Gminne Muzeum Ziemi Trzebnickiej w Trzebnicy zostanie formalnie zlikwidowane 1 lipca 2026 roku. Ale ta historia nie zaczyna się w czerwcu 2026 roku. I nie kończy się prostym stwierdzeniem, że rada podjęła uchwałę. Po muzeum mają zostać majątek, zbiory i dokumentacja. Tyle że dziś najważniejsze pytanie brzmi: co dokładnie zostaje, gdzie się znajduje i kto odpowiada za lata funkcjonowania tej instytucji?
To miało być muzeum.
Instytucja kultury. Miejsce pamięci lokalnej. Przestrzeń, która zbiera ślady historii Ziemi Trzebnickiej, porządkuje je, opisuje, pokazuje mieszkańcom i przekazuje dalej.
Tak przynajmniej wyglądało to na papierze.
W statucie Gminnego Muzeum Ziemi Trzebnickiej zapisano szeroki zakres działania: gromadzenie, przechowywanie, konserwację i udostępnianie zbiorów z obszaru archeologii, etnografii, historii, sztuki i numizmatyki. Miały być wystawy, katalogowanie, opracowywanie zbiorów, działalność edukacyjna, wydawnicza, naukowa i współpraca z innymi instytucjami.
Czytaj dalej
Powiązany temat
Brzmiało poważnie.
Dziś po tym projekcie zostaje uchwała likwidacyjna, ogólne zapewnienie o zabezpieczeniu mienia i bardzo długa lista pytań.
Bo jeżeli muzeum istniało przez kilka lat, miało osoby kierujące, otrzymywało środki publiczne i figurowało jako samorządowa instytucja kultury, to nie wystarczy powiedzieć: zamykamy.
Trzeba jeszcze powiedzieć: co właściwie zamykamy?
ilustracja do artykułu Kto rozliczy muzeum w trzebnicy?
Kiedy naprawdę zaczęła się likwidacja muzeum?
Formalnie finał nastąpił 10 czerwca 2026 roku. Wtedy Rada Miejska w Trzebnicy podjęła uchwałę nr XXIV/242/26 w sprawie likwidacji Gminnego Muzeum Ziemi Trzebnickiej w Trzebnicy.
W uchwale zapisano, że z dniem 1 lipca 2026 r. likwiduje się samorządową instytucję kultury wpisaną do rejestru instytucji kultury pod pozycją 2, dla której organizatorem jest Gmina Trzebnica.
Ale to nie był początek sprawy.
Już 4 sierpnia 2025 r. Rada Miejska podjęła uchwałę nr XIV/150/25 w sprawie podania do publicznej wiadomości informacji o zamiarze i przyczynach likwidacji muzeum. Informacja miała zostać opublikowana w Biuletynie Informacji Publicznej oraz na tablicy ogłoszeń urzędu.
Czyli proces likwidacyjny był rozłożony w czasie.
Najpierw zamiar. Potem oczekiwanie. Na końcu uchwała końcowa.
Administracyjnie wszystko wygląda jak procedura.
Dziennikarsko — jak domknięcie historii, która zaczęła się znacznie wcześniej niż w momencie głosowania.
Czy muzeum najpierw wygaszono, a dopiero potem zlikwidowano?
To jest jedno z najważniejszych pytań.
Bo likwidacja instytucji kultury nie powinna być tylko ruchem porządkowym w tabelce. To nie jest przesunięcie segregatora z jednej półki na drugą. Muzeum, nawet niewielkie, lokalne, gminne, ma chronić pamięć. A pamięć lokalna bywa delikatna. Czasem mieści się w kilku zdjęciach, starym sztandarze, pocztówce, dokumencie, medalu, wspomnieniu. Jak się to raz rozproszy, potem bardzo trudno skleić z powrotem.
W dokumentach gminy pojawia się argument „uporządkowania struktury organizacyjnej gminnych instytucji kultury”. Pierwotnie Gmina Trzebnica chciała połączyć Gminne Muzeum Ziemi Trzebnickiej z Gminnym Ośrodkiem Kultury i Sztuki w Trzebnicy. Tłumaczono to zwiększeniem efektywności zarządzania, integracją zasobów kadrowych i finansowych oraz kompleksową ofertą kulturalną dla mieszkańców.
Tyle że Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie wyraziło zgody na połączenie tych instytucji.
I tu zaczyna się sedno.
Skoro ministerstwo nie zgodziło się na połączenie, rada poszła w stronę likwidacji muzeum. Z uzasadnienia uchwały wynika, że majątek, zbiory i dokumentacja mają zostać zabezpieczone i przejęte przez gminę, z myślą o dalszym wykorzystaniu w działalności kulturalnej prowadzonej przez GOKiS.
Brzmi znajomo?
Nie udało się połączyć instytucji, więc muzeum zostaje zlikwidowane, a jego zasoby mają potem służyć działalności GOKiS-u.
Nie przesądzamy, że doszło do obejścia odmowy ministerstwa. Ale pytanie jest oczywiste: czy efekt praktyczny nie będzie podobny do tego, na co ministerstwo wcześniej się nie zgodziło?
Co dokładnie przejęła gmina?
Uchwała likwidacyjna mówi, że mienie, wierzytelności i zobowiązania Gminnego Muzeum Ziemi Trzebnickiej przejmuje Gmina Trzebnica.
Uzasadnienie dodaje, że majątek, zbiory oraz dokumentacja instytucji zostaną zabezpieczone i przejęte przez gminę, która zapewni im warunki należytego przechowywania.
To brzmi poprawnie. Urzędowo. Bezpiecznie.
Ale jest tu jeden problem.
Nie wiemy z tego dokumentu, jaki majątek przejęto. Nie wiemy, jakie zbiory przejęto. Nie wiemy, czy istnieje pełny katalog eksponatów. Nie wiemy, czy sporządzono protokoły zdawczo-odbiorcze. Nie wiemy, gdzie fizycznie znajdują się przedmioty, dokumenty, fotografie, pocztówki, ewentualne depozyty, wyposażenie i archiwalia.
A właśnie to jest najważniejsze.
Bo zapis „majątek, zbiory i dokumentacja” może oznaczać bardzo wiele. Może oznaczać realny zasób muzealny, który trzeba chronić, opisać i udostępnić. Może też oznaczać kilka teczek, pieczątkę, komputer i urzędowe ślady po instytucji, która nigdy nie rozwinęła skrzydeł.
Dlatego dziś nie wystarczy komunikat: gmina zabezpieczyła.
Trzeba zobaczyć spis.
Trzeba zobaczyć protokół.
Trzeba zobaczyć katalog.
Trzeba zobaczyć, czy lokalne dziedzictwo naprawdę zostało zabezpieczone, czy jedynie wpisane do kolejnego urzędowego zdania.
Gdzie jest katalog eksponatów?
To pytanie powinno paść jako pierwsze.
Jeżeli muzeum miało zbiory, powinny istnieć dokumenty ewidencyjne: księga inwentarzowa, karty obiektów, wykazy depozytów, protokoły przyjęcia darowizn, zakupu lub przekazania. Powinno być wiadomo, co jest własnością muzeum, co depozytem, co dokumentacją, a co zwykłym wyposażeniem biurowym.
Jeżeli muzeum nie miało zbiorów, pytanie brzmi jeszcze ostrzej: po co przez lata utrzymywano osobną instytucję muzealną?
Nie ma tu wygodnej odpowiedzi.
Bo albo były eksponaty — wtedy trzeba pokazać ich katalog, miejsce przechowywania, stan zachowania i osobę odpowiedzialną.
Albo eksponatów nie było — wtedy trzeba wyjaśnić, dlaczego instytucja nazywana muzeum przez lata nie zbudowała podstawowego zasobu muzealnego.
W obu wariantach ktoś powinien złożyć mieszkańcom jasne wyjaśnienia.
Nie PR-ową mgłę. Nie administracyjny lukier. Konkret.
Co robili dyrektorzy i pełniący obowiązki?
Kolejny wątek jest kadrowy.
Skoro muzeum przez lata miało osoby kierujące — dyrektorów albo pełniących obowiązki dyrektora — powinny istnieć dokumenty ich pracy. Nie chodzi o plotki, polityczne zaczepki czy personalne rozliczanki. Chodzi o elementarne standardy zarządzania instytucją publiczną.
Każda osoba kierująca samorządową instytucją kultury powinna zostawić po sobie ślad: plan działania, sprawozdanie, protokół przekazania obowiązków, dokumenty dotyczące majątku, zbiorów, finansów i realizacji zadań statutowych.
Statut muzeum mówił jasno: dyrektor odpowiada za prawidłową realizację działalności statutowej oraz właściwe gospodarowanie mieniem i środkami finansowymi muzeum.
To nie jest ozdobny zapis.
To jest odpowiedzialność.
Jeżeli więc przez lata zmieniały się osoby kierujące muzeum, mieszkańcy mają prawo wiedzieć:
kto kierował muzeum, od kiedy do kiedy, na jakiej podstawie, za jakie wynagrodzenie, z jakim zakresem obowiązków i jakie efekty tej pracy zostały przedstawione organizatorowi.
Bo inaczej pozostaje wrażenie, że mieliśmy instytucję z nazwą, stanowiskami i kosztami, ale bez publicznie widocznego rozliczenia.
A muzeum nie powinno być miejscem, w którym najlepiej zachowanym eksponatem jest umowa albo zarządzenie o powołaniu.
Ile to kosztowało?
W dokumentach budżetowych na 2025 rok przy Gminnym Muzeum Ziemi Trzebnickiej widnieje dotacja podmiotowa z budżetu dla samorządowej instytucji kultury w wysokości 55 tys. zł.
Sama ta kwota nie przesądza jeszcze niczego. Nie jest ogromna w skali gminnego budżetu. Nie jest też drobna, jeżeli patrzymy na lokalne potrzeby, kulturę, edukację, świetlice, inicjatywy społeczne czy ochronę dziedzictwa.
Najważniejsze jest co innego: co za te pieniądze zrobiono?
Ile kosztowało muzeum od momentu utworzenia do likwidacji?
Ile wydano na wynagrodzenia?
Ile na obsługę księgową, administracyjną, lokalową, organizacyjną?
Czy muzeum pozyskiwało środki zewnętrzne?
Czy organizowało wystawy?
Czy prowadziło działalność edukacyjną?
Czy gromadziło zbiory?
Czy miało godziny otwarcia?
Czy mieszkańcy mogli je odwiedzać?
Czy szkoły korzystały z jego oferty?
To są proste pytania. Tym bardziej niepokojące, jeśli odpowiedzi nie da się szybko znaleźć w publicznie dostępnych dokumentach.
Gdzie była komisja rewizyjna?
W tej historii uderza jeszcze jeden wątek: kontrola.
Rada Miejska nie jest od samego głosowania. Rada ma również funkcję kontrolną. Komisja rewizyjna powinna patrzeć władzy wykonawczej na ręce, zwłaszcza tam, gdzie pojawiają się koszty, niejasności, zmiany organizacyjne i publiczne pytania o sens działania jednostki.
A tu mamy instytucję kultury, która przez lata budziła wątpliwości. Mamy zamiar połączenia z GOKiS-em. Mamy odmowę ministerstwa. Mamy potem zamiar likwidacji. Mamy finalną likwidację. Mamy przejęcie majątku, zbiorów i dokumentacji.
Czy komisja rewizyjna zbadała działalność muzeum?
Czy sprawdziła wydatki?
Czy zażądała raportów dyrektorów?
Czy sprawdziła, czy muzeum realizowało statut?
Czy radni zapoznali się z katalogiem eksponatów?
Czy komisja opublikowała jakikolwiek raport, który mieszkańcy mogą przeczytać?
Jeżeli tak — powinien być pokazany.
Jeżeli nie — pytanie brzmi jeszcze mocniej: dlaczego?
Bo jeżeli przez kilka lat funkcjonuje instytucja publiczna, a potem znika, to obowiązkiem radnych nie jest tylko podnieść rękę podczas głosowania. Obowiązkiem radnych jest wiedzieć, co likwidują i co zostało z publicznych pieniędzy.
Czy radnych to interesowało?
To pytanie brzmi ostro, ale wynika z dokumentów i logiki sprawy.
Muzeum nie było prywatną inicjatywą. Nie było klubem hobbystycznym. Było samorządową instytucją kultury. Utworzoną uchwałą, finansowaną publicznie, wpisaną do rejestru instytucji kultury, z własnym statutem i zakresem zadań.
Jeżeli przez lata nie było jasnej publicznej odpowiedzi, jaki dorobek pozostawiło, to radni powinni domagać się sprawozdań.
Jeżeli była rotacja osób kierujących, radni powinni pytać o efekty.
Jeżeli ministerstwo nie zgodziło się na połączenie z GOKiS-em, radni powinni pytać o pełne uzasadnienie tej odmowy.
Jeżeli potem wybrano likwidację, radni powinni pytać, czy to najlepsze rozwiązanie i co stanie się ze zbiorami.
Jeżeli tego nie robili, to mieszkańcy mają prawo zapytać: czy lokalne muzeum przez lata było dla rady realnym tematem, czy jedynie kolejną pozycją w porządku obrad?
Co powinna dziś pokazać gmina?
Po likwidacji muzeum Gmina Trzebnica powinna opublikować pełny pakiet dokumentów. Nie na zasadzie „proszę pytać, może odpowiemy”. Tylko transparentnie, z własnej inicjatywy.
Po pierwsze: pełny wykaz majątku przejętego po muzeum.
Po drugie: katalog eksponatów, księgę inwentarzową, karty ewidencyjne, wykaz depozytów i dokumenty potwierdzające stan zbiorów.
Po trzecie: protokół zabezpieczenia mienia i dokumentacji.
Po czwarte: informację, gdzie obecnie znajdują się zbiory i kto odpowiada za ich przechowywanie.
Po piąte: sprawozdanie finansowe na dzień likwidacji.
Po szóste: zestawienie wszystkich kosztów funkcjonowania muzeum od momentu jego utworzenia do likwidacji.
Po siódme: wykaz osób kierujących muzeum wraz z okresem pełnienia funkcji, podstawą powołania, wynagrodzeniem i zakresem obowiązków.
Po ósme: raporty z pracy dyrektorów lub pełniących obowiązki dyrektora.
Po dziewiąte: dokumenty komisji rewizyjnej, jeżeli takie kontrole były prowadzone.
Po dziesiąte: odpowiedź ministerstwa, które nie zgodziło się na połączenie muzeum z GOKiS-em.
Dopiero taki pakiet pozwoli ocenić, czy likwidacja muzeum była racjonalnym uporządkowaniem struktury, czy raczej ostatnim etapem wygaszania instytucji, która nigdy nie stała się tym, czym miała być.
Czy likwidacja rozwiązuje problem?
Nie.
Likwidacja kończy byt prawny instytucji. Nie kończy odpowiedzialności.
Można zlikwidować muzeum jako wpis w rejestrze. Można przejąć jego mienie. Można zabezpieczyć dokumentację. Można napisać w uzasadnieniu, że wszystko odbędzie się z myślą o dalszym wykorzystaniu w działalności kulturalnej.
Ale nie można zlikwidować pytań.
Co muzeum zrobiło przez lata?
Kto za nie odpowiadał?
Ile kosztowało?
Jakie zbiory zgromadziło?
Czy mieszkańcy mieli do niego dostęp?
Dlaczego ministerstwo nie zgodziło się na połączenie z GOKiS-em?
Dlaczego po tej odmowie wybrano likwidację?
Gdzie są raporty dyrektorów?
Gdzie są protokoły przekazania?
Gdzie jest kontrola komisji rewizyjnej?
To nie są pytania złośliwe. To są pytania podstawowe.
Muzeum widmo czy niedokończony projekt?
Można próbować opowiadać tę historię łagodnie: że gmina chciała dobrze, że struktura była niewydolna, że trzeba było uporządkować instytucje kultury, że GOKiS lepiej zagospodaruje potencjał, że zbiory będą bezpieczne.
Można.
Ale wtedy trzeba pokazać dokumenty.
Bez dokumentów zostaje inna opowieść: o muzeum, które miało statut, dyrektorów, środki publiczne i ambitne zadania, ale którego realny dorobek trzeba dopiero wydobywać z urzędowych odpowiedzi.
A to już nie jest opowieść o kulturze.
To jest opowieść o odpowiedzialności.
Muzeum lokalne nie musi mieć marmurów, wielkich sal i multimedialnych ekspozycji za miliony. Może być skromne. Może zaczynać od małego archiwum, od jednej sali, od spotkań z mieszkańcami, od zbierania fotografii, dokumentów, rodzinnych pamiątek.
Ale musi być realne.
Bo jeżeli przez lata istnieje głównie jako konstrukcja administracyjna, to w końcu ktoś musi zapytać, czy mieszkańcy finansowali rozwój instytucji kultury, czy tylko jej formalne trwanie.
Co zostaje po muzeum?
Na razie zostają uchwały.
Uchwała o statucie. Uchwała o zamiarze likwidacji. Uchwała o likwidacji.
Zostaje informacja o przejęciu mienia, wierzytelności i zobowiązań przez gminę.
Zostaje zapewnienie o zabezpieczeniu majątku, zbiorów i dokumentacji.
Zostaje też 55 tys. zł dotacji w budżecie na 2025 rok i pytanie o pełne koszty całego przedsięwzięcia.
Ale przede wszystkim zostaje pytanie o sens.
Nie o sens muzeum jako takiego. Muzeum Ziemi Trzebnickiej mogło być potrzebne. Wręcz przeciwnie — lokalna historia zasługuje na miejsce, opiekę i pamięć.
Pytanie brzmi inaczej: czy ta konkretna instytucja została przez gminę rzeczywiście zbudowana, czy tylko powołana?
Bo powołać muzeum można uchwałą.
Zbudować muzeum trzeba pracą.
A rozliczyć muzeum trzeba dokumentami.
Kto odpowie mieszkańcom?
Dziś odpowiedzialność za wyjaśnienie tej sprawy spoczywa na kilku poziomach.
Na burmistrzu — bo to on wykonuje uchwałę likwidacyjną, odpowiada za zabezpieczenie dokumentacji, mienia i sprawozdanie finansowe na dzień likwidacji.
Na osobach kierujących muzeum — bo to one powinny wykazać, co zostało zrobione w czasie pełnienia funkcji.
Na radnych — bo to oni głosowali, kontrolowali lub powinni kontrolować.
Na komisji rewizyjnej — jeżeli przez lata nie uznała tej sprawy za wartą dokładnego sprawdzenia.
I na całej gminie jako organizatorze instytucji kultury.
Bo lokalne dziedzictwo nie jest własnością urzędu. Urząd ma je chronić, a nie tylko przesuwać między paragrafami.
Dlatego Radio DTR będzie pytać o katalog eksponatów, protokoły przejęcia, raporty dyrektorów, koszty funkcjonowania i działania komisji rewizyjnej.
Bo likwidacja muzeum nie może być ostatnim aktem tej historii.
Powinna być początkiem rozliczenia.
Nie po to, by urządzać polowanie na czarownice. Raczej po to, by sprawdzić, czy w Trzebnicy przez kilka lat istniało muzeum, czy tylko bardzo elegancko opisana pustka.
Magazynu Radio DTR 6/2026
, 30+ materiałów z regionu w jednym miejscu
Kup wydanie za 10 zł →
Więcej z Trzebnica
Czytaj dalej
Ten temat ma ciąg dalszy
Wybraliśmy teksty, które naturalnie prowadzą czytelnika dalej.