kierownik zamawiającego, osoby wykonujące czynności związane z przeprowadzeniem postępowania oraz osoby udzielające zamówienia — łącznie pięć osób — nie złożyły wymaganych oświadczeń dotyczących istnienia albo braku okoliczności mogących wpływać na ich bezstronność.

Oświadczenia te służą między innymi ujawnieniu potencjalnego konfliktu interesów. Brak dokumentów nie przesądza, że taki konflikt rzeczywiście wystąpił. Oznacza jednak, że nie zastosowano jednego z ustawowych zabezpieczeń przejrzystości postępowania.

Plany i ogłoszenia publikowane po terminach

RIO wskazała również na opóźnienia dotyczące planów zamówień i informacji przekazywanych do Biuletynu Zamówień Publicznych.

Plan postępowań na 2025 r. opublikowano 6 maja 2025 r., chociaż budżet powiatu uchwalono 22 stycznia. Dokument pojawił się zatem 104 dni po przyjęciu budżetu.

Plan na 2026 r. zamieszczono 24 lutego 2026 r., podczas gdy budżet został uchwalony 22 grudnia 2025 r. W tym przypadku od uchwalenia budżetu do publikacji planu minęły 64 dni.

Przy modernizacji boiska wielofunkcyjnego przy Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w Oławie oferty otwarto 13 października 2025 r. Informację o nich przekazano prezesowi Urzędu Zamówień Publicznych dopiero 9 grudnia, czyli 57 dni później.

Umowę dotyczącą tej inwestycji zawarto 21 listopada 2025 r., natomiast ogłoszenie o wyniku postępowania opublikowano 13 lutego 2026 r. Od podpisania umowy do publikacji minęły 84 dni.

Reklama

Reklama

Z kolei informację o wykonaniu umowy dotyczącej modernizacji dachu liceum zamieszczono 6 maja 2025 r., mimo że odbiór końcowy nastąpił 14 marca. Ogłoszenie opublikowano więc 53 dni po odbiorze.

Karty płatnicze używane bez ustalonych zasad

W latach 2023–2025 w Powiatowym Zarządzie Drogowym w Oławie korzystano ze służbowych kart płatniczych. Zarząd Powiatu nie określił jednak szczegółowych zasad ich przyznawania, używania i rozliczania.

RIO uznała to za przejaw niedostatecznej kontroli zarządczej. Procedurę przyjęto 25 marca 2026 r., a więc już w trakcie kontroli.

Wystąpienie nie informuje o zakwestionowaniu konkretnych wydatków dokonanych kartami. Problem dotyczył braku wymaganych reguł, które powinny obowiązywać przed rozpoczęciem korzystania z takiej formy płatności, a nie dopiero po pojawieniu się kontrolerów.

Plan kont nie nadążał za rzeczywistą księgowością

W księgach rachunkowych starostwa w latach 2023–2025 funkcjonowały dwa konta, których nie przewidywał obowiązujący zakładowy plan kont. Były to konto bilansowe dotyczące rachunku VAT split payment oraz konto pozabilansowe „Obce środki trwałe”.

RIO uznała, że polityka rachunkowości nie została odpowiednio zaktualizowana. Stosowne zmiany wprowadzono zarządzeniem starosty z 24 kwietnia 2026 r. — pięć dni przed zakończeniem kontroli.

Nieprawidłowo przeprowadzono również część inwentaryzacji. Mienie użytkowane przez inne jednostki i podmioty objęto spisem z natury, zamiast uzyskać od nich potwierdzenie stanu składników majątku i wyjaśnić ewentualne różnice.

RIO już wcześniej wskazywała podobne problemy

Najważniejszym kontekstem obecnej kontroli jest powtarzalność części uchybień.

W wystąpieniu pokontrolnym z 2021 r. RIO stwierdziła, że w księgach starostwa funkcjonowało konto nieujęte w zakładowym planie kont. Izba nakazała wówczas aktualizowanie polityki rachunkowości. W tej samej kontroli wykazano także nieprawidłowości dotyczące sposobu przeprowadzenia inwentaryzacji.

Po pięciu latach kontrolerzy ponownie wskazali te same obszary: nieaktualny plan kont i niewłaściwą metodę inwentaryzacji. Nie chodzi o identyczne operacje czy te same składniki majątku, ale o powrót tego samego rodzaju problemów organizacyjnych.

Jeszcze wcześniej, w wystąpieniu opublikowanym w 2018 r., RIO wykazała nieprawidłowości w księgowości, sprawozdawczości i zamówieniach publicznych. Wartość jednego z kontrolowanych wówczas zamówień została zaniżona o 595 979,68 zł.

Dzisiejszy problem nie sprowadza się więc tylko do pojedynczych błędów pracowników. Dokumenty RIO pokazują, że mechanizmy kontroli wewnętrznej w starostwie nie zawsze zapobiegały ponownemu występowaniu podobnych uchybień.

Kto odpowiada za nieprawidłowości?

RIO wskazała, że odpowiedzialność za nieprawidłowości i uchybienia ponoszą Starosta Oławski, Skarbnik Powiatu oraz właściwi pracownicy merytoryczni starostwa.

Trzeba jednak uwzględnić chronologię. Obecny starosta Marek Szponar objął stanowisko 7 maja 2024 r. Część kontrolowanego okresu, w tym 2023 r., przypada zatem na kadencję poprzednich władz. Nie wszystkie ustalenia można automatycznie przypisać jednej osobie lub jednemu zarządowi.

Jednocześnie część naruszeń wystąpiła już w latach 2024–2025, a nieaktualne procedury funkcjonowały do rozpoczęcia kontroli w 2026 r. To obecne władze odpowiadają więc za wyjaśnienie, dlaczego wcześniejsze zalecenia RIO nie stworzyły systemu skutecznie zapobiegającego powrotowi podobnych problemów.

RIO zobowiązała starostę do poinformowania Izby, w terminie 30 dni od otrzymania wystąpienia, o wykonaniu zaleceń albo przyczynach ich niewykonania.

Dla pełnego wyjaśnienia sprawy potrzebne są teraz odpowiedź Powiatu Oławskiego przesłana do RIO, pierwotna i skorygowana wersja sprawozdania Rb-27S oraz dokumenty pokazujące, w jaki sposób starostwo zamierza zapobiec kolejnemu powtórzeniu tych samych uchybień. Bo poprawienie dokumentów podczas kontroli rozwiązuje błąd na papierze. Nie odpowiada jeszcze na pytanie, dlaczego system wcześniej go nie wykrył.

Więcej z Oława

Przez 18 kwartałów niepełne sprawozdania. RIO wskazuje słabości finansowej kontroli Gminy Oława

Pół miliona różnicy przy termomodernizacji. Jak Powiat Oławski oszacował zamówienie?

Twierdza ZWiK. Gdzie kończy się jawność miejskiej spółki?

Oława: biznes radnej ze spółką miejską. Wojewoda zamknął sprawę, ale pytania zostały