Zaufanie buduje się razem. Komentarze prosimy zachować dla siebie

Oceń materiał

NIE TENISISTKA, TYLKO STAROSTA

Małgorzata Matusiak pojawiła się w materiale promującym prywatne centrum weterynaryjne. Wcześniej prezentowała prywatny szpital. Starostwo może przekonywać, że to jej prywatna aktywność. Tyle że publiczna funkcja nie znika po wyjściu z urzędu ani po przełączeniu profilu na „prywatny”.

Nie ma niczego nadzwyczajnego w tym, że właściciel psa korzysta z usług prywatnej lecznicy. Każdy ma do tego prawo — starosta również. Pytania zaczynają się jednak wtedy, gdy zwyczajna wizyta zostaje zamieniona w przygotowany i opublikowany przez przedsiębiorcę materiał promocyjny.

Reklama

Na profilu Specjalistycznego Centrum Weterynaryjnego „Czarny Kot” w Żmigrodzie pojawiło się nagranie z udziałem Małgorzaty Matusiak. Widzimy swobodną wizytę z psem, uśmiechy, gesty budujące atmosferę bezpieczeństwa oraz hasła: „Swoboda, ciekawość i zero pośpiechu” oraz „Zaufanie najlepiej buduje się razem”.

Centrum nie jest instytucją powiatową ani publiczną placówką. To działający w Żmigrodzie prywatny podmiot oferujący odpłatne usługi weterynaryjne, diagnostykę, zabiegi i leczenie zwierząt. Informuje o tym wprost na swojej stronie internetowej.

Samo nagranie niewątpliwie ma wartość promocyjną dla przedsiębiorcy. Pokazuje usługę, miejsce, sposób pracy personelu i zadowoloną właścicielkę psa. Problem polega na tym, że bohaterką nie jest anonimowa mieszkanka Żmigrodu.

Prywatna Małgorzata Matusiak czy starosta trzebnickka?

Powiat oficjalnie przedstawia Małgorzatę Matusiak jako starostę powiatu trzebnickiego i przewodniczącą zarządu. Tak samo opisuje ją strona starostwa oraz Związek Powiatów Polskich.

To właśnie stanowisko daje jej rozpoznawalność, zasięg i polityczne znaczenie. Trudno zatem udawać, że po godzinach urzędowania staje się całkowicie anonimową Małgorzatą Matusiak, której obecność w materiale firmy nie ma żadnego związku z pełnioną funkcją.

Gdyby w nagraniu wystąpiła nieznana szerzej mieszkanka Żmigrodu, czy materiał miałby dla przedsiębiorcy taką samą wartość promocyjną? Czy zostałby przygotowany w tej samej formie i otrzymał podobną ekspozycję? To pytania, których nie da się zbyć jednym słowem: „prywatnie”.

Starosta pozostaje osobą pełniącą funkcję publiczną również wtedy, gdy nie siedzi za biurkiem. Jeżeli buduje rozpoznawalność, podkreśla stanowisko, występuje w przestrzeni publicznej i zabiega o zaufanie mieszkańców, jej aktywność wpływa na polityczny wizerunek. Granica między działalnością prywatną a publiczną nie przebiega w ustawieniach konta na Facebooku.

Reklama

Promocja prywatnych podmiotów staje się schematem

Nie jest to pierwszy przypadek, gdy aktywność starosty służy jednocześnie budowaniu rozpoznawalności prywatnego przedsiębiorstwa. Wcześniej pojawiła się promocja prywatnego szpitala, teraz mamy materiał przygotowany przez prywatne centrum weterynaryjne.

Nie twierdzimy, że za nagraniem stoi płatna umowa albo wynagrodzenie. Nie mamy obecnie dowodu na odpłatną współpracę i nie będziemy tego przesądzać. Mieszkańcy mają jednak prawo poznać odpowiedzi na kilka prostych pytań:

Kto zaproponował nagranie i ustalił jego formę?
Czy starosta wyraziła zgodę na wykorzystanie swojego wizerunku w promocji przedsiębiorstwa?
Czy za udział otrzymała jakąkolwiek korzyść: bezpłatną usługę, rabat, świadczenie albo inne rozliczenie?
Czy materiał powstał w czasie przeznaczonym na wykonywanie obowiązków publicznych?
Czy podczas jego realizacji wykorzystano pracowników, sprzęt, transport albo inne zasoby powiatu?
Czy starosta zgodziłaby się wystąpić na identycznych zasadach w materiałach konkurencyjnych lecznic, gabinetów i szpitali?
Czy starostwo posiada zasady określające udział członków zarządu powiatu w promocji prywatnych przedsiębiorstw?

Jeżeli nie było żadnego wynagrodzenia, rabatu ani bezpłatnego świadczenia, urząd i bohaterka materiału mogą powiedzieć to jednoznacznie. Jeżeli natomiast pojawiła się korzyść materialna, sprawa wymaga wyjaśnienia. UOKiK wskazuje, że publikacja promująca usługę w zamian za wynagrodzenie albo korzyść, także barterową, ma charakter komercyjny. W tym przypadku nagranie opublikował profil przedsiębiorstwa, więc jego promocyjny charakter jest widoczny. Nadal pozostaje jednak pytanie o zasady udziału osoby pełniącej funkcję publiczną. UOKiK opisuje reguły dotyczące takich materiałów.

„Zaufanie najlepiej buduje się razem”

Najbardziej wymowny pozostaje finał całej historii. Film mówi o wspólnym budowaniu zaufania, natomiast na jednym z udostępnionych nam ekranów widnieje komunikat: „Komentarze są wyłączone”.

O ustawieniach firmowego profilu decyduje zapewne jego administrator, a nie starosta. Symbolika jest jednak wyjątkowo trafna: wizerunek przemawia, odbiorcy oglądają, ale rozmowa zostaje ograniczona.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę, że o rzeczywistym charakterze profilu osoby sprawującej władzę nie przesądza wyłącznie jego nazwa. Znaczenie mają publikowane treści oraz sposób, w jaki konto służy informowaniu o działalności publicznej. RPO podkreśla również wagę możliwości wyrażania krytycznych opinii w kanałach wykorzystywanych przez władzę do komunikowania się z mieszkańcami. Nie oznacza to automatycznie, że firmowy profil lecznicy staje się kanałem urzędu. Pokazuje jednak, dlaczego słowo „prywatne” nie zamyka dyskusji. Stanowisko RPO jest dostępne tutaj.

Starostwo może mówić, że wszystko odbywa się prywatnie. Lecz odbiorcy nie widzą w nagraniu przypadkowej influencerki ze Żmigrodu. Widzą Małgorzatę Matusiak — starostę trzebnicką, przewodniczącą zarządu powiatu i osobę, która w kolejnych wyborach będzie rozliczana z całej swojej publicznej aktywności.

Po niektórych krytyka spływa wyjątkowo łatwo. Czy równie szybko spłynie pamięć mieszkańców o takim sposobie traktowania publicznej funkcji?

To okaże się przy urnach. Stanowisko nie staje się prywatne tylko dlatego, że kamera stoi poza urzędem.

Autor: Rafał Chwaliński

Oceń po lekturze